04/02/2022
Ile może trwać okres tymczasowego aresztowania ❓ ❓❓🤔
Zgodnie z art. 2️⃣4️⃣9️⃣§ 1️⃣ k.p.k. 📕wszelkie środki zapobiegawcze, w tym tymczasowe aresztowanie stosuje się przede wszystkim celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, a wyjątkowo również w celu zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa. Można je stosować tylko wtedy, gdy zebrane w sprawie dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo.
Nadto, dla zastosowania środka zapobiegawczego, niezbędne jest zaistnienie także przynajmniej jednej z przesłanek szczególnych;
✅istnieje uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się oskarżonego,
✅istnieje uzasadniona obawy, że oskarżony będzie nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób utrudniał postępowanie karne,
✅oskarżonemu za zarzucane przestępstwo grozi surowa kara, to jest taka, której górna granica zagrożenia ustawowego wynosi co najmniej 8 lat,
✅zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony, któremu zarzucono popełnienie zbrodni lub umyślnego występku, popełni przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził.
Podstawowy okres tymczasowego aresztowania w postępowaniu przygotowawczym nie może być dłuższy niż 3️⃣ miesiące, przy czym jeżeli ze względu na szczególne okoliczności sprawy nie można było ukończyć postępowania przygotowawczego we wskazanym wyżej okresie 3️⃣ miesięcy, to na wniosek prokuratora, sąd I instancji🧑⚖️, właściwy do rozpoznania sprawy - jeżeli istnieje taka konieczność, może przedłużyć czas tymczasowego aresztowania na dalszy okres, który łącznie nie może przekroczyć 1️⃣2️⃣ miesięcy. Łączny okres stosowania tymczasowego aresztowania do chwili wydania wyroku przez Sąd I instancji🧑⚖️ nie może przekroczyć 2️⃣ lat.
Niestety jak to najczęściej bywa, okres 1️⃣2️⃣ miesięcy dla stosowania tymczasowego aresztowania w postępowaniu przygotowawczym oraz okres 2️⃣ lat stosowania tymczasowego aresztowania w postępowaniu sądowym tj. do chwili wydania przez Sąd I instancji 🧑⚖️ wyroku, wcale nie musi oznaczać końcowego okresu trwania tymczasowego aresztowania.
Przepisy Kodeksu Postępowania Karnego📕 przewidują bowiem możliwość przedłużania tychże okresów - z pewnymi ograniczeniami, właściwie na dowolnie długi okres czasu.
Problematyka nadmiernie długiego okresu trwania tymczasowego aresztowania w Polsce🇵🇱 była już przedmiotem krytyki zarówno Europejskiego Trybunału Praw Człowieka 🇪🇺 w sprawach przeciwko Polsce 🇵🇱 jak i licznych organizacji zajmujących się ochroną praw człowieka, w tym w szczególności Helsińskiej Organizacji Praw Człowieka, która w swoich raportach dotyczących stosowania tymczasowego aresztowania w Polsce 🇵🇱podkreślała, że nadużywanie tymczasowego aresztowania w Polsce🇵🇱 ma już charakter strukturalny.
Zgodnie z przepisami procedury karnej przedłużanie tymczasowego aresztowania na okres przekraczający 1️⃣2️⃣ miesięcy w postępowaniu przygotowawczym oraz 2️⃣ lat w postępowaniu sądowym tj. do chwili wydania przez Sąd I instancji 🧑⚖️ wyroku może dokonać Sąd Apelacyjny👩⚖️, w którego okręgu prowadzi się postępowanie na wniosek sądu, przed którym sprawa się toczy, a w postępowaniu przygotowawczym na wniosek właściwego prokuratora bezpośrednio przełożonego wobec prokuratora prowadzącego lub nadzorującego śledztwo - jeżeli konieczność taka powstaje w związku z zawieszeniem postępowania karnego, czynnościami zmierzającymi do ustalenia lub potwierdzenia tożsamości oskarżonego, wykonywaniem czynności dowodowych w sprawie o szczególnej zawiłości lub poza granicami kraju, a także celowym przewlekaniem postępowania przez oskarżonego.
W praktyce wymiaru sprawiedliwości najczęściej przywoływana jest przesłanka szczególnej zawiłości sprawy, a zwłaszcza w sprawach dotyczących przestępczości zorganizowanej oraz w sprawach gdzie niezbędne jest wykonywanie czynności dowodowych o skomplikowanym charakterze lub poza granicami kraju.
Analizując praktykę stosowania tymczasowego aresztowania trudno jednak nie odnieść wrażenia, iż nierzadko jest ona nieprawidłowa. Sądy notorycznie bowiem pomijają ugruntowane orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka🇪🇺 dotyczącego przedłużania tymczasowego aresztowania i rozsądnego czasu stosowania tego środka oraz marginalizują zarówno dyrektywę minimalizacji tymczasowego aresztowania jak i dyrektywę proporcjonalności stosowania środków zapobiegawczych.