08/09/2026
⚖️ Kara umowna została wpisana do umowy. Czy sąd zawsze zasądzi ją w pełnej wysokości?
Niekoniecznie.
Nawet prawidłowo zastrzeżona kara umowna może zostać przez sąd obniżona, czyli zmiarkowana.
Zgodnie z art. 484 § 2 KC dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej, jeżeli:
🔹 zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane
🔹 kara jest rażąco wygórowana.
📌 Co ważne, sąd nie miarkuje kary z urzędu. Dłużnik musi tego zażądać.
Jak sąd ocenia, czy kara jest rażąco wygórowana?
Sąd Najwyższy w wyroku z 21 stycznia 2026 r. (II CSKP 669/25) wskazał, że znaczenie mogą mieć m.in.:
➡️ stosunek wysokości kary do wynagrodzenia,
➡️ waga naruszonego obowiązku,
➡️ czas i zakres naruszenia,
➡️ rozmiar szkody poniesionej przez wierzyciela.
I tutaj pojawia się ciekawa kwestia.
📌 Wierzyciel nie musi wykazać powstania szkody, aby dochodzić kary umownej.
Brak szkody lub jej niewielki rozmiar może jednak mieć znaczenie przy ocenie, czy kara powinna zostać zmiarkowana. Przypomniał o tym również Sąd Najwyższy w postanowieniu z 17 kwietnia 2026 r.
(I CSK 1609/24).
Dlatego przy ustalaniu wysokości kary umownej nie zawsze działa zasada „im wyższa, tym lepiej”.
👉 Kara powinna stanowić realne zabezpieczenie wykonania umowy, ale jej wysokość powinna pozostawać w rozsądnej relacji do znaczenia zabezpieczanego obowiązku i konsekwencji jego naruszenia.
W przeciwnym razie nawet prawidłowo zastrzeżona kara może zostać istotnie obniżona przez sąd.