04/02/2022
Jazda pod wpływem środka odurzającego. Czy wykrycie w organizmie THC lub innych środków odurzających zawsze prowadzi do skazania za przestępstwo?
Art. 178a kk stanowi, że kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Stan nietrzeźwości zachodzi, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość (0,25 mg/l w wydychanym powietrzu). Z kolei stanem pod wpływem środka odurzającego jest taki stan, który wywołuje - w zakresie oddziaływania na ośrodkowy układ nerwowy, zwłaszcza zakłócenia czynności psychomotorycznych - takie same skutki jak spożycie alkoholu powodujące stan nietrzeźwości. Od tego stanu odróżnia się stan po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu, a więc i środka odurzającego, który - w zakresie skutków jest równoważny stanowi po użyciu alkoholu. Stan taki jest wykroczeniem określonym w kodeksie wykroczeń.
Nie jest tak, że każde stwierdzenie w organizmie kierowcy obecności środka odurzającego, w tym i ∆ 9 - THC, pozwala przyjąć, że znajdował się on pod wpływem środka odurzającego.
W kodeksie karnym nie ma definicji stanów „po użyciu” i „pod wpływem” środka odurzającego, opartego o kryterium stężenia w organizmie, tak jak ma to miejsce w przypadku alkoholu. Nie ma sztywnych limitów dopuszczalnych stężeń. Nie wypracowano takiego miernika, jakim jest zawartość alkoholu w organizmie wyrażona w promilach lub mg/dm3. Wobec braku obiektywnych kryteriów samo oznaczenie we krwi badanego substancji psychoaktywnych świadczyć może jedynie o ich zażyciu, lecz nic nie mówi o oddziaływaniu na organizm badanego.
Ważne❗ Oznacza to, że aby przypisać komuś przestępstwo jazdy pod wpływem środka odurzającego (art. 178a kk) nie wystarczy samo jego wykrycie w organizmie, jak to ma miejsce w przypadku alkoholu, ale konieczne jest jeszcze ustalenie, że środek odurzający wywołał u danej osoby obniżenie jego zdolności psychomotorycznych. Przydatne są tutaj inne dowody, jak np. np. zeznania świadków, pozwalające na ustalenie sposobu zachowania sprawcy i na tej podstawie wyciągnięcie wniosków co do stopnia zaburzenia świadomości sprawcy (drżenie rąk, niezborność ruchów, zawroty głowy, senność, osłabienie uwagi, ospałość, zakłócenie logicznego myślenia, urojenia wzrokowe i słuchowe, zaburzenia poczucia czasu lub przestrzeni, stan euforyczny lub fałszywe poczucie zwiększonej sprawności).
Uwaga❗ Wedle Sądu Najwyższego, jeżeli mamy do czynienia z sytuacją, gdy mimo sięgnięcia po dostępne dowody, w tym ekspertyzę biegłych, nie da się oszacować wartości stężenia ∆ 9 - THC w organizmie w chwili zdarzenia, ani stwierdzić jednoznacznie, w jakim stopniu wykryta substancja chemiczna spowodowała zaburzenia sprawności psychomotorycznej i istnieją dwie możliwości: albo sprawca znajdował się "pod wpływem" środka odurzającego, albo też był w stanie "po użyciu" takiego środka, należy wybrać opcję najkorzystniejszą dla sprawcy w myśl zasady „w razie wątpliwości na korzyść oskarżonego”, czyli przyjęcia, że sprawca był w czasie zdarzenia po użyciu środka odurzającego, co kwalifikowane jest jako wykroczenie, które zagrożone jest znacznie niższymi sankcjami, niż przestępstwo z art. 178a kk. (V KK 128/06).