19/03/2020
Wiele osób zwraca się do mnie z pytaniami jak rozwiązać nawarstwiające się problemy w związku z obostrzeniami wprowadzonymi na czas epidemii. Pomoc ze strony państwa okazuje się być do tej pory iluzoryczna, zaś przedsiębiorcy, których dotknęły ograniczenia w działalności, lub którzy po prostu z dnia na dzień masowo tracą klientów, muszą nadal płacić swoje rachunki. Podobnie zobowiązania wykonywać muszą osoby niebędące przedsiębiorcami, które z dnia na dzień tracą dochód uzyskiwany np. z tytułu zleceń.
Wielu przedsiębiorców rozpoczęło negocjowanie warunków umowy z najemcami, dostawcami i innymi wierzycielami, jednak nie zawsze druga strona umowy wykazuje się zrozumieniem, mimo że wszyscy jedziemy na tym samym gospodarczym wózku i wszyscy powinniśmy liczyć się ze spadkiem przychodów. Jeśli negocjacje nie doprowadzą do skutku, wiedzcie że w Kodeksie Cywilnym istnieje wyjątkowy przepis na wyjątkowy czas. Zwykle omijamy ten przepis szerokim łukiem, bo jego zastosowanie jest równie rzadkie jak stosowanie przepisu o roju pszczół (tak tak, jest i taki), ale wydarzyło się coś, co zupełnie wywraca dotychczasowy stan rzeczy i pozwala zajrzeć tam, gdzie zwykle nie zaglądamy.
Przepis art. 357[1] k.c. to klauzula stanowiąca o nadzwyczajnej zmianie stosunków. Zgodnie z jej treścią „Jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym.” A po ludzku oznacza to, że każdemu przysługuje możliwość domagania się aby sąd dokonał zmiany lub rozwiązania umowy. Czego w tym zakresie potrzebujemy:
a) udowodnienia że po zawarciu umowy nastąpiła nadzwyczajna zmiana stosunków – powszechny stan zagrożenia epidemicznego, połączony z licznymi obostrzeniami nakładanymi przez władze, daje podstawę do takiego stwierdzenia,
b) udowodnienia że ta nadzwyczajna zmiana stosunków dotknęła nas w sposób, w który wykonanie umowy będzie dla nas nadmiernie trudne lub grożące rażącą stratą – a zatem przepis nie dotyczy każdego w różnym stopniu. Inaczej ma się sytuacja właściciela sklepu spożywczego, który może prowadzić działalność, a inaczej właściciela księgarni zlokalizowanej w centrum handlowym, na którym spoczywa odgórny zakaz prowadzenia działalności. Inaczej wyglądać będzie sytuacja pracownika, który nadal otrzymuje wynagrodzenie, a inaczej zleceniobiorcy, który z dnia na dzień stracił możliwość zarobkowania, bowiem pracował w gastronomii,
c) skonkretyzowania żądania poprzez wskazanie, czy domagamy się jedynie zmiany warunków umowy (w tym określenia zakresu zmian i np. czasu ich trwania), czy też rozwiązania umowy, oraz uzasadnieniu dlaczego – wedle zasad współżycia społecznego – czyli szeroko pojętej słuszności – sąd powinien naruszać zasadę dotrzymywania umów, ze szkodą dla drugiej strony.
Pewnie wiecie, że w chwili obecnej sądy odwołują rozprawy, a zatem można się spodziewać że jeszcze bardziej wydłużą się kolejki, które i tak dramatycznie rozrosły się na skutek prób podporządkowania sądownictwa pod hasłem „reformy”. Nie oznacza to jednak, że na sprawiedliwość będziecie czekać latami. Jeśli należycie uprawdopodobnicie swoje roszczenie, możecie złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia. Wniosek taki rozpoznawany jest niezwłocznie po wniesieniu sprawy do sądu. Odbywa się to na posiedzeniu niejawnym, a zatem odwoływanie rozpraw nie hamuje możliwości rozpoznania wniosku. Jeśli sąd uzna, że wasze roszczenie jest należycie uprawdopodobnione, wyda postanowienie które stanie się natychmiast wykonalne i które będzie obowiązywać przez cały okres procesu (o ile kolejne zdarzenia nie spowodują, iż zaistnieje potrzeba zmiany takiego postanowienia).
Mam nadzieję, że niektórym z Was przyda się ta dawka wiedzy. Na dodatkowe pytania chętnie odpowiem. Życzę wszystkim zdrowia i powodzenia w tym dziwnym czasie!
