27/04/2023
Bardzo krótko o fundacji rodzinnej
(nowy instrument sukcesji).
Fundacja rodzinna to nowa instytucja w polskim prawie, która jest tworzona przede wszystkim z myślą o firmach rodzinnych. Fundacja ma stanowić skuteczne zabezpieczenie majątku rodzinnego oraz zapewnić ciągłość funkcjonowania przedsiębiorstwa w sytuacji, kiedy potomkowie przedsiębiorcy nie chcą lub nie mogą nim zarządzać bezpośrednio.
Fundacja rodzinna odpowiada za zarządzanie majątkiem firmy rodzinnej i stanowi przy tym zabezpieczenie majątkowe osób wskazanych przez fundatora (beneficjentów). Będą nimi najczęściej członkowie rodziny fundatora.
W Polsce większość przedsiębiorstw ma charakter rodzinny. Firmy te już teraz mierzą się lub wkrótce będą się mierzyć, z koniecznością przekazania majątku następcom prawnym.
Dzięki fundacji rodzinnej będzie można zbudować strukturę zapewniającą kontynuację biznesu i ochronę majątku na dłużej niż jedno pokolenie, bez konieczności osobistego zaangażowania następców prawnych.
Fundacja rodzinna będzie posiadała osobowość prawną, zaś jej siedziba mieścić się może wyłącznie na terytorium Polski.
Fundatorem może być osoba fizyczna, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych i może swobodnie dysponować swoim majątkiem.
Dla utworzenia fundacji konieczne będzie sporządzenie przez notariusza aktu założycielskiego albo testamentu, obejmującego oświadczenie o utworzeniu fundacji rodzinnej. Z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego fundacji lub też ogłoszenia testamentu przewidującego utworzenie fundacji, powstaje fundacja rodzinna „w organizacji”. Fundacja rodzinna w organizacji może we własnym imieniu zarządzać posiadanym majątkiem i zapewniać jego ochronę, w szczególności może ona nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Osobowość prawną zaś, będzie uzyskiwała z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych.
Obowiązkiem fundatora jest ustalenie statutu fundacji, spisanego w formie aktu notarialnego. Statut powinien określać podstawowe kwestie takie, jak: na-zwę, siedzibę, cel utworzenia, czy też określić beneficjentów fundacji wraz z za-kresem przysługujących im uprawnień. Statut określa czas trwania fundacji, war-tość funduszu założycielskiego (który nie może być niższy niż 100.000 zł) oraz zasady powoływania, odwoływania oraz prawa i obowiązki członków organów fundacji rodzinnej.
Fundator ustala beneficjentów fundacji rodzinnej oraz zakres przysługujących im uprawnień. Beneficjentem mogą być dwie kategorie podmiotów: osoba fizyczna lub organizacja pozarządowa prowadząca działalność pożytku publicznego. Beneficjentem może być również fundator.
Ustawa o fundacji rodzinnej przewiduje, że może ona prowadzić działalność gospodarczą, przy czym w ustawowo określonym zakresie, tj.: zbywania mienia, którego jest właścicielem, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia, najmie, dzierżawie lub udostępnianiu na innej podstawie mienia, którego jest posiadaczem lub właścicielem, przystępowanie i uczestnictwo w spółkach handlowych, funduszach inwestycyjnych, spółdzielniach oraz podmiotach o podobnym charakterze mających swoją siedzibę w kraju lub za-granicą, nabywanie i zbywanie papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze, udzielanie wybranym podmiotom pożyczek, obrót zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzin-nej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej, w tym wypłata świadczeń beneficjentowi lub prowadzenie przedsiębiorstwa w ramach gospodarstwa rolnego.
Zadaniem fundacji jest pełnić rolę „inwestora pasywnego”. Fundacja realizuje przedsięwzięcia gospodarcze przy użyciu innych podmiotów, w których posiada udziały, akcje, czy też ogół praw i obowiązków wspólnika spółki oso-bowej. Sama fundacja rodzinna może natomiast wynajmować nieruchomości, uczestniczyć w funduszach inwestycyjnych, kupować akcje oraz obligacje, grać na giełdzie, pobierać odsetki z lokat bankowych.
Ustawa o fundacji rodzinnej, wprowadza również nowe przepisy prawa spadkowego, dotyczące instytucji zachowku. Ustawa przewiduje m.in. możliwość formalnego zrzeczenia się zachowku przez uprawnionych jeszcze przed otwarciem testamentu, rozłożenia go na raty, obniżenia jego wysokości czy też odroczenia terminu jego płatności. Co bardzo ważne, świadczenia wypłacone przez fundację na rzecz uprawnionych beneficjentów, zalicza się na należny im zachowek.
Fundacje rodzinne będą podmiotowo zwolnione od podatku dochodowego od osób prawnych. Zwolnieniem podatkowym objęte będzie nieodpłatne nabycie majątku np. od fundatora (neutralne będzie wyposażenie fundacji rodzinnej w majątek), jak również dochody osiągnięte przez fundację rodzinną z działalności prowadzonej przez nią, przy czym wyłącznie w zakresie dozwolonym przez ustawę o fundacji rodzinnej.
Ustanowienie fundacji rodzinnej spełnia oczekiwania wielu przedsiębiorców, którzy prowadzą średnie i duże firmy i chcą zabezpieczyć majątek prze-prowadzając jego sukcesję w sposób zorganizowany.
Tym samym majątek (mienie) gromadzony przez lata, którym zarządzają przedsiębiorcy, dzięki rozwiązaniom fundacji może być przekazany następnym pokoleniom bez obaw o jego rozdrobnienie.
Ustawa o fundacji rodzinnej wchodzi w życie w dniu 22.05.2023 r. Jest więc jeszcze trochę czasu. Ja, na razie sporządziłem przykładowy wzór statutu takiej fundacji, na podstawie ustawowych zapisów. Na pewno trzeba go dostosowywać do każdego przypadku odrębnie. Mam już pierwszego Klienta mocno zainteresowanego założeniem fundacji rodzinnej. Zobaczymy, może pojawią się kolejni...
