03/08/2022
MOWA JEST SREBREM, ALE TO MILCZENIE JEST ZŁOTEM!
Pozornie dziwna deklaracja z ust pracującego m.in. mową człowieka, dlatego zapraszam do lektury poniższego wpisu, gdzie postaram się przybliżyć, dlaczego warto czasem milczeć.
Każdy kto ogląda amerykańskie filmy sensacyjne, pewnie nie raz słyszał jak aktorzy grający policjantów wręcz wykrzykują:
Masz prawo do zachowania milczenia. Jeśli rezygnujesz z tego prawa, wszystko, co od tej pory powiesz, może zostać użyte w sądzie przeciwko tobie. Masz prawo do adwokata i do jego obecności podczas przesłuchania. Jeśli nie stac cię na prawnika, przysługuje ci obrońca z urzędu. Podczas przesłuchania, w każdym momencie możesz skorzystać z tego prawa, nie udzielając odpowiedzi na pytania i nie składając oświadczeń. Czy rozumiesz swoje prawa, które ci przedstawiłem?”
To tzw. Miranda Warning…
Geneza tej praktyki sięga 1966 roku, kiedy to policjanci zatrzymali w USA podejrzanego o porwanie, gwałt i napad z bronią w ręku Ernesto Mirandę.
Podejrzany przyznał się do popełnienia czynów, o które był podejrzany. Nie tylko wskazał pokrzywdzoną, ale i podpisał oświadczenie o przyznaniu się do winy. Pokrzywdzona rozpoznała go po głosie. Jednak z uwagi na fakt, iż nie został on pouczony z możliwości skorzystania z pomocy adwokata i prawa do zachowania milczenia, 13 czerwca 1966 roku Sąd Najwyższy uchylił wyrok! Od tej pory wykształciła się praktyka – policjanci w trakcie zatrzymania obligatoryjnie informowali o prawie do zachowania milczenia i skorzystania z pomocy adwokata.
W polskim porządku prawnym również mamy analogiczne przepisy.
Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 175 §1 kodeksu postępowania karnego, Oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień. O prawie tym należy go pouczyć. Często w praktyce stosowanie powyższego przepisu sprowadza się do tego, iż podejrzany w trakcie pierwszego przesłuchania otrzymuje 2 egzemplarze pouczeń, które stanowią wycinek przepisów z ustawy kodeks postępowania karnego – jeden egzemplarz podpisuje potwierdzając, że zapoznał się z pouczeniami………„niech Pan podpisze, to takie pouczenia, później Pan przeczyta, dostanie Pan/i egzemplarz dla siebie”, a drugi dostaje do domu…ewentualnie tam, dokąd aktualnie zmierza….
Takie oświadczenie złożone do akt stanowi dowód, że dana osoba została pouczona o swoich prawach, jednak w praktyce mało kto czyta te pouczenia, a jeśli nawet zamierza to zrobić, to prawniczy język często stanowi nieprzekraczalną barierę dla osób z nim niezaznajomionych, więc tak naprawdę oświadczył, że został pouczony o przysługujących prawach, ale nic z tego nie rozumie.
Zatrzymanemu przysługuje prawo do niezwłocznego skontaktowania się z adwokatem, co wynika wprost z przepisów art. 244 §2 k.p.k. oraz 245 §1 k.p.k. – z tych przepisów naprawdę należy skorzystać.
Warto pamiętać, że to prawo to nie tylko pusty przepis! Każda osoba ma prawo do tego, by odmówić składania wyjaśnień! Ciężko pod wpływem emocji i presji otoczenia decydować o tym, czy składać jakiekolwiek wyjaśnienia, czy wstrzymać się z ich składaniem, szczególnie jeśli przebywamy akurat w towarzystwie osób (np. w Komisariacie Policji), które są nieobiektywne i przedstawiają pesymistyczną perspektywę surowej kary grożącej nam w konkretnej sytuacji.
Proszę pamiętać, że zawsze, szczególnie w najbardziej beznadziejnych sytuacjach warto skonsultować się z adwokatem!
Złożyć wyjaśnienia możemy złożyć co do zasady w każdej chwili – aż do wydania wyroku.
Trzeba zaznaczyć, że każdy inaczej parafrazuje swoje myśli i raz zaprotokołowane twierdzenia ciężko zmodyfikować w późniejszym etapie postępowania, nawet jeśli oskarżony zasadniczo ich nie zmienia, mogą być przez sąd interpretowane niezgodnie z intencją składającego oświadczenie.
Dlatego często w sprawach karnych – milczenie jest złotem!
Pamiętajmy, że w postępowaniu karnym co do zasady, to organ śledczy ma udowodnić winę osoby oskarżonej przed Sądem, a nie oskarżony dowieść swojej niewinności.
W razie wątpliwości – zawsze warto skorzystać z konsultacji z adwokatem, który dokona analizy Państwa problemu – im wcześniej, tym korzystniej i skuteczniej.
