02/11/2021
Czy pasażerowi przysługuje odszkodowanie od przewoźnika w przypadku odmowy przyjęcia na pokład pasażera albo odwołania lub dużego opóźnienia jego lotu?
Odpowiedź na powyższe pytanie brzmi - „Tak”, jednakże muszą zostać spełnione przesłanki o których mowa poniżej.
Przede wszystkim, należy wskazać, że odszkodowanie na mocy przepisów szczególnych reguluje rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U.UE.L.2004.46.1, dalej jako: „Rozporządzenie”).
Odszkodowanie przysługuje w następujących sytuacjach:
1. odmowy przyjęcia na pokład wbrew woli pasażera,
2. odwołania lotu pasażera,
3. opóźnienia lotu pasażera (art. 1 ust. 1 Rozporządzenia).
Rozporządzenie ma zastosowanie do pasażerów odlatujących z lotniska znajdującego się na terytorium Państwa Członkowskiego oraz do pasażerów odlatujących z lotniska znajdującego się w kraju trzecim i lądujących na lotnisku w Państwie Członkowskim, którzy posiadają potwierdzoną rezerwację na dany lot oraz z wyjątkiem przypadku odwołania, o którym mowa w art. 5, stawią się na odprawę pasażerów (art. 3 ust. 2 a) Rozporządzenia oraz bez względu na przyczynę zostali przeniesieni przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek z lotu, na który mieli rezerwacje, na inny lot (art. 3 ust. 2 b) Rozporządzenia).
W przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7 Rozporządzenia, chyba że zostali poinformowani o odwołaniu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu (art. 5 ust. 1 i) Rozporządzenia).
W sytuacji, w której pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu, powinni oni otrzymać od przewoźnika wyjaśnienie dotyczące możliwości alternatywnego połączenia.
Obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7 Rozporządzenia, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.
Tym samym, w celu uzyskania zwolnienia z obowiązku wypłaty odszkodowania przewoźnik musi wykazać:
1) istnienie nadzwyczajnych okoliczności, tj. zdarzenia o charakterze nieprzewidywalnym, zewnętrznym i niemożliwym do uniknięcia, których nie mógł uniknąć, nawet gdyby podjął wszystkie racjonalne środki w tym celu,
2) związek między zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności a opóźnieniem lub odwołaniem, oraz
3) fakt, że takiego opóźnienia lub odwołania nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.
NALEŻY PAMIĘTAĆ O REKLAMACJI!
Jeżeli pasażerowi przysługuje odszkodowanie na podstawie Rozporządzenia, w pierwszej kolejności powinien on wystąpić do przewoźnika z reklamacją, jest to warunek konieczny celem późniejszego dochodzenia swoich praw na drodze sądowej.
Po odebraniu reklamacji przewoźnik ma 30 dni na udzielenie odpowiedzi. Zgodnie z art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 287 z późn. zm. Dalej jako „p.k”), jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, przedsiębiorca jest obowiązany udzielić odpowiedzi na reklamację konsumenta w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Jeżeli przedsiębiorca nie udzielił odpowiedzi na reklamację w terminie, o którym mowa w ust. 1, uważa się, że uznał reklamację (ust. 2).
Niezależnie od powyższego, Rozporządzenie nie wyklucza możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach określonych w kodeksie cywilnym (tj. odpowiedzialność kontraktowa z umowy przewozu). Rozporządzenie nie narusza praw pasażerów do dochodzenia dalszego odszkodowania. Odszkodowanie na podstawie Rozporządzenia może zostać potrącone z takiego odszkodowania. Zgodnie z art. 205 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze Dz.U.2020.1970 tj. (dalej jako: „p.r.”) do umowy przewozu lotniczego, w tym czarteru lotniczego oraz do innych stosunków cywilnoprawnych związanych z przewozem lotniczym, nieuregulowanych przepisami niniejszej ustawy i umowami międzynarodowymi, stosuje się przepisy prawa cywilnego.
