08/04/2025
http://ttbkancelaria.pl/odpowiedzialnosc-karna-za-posiadanie-narkotykow-w-polsce-analizaprzepisow-i-orzecznictwa/38
Odpowiedzialność karna za posiadanie narkotyków w Polsce – analiza przepisów i orzecznictwa
Posiadanie narkotyków w Polsce jest czynem zabronionym na mocy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Kluczowy przepis regulujący odpowiedzialność karną w tym zakresie zawarty jest w art. 62 tejże ustawy, który przewiduje trzy podstawowe kategorie penalizacji – w zależności od wagi czynu i ilości posiadanych środków odurzających lub substancji psychotropowych.
Podstawa prawna – art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii
Zgodnie z art. 62 ust. 1:
"Kto, wbrew przepisom ustawy, posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3."
Ustęp 2 zaostrza odpowiedzialność, jeśli posiadana ilość jest znaczna:
"Jeżeli przedmiotem czynu […] jest znaczna ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10."
Natomiast w przypadku czynu mniejszej wagi, ust. 3 przewiduje łagodniejsze sankcje:
"W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku."
Rodzaj substancji a odpowiedzialność karna
Polskie prawo nie różnicuje wprost sankcji w zależności od rodzaju posiadanej substancji, ale w praktyce ma to istotne znaczenie. Rodzaje narkotyków wpływają przede wszystkim na ocenę „znacznej ilości” lub „mniejszej wagi czynu”.
Na przykład:
Ma*****na – w przypadku posiadania kilku gramów sądy często uznają czyn za wypadek mniejszej wagi, szczególnie gdy nie ma innych okoliczności obciążających (por. wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 14.03.2019 r., II K 1104/18).
Amfetamina, kokaina, M**A – uznawane za silniej działające środki, częściej skutkują kwalifikacją z art. 62 ust. 2 przy posiadaniu nawet kilkunastu porcji (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 12.02.2020 r., II AKa 451/19).
Heroina, L*D – traktowane jako substancje o bardzo silnym działaniu uzależniającym i wysokim ryzyku społecznym; nawet niewielka ilość może być podstawą do surowszej kwalifikacji.
„Znaczna ilość” – brak definicji ustawowej i praktyka sądów
Polskie prawo nie zawiera jednoznacznej definicji „znacznej ilości”, dlatego jej interpretacja należy do sądu, który bierze pod uwagę m.in.:
potencjalną liczbę porcji użytkowych,
rodzaj substancji,
sposób zapakowania,
okoliczności ujawnienia (np. posiadanie z przeznaczeniem do dalszego obrotu).
Przykład orzecznictwa:
Wyrok SN z 14.11.2007 r., V KK 330/07: „Przy kwalifikacji czynu z art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii istotne znaczenie ma ilość narkotyku, która może być uznana za wystarczającą do jednoczesnego zaspokojenia potrzeb wielu osób.”
„Wypadek mniejszej wagi” – kiedy sądy łagodzą karę
W praktyce sądy często korzystają z możliwości złagodzenia kary w ramach art. 62 ust. 3, zwłaszcza w przypadku:
osób niekaranych,
posiadania niewielkiej ilości na własny użytek,
dobrowolnego poddania się karze.
Przykład:
Wyrok SR w Warszawie z 25.05.2021 r., sygn. akt VIII K 106/21 – oskarżony posiadał 1,5 g marihuany, nie był wcześniej karany, współpracował z organami ścigania. Sąd uznał czyn za wypadek mniejszej wagi i wymierzył grzywnę.
Alternatywne środki reakcji karnej
Zgodnie z art. 72 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, prokurator może warunkowo umorzyć postępowanie, jeżeli:
ilość posiadanej substancji była nieznaczna,
sprawca posiadał ją na własny użytek,
nie zachodzi potrzeba wymierzania kary.
Ta instytucja bywa stosowana w praktyce, jednak zależy od indywidualnej oceny sprawy.
Podsumowanie
Odpowiedzialność karna za posiadanie narkotyków w Polsce zależy nie tylko od ilości, ale także od rodzaju substancji, okoliczności czynu i oceny sądu. Choć art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wskazuje sztywne granice kar, to praktyka orzecznicza pokazuje dużą elastyczność – od warunkowego umorzenia postępowania po wieloletnie kary więzienia za znaczne ilości.
Kancelaria świadczy obronę w sprawach karnych w oparciu o naczelną zasadę tajemnicy adwokackiej.
adw. Anita Trojanowska-Suchecka
tel. 606238193
