27/03/2026
W prawie funkcjonują tzw. definicje legalne, czyli znaczenia pojęć nadane im przez ustawodawcę na potrzeby konkretnych aktów prawnych ⚖️ Często te definicje różnią się od rozumienia potocznego czy biologicznego. Przedstawione definicje legalne zwierząt mają charakter przykładowy i nie wyczerpują wszystkich pojęć występujących w polskim prawie.
🐾 Zwierzę (art. 1 ust. 1 Ustawy o ochronie zwierząt):„zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.”
👉 Przepis ten określa status prawny zwierzęcia, a nie klasyczną definicję legalną.
Jak również (art. 2 ust. 1 pkt 1 Ustawy o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych): „żywe zwierzęta kręgowe, w tym formy larwalne zdolne do samodzielnego odżywiania i formy embrionalne ssaków w ostatniej jednej trzeciej życia płodowego albo znajdujące się we wcześniejszym stadium rozwoju, gdy w wyniku wykonanych procedur, po osiągnięciu ostatniej jednej trzeciej życia płodowego, mogą one odczuwać ból, cierpienie, dystres lub wystąpi u nich trwałe uszkodzenie organizmu, oraz żywe głowonogi”.
👉 Przepis ten wyznacza zakres zastosowania ustawy, a nie ogólną definicję zwierzęcia.
🐶 Zwierzę domowe (art. 4 pkt 17 Ustawy o ochronie zwierząt): „zwierzę tradycyjnie przebywające wraz z człowiekiem w jego domu lub innym odpowiednim pomieszczeniu, utrzymywane przez człowieka w charakterze jego towarzysza.”
🐕 Zwierzę bezdomne (art. 4 pkt 16 Ustawy o ochronie zwierząt):
„zwierzę domowe albo gospodarskie, które uciekło, zabłąkało się lub zostało porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości ustalenia jego właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawało.”
🐄 Zwierzę gospodarskie (art. 2 pkt 1 Ustawy o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich): krowy, świnie, owce, kozy, konie, jeleniowate, drób, zwierzęta futerkowe oraz alpaka, jedwabnik morwowy i pszczoła miodna.
🐀 Zwierzę laboratoryjne (art. 2 ust. 1 pkt 2 Ustawy o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych): mysz domowa, szczur wędrowny, świnka morska, chomik syryjski, chomik chiński, myszoskoczek mongolski, królik europejski, pies domowy, kot domowy, żaba trawna, żaba lamparcia, platana szponiasta, platana tropikalna, danio pręgowany - zwierzęta, “które są hodowane wyłącznie do celów określonych w art. 3 lub których tkanki lub narządy są przeznaczone do wykorzystania w takich celach.”
🐗 Zwierzę wolno żyjące/dzikie (art. 4 pkt 21 Ustawy o ochronie zwierząt): „zwierzę nieudomowione żyjące w warunkach niezależnych od człowieka.”
🦊 Zwierzęta futerkowe (art. 2 pkt 4 Ustawy o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich): lis pospolity, lis polarny, norka amerykańska, tchórz, jenot, nutria, szynszyla i królik „utrzymywane w celu produkcji surowca dla przemysłu futrzarskiego, mięsnego i włókienniczego.”
🦌 Jeleniowate (art. 2 pkt 2 Ustawy o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich): jeleń szlachetny, jeleń sika i daniel, „utrzymywane w warunkach fermowych w celu pozyskania mięsa lub skór, jeżeli pochodzą z chowu lub hodowli zamkniętej, o których mowa w przepisach prawa łowieckiego, albo chowu lub hodowli fermowej.”
🐥 Drób (art. 2 pkt 2 Ustawy o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich): kura, kaczka, kaczka piżmowa, gęś, gęś garbonosa, indyk, przepiórka japońska, perlica i struś (gdy jest utrzymywany w warunkach fermowych).
Warto pamiętać, że przedstawione definicje stanowią jedynie wybrane przykłady kategorii zwierząt funkcjonujących w prawie. Przepisy przewidują także inne pojęcia (np. gatunki obce i inwazyjne, zwierzęta niebezpieczne dla życia i zdrowia ludzi), w tym także uregulowane w aktach prawa UE oraz w rozporządzeniach mających bezpośrednie zastosowanie.
Źródła:
Ustawa z dn. 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. 1997 nr 111 poz. 724 ze zm.)
Ustawa z dn. 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych (Dz.U. 2015 poz. 266 ze zm.)
Ustawa z dn. 10 grudnia 2020 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz.U. 2021 poz. 36 ze zm.)
Autorka: Alicja Kucharska
