04/05/2021
Poniżej komentarz adw. Szymona Studzińskiego w związku z wyrokiem TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt C-19/20 I.W. R. W. vs BPH S.A. (dawniej GE Money Bank S.A.).
1. Postępowanie przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej pod sygn. akt C-19/20 zostało zainicjowane przez Sąd Okręgowy w Gdańsku w związku ze sporem konsumentów, którzy zawarli umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego z bankiem GE Money Bank S.A. (obecnie BPH S.A.). Sąd Okręgowy w Gdańsku skierował bowiem 5 pytań prejudycjalnych do TSUE.
2. Dlaczego Sąd Okręgowy w Gdańsku zwrócił się do TSUE w trybie prejudycjalnym? Ponieważ do zmiany prawa, która miała miejsce w listopadzie 2019 r., wszystkie sprawy konsumentów przeciwko bankom, były z reguły wytyczane według Sądu właściwego dla siedziby banku, a bank BPH S.A. - następca prawny GE Money Banku S.A. ma swoją siedzibę w Gdańsku. Dlatego też głownie w apelacji gdańskiej koncentrują się spory konsumentów z bankiem BPH S.A., których podstawą są kredyty indeksowane do franka szwajcarskiego.
3. Wyrok TSUE C-19/20 jest korzystny dla wszystkich konsumentów, a w szczególności dla konsumentów posiadających kredyty indeksowane do franka szwajcarskiego zawarte z GE Money Bank S.A. Najważniejszą kwestią z punktu widzenia praktyki jest odpowiedź na pytania nr 2 i 3 przedstawione do rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Gdańsku Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
4. Mianowicie TSUE stanowczo opowiedziało się przeciwko zasadzie „niebieskiego ołówka” forsowanej w sprawach frankowych przez pełnomocników BPH S.A. (dawniej GE Money Bank S.A.).
5. Co to oznacza w praktyce? W praktyce oznacza to, iż Sąd orzekający w danej sprawie nie może usuwać poszczególnych/pojedynczych słów czy zwrotów z treści niedozwolonych zapisów umownych, a zobligowany jest stwierdzić abuzywność całego postanowienia umownego.
6. Orzeczenie wydane przez TSUE powinno uporządkować orzecznictwo w związku z umowami kredytowymi zawartymi z GE Money Bank S.A., ponieważ zdarzały się orzeczenia, które wskazywały, iż można usunąć jedynie część warunku umownego i pozostawić w mocy pozostałą część warunku umownego. Promowanie takiego rozwiązania było korzystne dla banków, nie mniej wyrok TSUE C-19/20, ostatecznie rozstrzygnął tę kwestię na korzyść konsumentów.
7. Jest to orzeczenie istotne dla praktyki sądowej, ponieważ do czasu jego wydania wiele postępowań sądowych było zawieszonych, jak również wiele składów orzekających nie podejmowało działań w oczekiwaniu na wydanie orzeczenia przez TSUE.
8. Odpowiedź na pozostałe pytania przedstawione przez Sąd Okręgowy w Gdańsku, sprowadza się do podsumowania ugruntowanego już orzecznictwa TSUE, które stawia mocny akcent na informowanie konsumenta o skutkach wyroku, w tym o możliwych skutkach nieważności umowy kredytowej. Jednak w zakresie szczegółów odsyła do ogólnie pojętego prawa krajowego.
9. 11 maja 2021 r. powinniśmy poznać stanowisko Pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego, wydana uchwała powinna uwzględnić ten i inne wyroki w sprawach frankowych oraz stanowić podsumowanie i drogowskaz dla sądów rozpoznających „sprawy frankowe”.
