12/06/2017
Kradzież pieniędzy z konta bankowego? Co zrobić w takiej sytuacji? Czy można odzyskać utracone pieniądze?
Przestępczość internetowa, tzw. cyberprzestępczość, z każdym rokiem rozwija się coraz bardziej. Hakerzy wymyślają, nowsze i coraz bardziej przebiegłe sposoby uzyskania dostępu do kont bankowych. Jedną z najbardziej popularnych metod wykorzystywaną do tego typu nielegalnych działań jest tzw. phising. Istota tej metody polega na wysyłaniu bardzo dużej ilości wiadomości mailowych do klientów banków, których szata graficzna do złudzenia przypomina grafikę danego banku. W takich wiadomość znajduje się albo wirus albo link, którego klikniecie spowoduje przeniesienie na fałszywą stronę banku, której de facto nie da się rozróżnić na pierwszy rzut oka. Wszelkie dane, które zostaną podane na takiej stronie trafiają w ręce cyberprzestępców, którzy w ten sposób uzyskują dane niezbędne do zalogowania się do serwisu internetowego banku.
Co w sytuacji gdy pieniądze zostaną skradzione? Czy da się jej odzyskać? Na szczęście tak. Przy podjęciu stosownych czynności, z zachowaniem odpowiednich terminów, bank zobowiązany będzie do zwrotu całości utraconej kwoty. Przedmiotową kwestię reguluje ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 roku o usługach płatniczych, która normuje prawa i obowiązki stron wynikające z umów o świadczenie usług płatniczych, a także zakres odpowiedzialności dostawców z tego tytułu. Zgodnie z art. 40 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy transakcję płatniczą uważa się za autoryzowaną, jeżeli płatnik wyraził zgodę na wykonanie transakcji płatniczej w sposób przewidziany w umowie między płatnikiem a jego dostawcą - a contrario transakcją nieautoryzowaną jest transakcja płatnicza na wykonanie, której płatnik nie wyraził zgody. Każda transakcja niedokonana przez właściciela rachunku bankowego oraz dokonana bez jego zgody uznawana jest za transakcję nieautoryzowaną. Podkreślić należy również iż zgodnie z art. 45 ust. 2 ustawy o usługach płatniczych, samo użycie instrumentu płatniczego (np. karty kodów jednorazowych czy telefonu komórkowego) nie jest wystarczające do udowodnienia, że transakcja została autoryzowana (ang. tekst dyrektywy 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 roku w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniająca dyrektywy 97/7/WE, 2002/65/WE/, 2005/60/WE i 2006/48/WE/ i uchylająca dyrektywę 97/5/WE: "the use of a payment instrument recorded by the payment service provider shall in itself not necessarily be sufficient to prove either that the payer acted fraudulently or failed with intent or gross negligence to fulfil one or more of his obligations"). Z kolei, zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 19 sierpnia 2011 roku o usługach płatniczych w przypadku wystąpienia nieautoryzowanej transakcji płatniczej dostawca płatnika (Bank) jest obowiązany niezwłocznie zwrócić płatnikowi (właścicielowi konta bankowego) kwotę nieautoryzowanej transakcji płatniczej, a w przypadku gdy płatnik korzysta z rachunku płatniczego, przywrócić obciążony rachunek płatniczy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miała miejsca nieautoryzowana transakcja płatnicza. Odpowiedzialność Banku wyłączona jest gdy płatnik nie uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 44 ust. 2 ustawy o usługach płatniczych, tj. powiadomienia dostawcy w terminie 13 miesięcy od dnia obciążenia rachunku płatniczego o stwierdzonych nieautoryzowanych, niewykonanych lub nienależycie wykonanych transakcjach płatniczych, bądź też zgodnie z art. 46 ust.3 gdy płatnik doprowadził umyślnie albo w wyniku umyślnego lub będącego skutkiem rażącego niedbalstwa naruszenia co najmniej jednego z obowiązków, o których mowa w art. 42 ustawy o usługach płatniczych (obowiązki użytkownika instrumentu płatniczego).
A zatem, w pierwszej kolejności o zniknięciu pieniędzy z konta bankowego należy powiadomić Bank. Odpowiedzialność Banku do zwrotu utraconych pieniędzy wyłączona jest jedynie w sytuacji, gdy umyślnie doprowadziło się do takiej transakcji, bądź gdy nieautoryzowana transakcja powstała w skutek rażącego niedbalstwa posiadacza rachunku bankowego. Zgodnie z utrwalonym poglądem Sądu Najwyższego, przypisanie komuś rażącego niedbalstwa, wymaga najpierw istnienia zwykłego niedbalstwa, a które można zarzucić określonej osobie wtedy, gdy osoba ta zachowała się w określonym miejscu i czasie w sposób odbiegający od właściwego dla niej miernika należytej staranności. Przez rażące niedbalstwo rozumie się natomiast niezachowanie minimalnych (elementarnych) zasad prawidłowego zachowania się w danej sytuacji. O przypisaniu pewnej osobie winy w tej postaci decyduje więc zachowanie się przez nią w określonej sytuacji w sposób odbiegający od miernika staranności minimalnej (vide wyrok SN z dnia 10 marca 2004 r., sygn. akt IV CK 151/03). Mając na uwadze, powyższe rozważania za rażące niedbalstwo można uznać podanie osobom trzecim danych niezbędnych do zalogowania się do konta bankowego czy też przekazanie instrumentu płatniczego. Zgodnie z poglądami, nawet w przypadku przypisania zaniedbania płatnikowi polegającego na braku dołożenia należytej staranności, w wyniku której doszło do dokonania nieautoryzowanej transakcji poprzez nieuprawnione użycie instrumentu płatniczego, w rezultacie nienależytej ochrony przez płatnika tego instrumentu, ale nie doszło do utraty instrumentu płatniczego (karty kodów jednorazowych bądź telefonu) płatnik odpowiada jedynie do kwoty 150 euro, a w pozostałej części odpowiedzialność spoczywa na banku (vide Komentarz do ustawy o usługach płatniczych, Michał Grabowski, C.H. Beck, Warszawa 2012, s. 142.). Bank jako instytucja zaufania publicznego zobowiązany jest do podjęcia wszelkich działań służących do ochrony środków pieniężnych zdeponowanych na rachunkach bankowych przez jego klientów, a w przypadku ich utraty do poniesienia odpowiedzialności z tego tytułu. Ponosząc oczywiste ryzyko operacyjne prowadzonej działalności, Bank zobowiązany jest do stosowania zabezpieczeń
o jakości zapewniającej bezwzględne bezpieczeństwo zdeponowanych środków pieniężnych. Obowiązek szczególnej ochrony depozytów bankowych nakładana jest na banki przez liczne akty prawne.
Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, iż kiedy znajdziemy się w sytuacji gdy skradziono nam pieniądze z naszego konta bankowego to nie jesteśmy na straconej pozycji. Ustawa o usługach płatniczych przyznaje takim osobom szeroką ochronę dzięki, której można uzyskać całość skradzionej kwoty.