Umowa przewozu została uregulowana w art. 774 i następne kodeksu cywilnego. Zgodnie z treścią art. 775 k.c. przepisy tytułu niniejszego stosuje się do przewozu w zakresie poszczególnych rodzajów transportu tylko o tyle, o ile przewóz ten nie jest uregulowany odrębnymi przepisami. Zgodnie z art. 778 k.c., roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany - od dnia, kiedy miał być wykonany.
PODMIOT – LEGITYMACJA BIERNA!
W sytuacji, której, reklamacja nie została uwzględniona przez przewoźnika, pasażerowi przysługuje prawo złożenia pozwu o odszkodowanie na zasadach określonych powyżej. W takiej sytuacji pojawia się pytanie, jaki podmiot należy wskazać w pozwie jako pozwany? Czy będzie to przedsiębiorca zagraniczny, czy oddział przedsiębiorcy zagranicznego, a tym samym czy wytoczenie powództwa przeciwko oddziałowi przedsiębiorcy zagranicznemu oznacza wytoczenie powództwa przeciwko temu oddziałowi czy przeciwko przedsiębiorcy zagranicznemu?
Zgodnie z postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2021 r. (XXIII Gz 1042/20 LEX nr 3169636), „W tej kwestii ukształtowały się dwie linie orzecznicze. Pierwsza, rygorystyczna, zakłada, że oznaczenie jako strony oddziału przedsiębiorcy zagranicznego nie podlega konwalidacji i stanowi podstawę do odrzucenia pozwu i to rozumowanie przyjął Sąd I instancji. D. orzecznicza, liberalna, przyjmuje z kolei, że oznaczenie strony ze wskazaniem "oddział w Polsce" nie stanowi per se pozwania oddziału przedsiębiorcy zagranicznego, lecz właśnie przedsiębiorcy zagranicznego, wykonującego w Polsce działalność w formie oddziału. W tym stanowisku wsparcia udziela orzecznictwo Sądu Najwyższego, który m.in. wyjaśnił, że "posłużenie się firmą oddziału osoby prawnej, a tym bardziej wskazaniem jedynie siedziby tego oddziału, nie oznacza, że stroną czynności prawnych lub procesowych jest oddział tej osoby jako niezależny podmiot stosunków prawnych. W takim przypadku w postępowaniu sądowym stroną jest sama osoba prawna mająca swój oddział, z którego działalnością wiąże się przedmiot postępowania sądowego. Przedsiębiorca zagraniczny, będący spółką akcyjną prowadzącą w Polsce działalność w ramach oddziału ujawnionego w rejestrze przedsiębiorców, ma zdolność sądową będącą emanacją przysługującej mu jako osobie prawnej zdolności prawnej. Sam oddział nie ma odrębnej, od będącego osobą prawną przedsiębiorcy zagranicznego, podmiotowości w sferze prawa cywilnego, nie posiadając odrębnej od tego przedsiębiorcy zdolności sądowej. Nie przesądza o tym, że w sprawie stroną pozwaną jest oddział przedsiębiorcy zagranicznego, a nie sam przedsiębiorca, że obok określenia w skróconej formie brzmienia firmy przedsiębiorcy zagranicznego wskazano na siedzibę jego oddziału, a nie na siedzibę pozwanej osoby prawnej. Nawet posłużenie się firmą oddziału osoby prawnej nie oznacza, że stroną postępowania jest oddział jako niezależny podmiot stosunków prawnych, ponieważ stroną w postępowaniu sądowym jest wówczas sama osoba prawna będąca przedsiębiorcą zagranicznym mającym w Polsce swój oddział ".
Wobec powyższego, stroną w postepowaniu sądowym tj. pozwanym, będzie przedsiębiorca zagraniczny mający np. w Polsce swój oddział, nawet w sytuacji, kiedy jako pozwany zostanie oznaczony oddział tego przedsiębiorcy.
W razie jakichkolwiek wątpliwości czy pytań w powyższym zakresie zapraszamy do kontaktu! :)