24/11/2023
Kościelne postępowanie sądowe o nieważność małżeństwa, różni się od procesu cywilnego.
Odmienność tych obu postępowań sądowych rozciąga się począwszy od nazewnictwa, poprzez przyczyny i skutki.
Prowadzenie procesu o nieważność małżeństwa nie należy w żadnym wypadku utożsamiać z postępowaniem rozwodowym. W cywilnym postępowaniu sądowym na skutek zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego( zob. art., 56 § 1 k r. o. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód), w sytuacji braku chęci pogodzenia się współmałżonków i zaistnienia wyżej wymienionych okoliczności, Sąd Cywilny orzeka rozwiązanie węzła małżeńskiego. Oznacza to, że po pewnym czasie trwania małżeństwa, ważnie w świetle prawa cywilnego zawartego, w konsekwencji jakiegoś działania, ma miejsce ustanie tego małżeństwa.
Inaczej okoliczności życia przedślubnego i małżeńskiego są rozstrzygane przez Trybunały Kościelne. W takim przypadku Sąd Kościelny wydaje wyrok, stwierdzający, że dane małżeństwo w ogóle nie zaistniało, mimo iż zostały zachowane wszelkie kanony. Orzeczenie nieważności małżeństwa nie narusza nauki Kościoła o nierozerwalności małżeństwa. Przy ustalaniu przyczyn nieważności, uwaga Sądu Kościelnego skupiona jest zasadniczo na wydarzeniach przedślubnych, na wykazaniu, że niezdolność lub jej symptomy, bądź też inny tytuł nieważności istniał już przed ślubem.
Z względu na te okoliczności ustawodawca kościelny sformalizował podstawy, w oparciu, o które można prowadzić proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Takie przesłanki prawne, zostały pogrupowane na: -przeszkody kanoniczne, -wady zgody małżeńskiej, -brak formy kanonicznej. Każda z tych okoliczności, daje sposobność prowadzenia procesu o orzeczenie nieważności małżeństwa, według ściśle określonego sposobu postępowania.
Ewentualność postępowania sądowego jest uzależniona od właściwego określenia podstawy prawnej, gdyż jej istnienie, stanowi przyczynek sporządzenia skargi powodowej i wniesienia jej do właściwego Trybunału Kościelnego.
