18/02/2026
Od 1 marca 2026 r. wejdzie w życie istotna zmiana w procedurze cywilnej. W sprawach gospodarczych dotyczących sporów z umów o roboty budowlane oraz umów ściśle związanych z procesem budowlanym mediacja stanie się obowiązkowa.
Na podstawie art. 458(3a) §1 k.p.c. sąd – przed posiedzeniem przygotowawczym albo przed pierwszą rozprawą – będzie zobowiązany skierować strony do mediacji. Dotychczas mediacja miała charakter dobrowolny.
Co to oznacza w praktyce?
✔ strony będą musiały przystąpić do mediacji niezależnie od swojej woli,
✔ bezzasadna odmowa udziału w mediacji może skutkować sankcją finansową (art. 103 §3 pkt 11 k.p.c.) – nawet obowiązkiem
zwrotu kosztów w całości, niezależnie od wyniku sprawy,
✔ brak porozumienia w mediacji nie zamyka drogi sądowej – sprawa wraca do rozpoznania przez sąd.
Potencjalnie przepis ten ma na celu przyspieszyć rozpatrywanie często dość skomplikowanych sporów budowlanych, choć w rzeczywistości może wprost przeciwnie wydłużyć ten czas. Strony na mocy przedmiotowej nowelizacji będą musiały podjąć rozmowy w ramach mediacji bez względu na swoje rzeczywiste zamiary czy oczekiwania. Powyższe może skutkować zaistnieniem sytuacji, w których mediacje będą tylko pozorne, z uwagi na fakt iż jedna lub obie strony nie będą miały rzeczywistej chęci zawarcia porozumienia. W takim ujęciu obowiązkowe mediacje mogą tylko wydłużyć czas trwania postępowania.
Co ciekawe ustawodawca przewidział również sankcję finansową, która ma chronić wprowadzony obowiązek poddania się mediacji. Zgodnie z art. 103 §3 pkt 11) k.p.c. jeżeli strona bez uzasadnionej przyczyny odmówi poddania się mediacji - sąd może, niezależnie od wyniku sprawy, włożyć na tę stronę obowiązek zwrotu kosztów w części wyższej, niż nakazywałby to wynik sprawy, a nawet zwrotu kosztów w całości. Potencjalna odmowa, którejś ze stron może więc okazać się bardzo kosztowna (nawet jeśli strona ta wygra przedmiotowy spór).
Stąd też będąc stroną konfliktu na tle prawa budowlanego, warto odpowiednio wcześniej przygotować się do mediacji oraz rozważyć możliwości ugodowego rozwiązania sprawy, które będą satysfakcjonujące, a także przemyśleć, w których aspektach konfliktu możemy przyznać rację naszemu przeciwnikowi procesowemu – tak by decyzje, które zapadną w trakcie mediacji były przemyślane i nie były podyktowane presją wywołaną przez stronę przeciwną czy pośpiechem.
Zmiana może realnie wpłynąć na strategię prowadzenia sporów budowlanych. Warto odpowiednio przygotować się do mediacji i przeanalizować możliwości ugodowego zakończenia sporu.
Apl.Adw. Aleksandra Jaśkiewicz
Masz pytania, jak zmiany mogą wpłynąć na Twoją firmę?
Zapraszamy do kontaktu z Kancelarią CELEK – chętnie udzielimy szczegółowych informacji i wsparcia prawnego.
Tel. 17 85 75 595
Mail. [email protected]
