31/10/2025
💬 Dyskryminacja i mobbing często bywają mylone. Nie jest tak łatwo odróżnić jednego zjawiska od drugiego. Trzeba również mieć na uwadze, iż w niektórych przypadkach dyskryminacja i mobbing wzajemnie się przenikają.
✒️ Dyskryminacja to nierówne traktowanie pracownika ze względu na określoną cechę - przyczynę, np. ze względu na wiek, płeć, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, orientację seksualną, przynależność związkową, rodzaj umowy o pracę czy wymiar etatu. Jednocześnie należy pamiętać, iż katalog przyczyn-cech dyskryminacji podanych w Kodeksie pracy nie ma charakteru katalogu zamkniętego. W związku z tym w zależności od stanu faktycznego sprawy mogą dojść inne przyczyny-cechy. Dyskryminacja może przybierać postać bezpośredniej (ktoś jest gorzej traktowany „wprost” z uwagi na konkretną cechę-przyczynę) albo pośredniej (pozornie neutralna praktyka uderza w daną grupę pracowników).
▶️ Przykłady dyskryminacji
Jeśli wyróżniający się pracownik nie został awansowany tylko ze względu na to, że przynależał do związku zawodowego, podczas gdy pozostali pracownicy kwalifikujący się do awansu go otrzymali.
Młodsi pracownicy w zespole otrzymali podwyżki, oprócz jednego starszego pracownika posiadającego takie same kwalifikacje i umiejętności, jak młodsi pracownicy, i na dodatek wyróżniajacego się w pracy.
✒️ Natomiast mobbing jest uporczywym i długotrwałym nękaniem lub zastraszaniem, które wywołuje (albo ma na celu wywołać) u pracownika poniżenie, ośmieszenie, izolowanie lub eliminację z zespołu oraz zaniżoną ocenę przydatności zawodowej. Wymagana jest zatem pewna powtarzalność osiągająca odpowiednie natężenie i skutki w sferze psychicznej pracownika. Mobbing może przybrać formę uporczywego poniżania pracownika w środowisku pracy przez pracodawcę. Molestowanie seksualne często bywa opisywane przez pracowników jako „mobbing”, ale w świetle Kodeksu pracy kwalifikuje się przede wszystkim jako dyskryminacja, aczkolwiek ciąg molestujących zachowań rozłożonych w czasie może spełniać również przesłanki mobbingu. Jak z tego wynika, dla istnienia mobbingu nie jest ważny związek z daną cechą pracownika.
▶️ Przykłady mobbingu
Stałe krytykowanie i ośmieszanie pracownika na forum wszystkich pracowników danej komórki organizacyjnej.
Rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji o życiu zawodowym lub prywatnym pracownika.
Przydzielanie osobie z wysokimi kwalifikacjami prac poniżej kompetencji w celu jej ośmieszenia i poniżenia.
💼 W praktyce procesowej istotną rolę odgrywa kwestia tego, na kim spoczywa ciężar dowodu, czyli kto musi udowodnić dyskryminację albo mobbing, tj. pracownik czy pracodawca.
Dlatego też, jeżeli dana sprawa dotyczy dyskryminacji, to wystarczy, że pracownik uprawdopodobni, że doszło do nierównego traktowania i wskaże cechę-przyczynę z uwagi, na którą mogło dojść do dyskryminacji. Wówczas ciężar dowodu przechodzi na pracodawcę, który musi wykazać, że kierował się obiektywnymi, zgodnymi z prawem kryteriami. Jest to tzw. odwrócony ciężar dowodu. Natomiast przy mobbingu ciężar dowodu spoczywa na pracowniku. Zatem pracownik winien nie tylko wykazać wszystkie przesłanki definicji – uporczywość, długotrwałość, charakter nękający/zatrzaszający oraz powstanie określonych skutków, ale rownież udowodnić ich zaistnienie.
🔎 Z powyższych względów mobbing bywa trudniejszy do udowodnienia niż dyskryminacja. Pracownik, który padł ofiarą mobbingu musi przeprowadzić dowód od "początku do końca". Do tego dochodzi udowodnienie zaistnienia negatywnych konsekwencji po stronie pracownika. W tym znaczeniu koniecznym może okazać się poparcie takich twierdzeń zaświadczeniami lekarskimi albo opinią biegłego.
➡️ Zarówno w przypadku dyskryminacji, jak i mobbingu pracownik może uzyskać odszkodowanie nie niższe niż minimalne wynagrodzenie. Przy mobbingu pracownik, u którego to zjawisko wywołało rozstrój zdrowia może dochodzić od pracodawcy także odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
❌ ️Trzeba pamiętać o tym, że jeżeli pracownik podejmuje środki obronne w związku z dyskryminacją lub mobbingiem, pracodawca nie może stosować wobec pracownika działań odwetowych z tego powodu.
❗️Pamiętaj, że niniejszy tekst nie stanowi porady prawnej oraz nie wyczerpuje tematu mobbingu i dyskryminacji. Każdy stan faktyczny jest inny. Jeżeli Twoja sytuacja wymaga konsultacji prawnej, zapraszamy do kontaktu.