10/04/2019
Problem doręczeń pism sądowych dla osób zamieszkałych lub mających miejsce zwykłego pobytu w Wielkiej Brytanii a BREXIT🇵🇱🇬🇧, czyli jak przedstawiać się będzie zdolność postulacyjna cudzoziemców, ale i obywateli polskich w ojczyźnie Szekspira być może już z dniem 12.04.2019 r. 🧐
Nie ulega wątpliwości, iż Brexit, o którym tak głośno w ostatnim czasie, ewoluował na przestrzeni lat, odkąd oficjalnie premier David Cameron w styczniu 2013 r. zapowiedział referendum w przedmiocie opuszczenia przez Wielką Brytanię Unii Europejskiej. Niewątpliwym jest również, iż w ostatnich tygodniach sprawa zdecydowanie nabiera tempa, co wydaje się szczególnie doskwiera naszym rodakom zamieszkującym lub po prostu stale przebywającym w Zjednoczonym Królestwie. Rozważają, i słusznie, jakie konsekwencje dla ich życia codziennego, zawodowego, ale i dla ewentualnych spraw sądowych, które toczyć się mogą w ich rodzimym kraju, może przynieść ta decyzja. O to ostatnie coraz częściej dopytują mnie znajomi, bliscy oraz klienci, których łączą bliskie związki z Wielką Brytanią. Dlatego zdecydowałam się na przybliżenie tej kwestii, by to co dla jednych jest oczywiste stało się oczywiste dla wszystkich zainteresowanych.
Otóż, każda osoba, będąca stroną w szeroko rozumianym postępowaniu cywilnym, która ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu poza Unią Europejską /odpowiednio osoba prawna lub inna jednostka mająca siedzibę poza UE/, która nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej, zobowiązana jest wskazać pełnomocnika do doręczeń w Rzeczypospolitej Polskiej.
Oczywiście, o tym obowiązku każda strona musi być pouczona przy pierwszym doręczeniu pisma z Sądu RP, ale przecież nie tak rzadko zdarza się nam nie czytać pouczeń, niejednokrotnie nakreślonych mniejszą czcionką. To zaś nieść może niebywałe dla strony konsekwencje, bowiem uchybienie temu obowiązkowi oznaczać będzie pozostawianie w aktach sprawy (czyli w aktach sprawy znajdujących się w Sądzie) pism sądowych do strony. Pozostawienie zaś sprawy samej sobie, bez czynnego w niej udziału może prowadzić do rozstrzygnięć nie zawsze po naszej myśli. Stanowi o tym dyspozycja art. 11355 k.p.c., która w sumie dopiero po wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19.12.2012 r. C-325/11 /Krystyna i Ewald Alder v. Sabina Orłowska i Czesław Orłowski/ została dostosowana do unijnych norm i regulacji prawnych, przede wszystkim art. 18 TFUE, stanowiącego o zakazie dyskryminacji ze względu na przynależność państwową.
Jeżeli jednak pierwsze doręczenie, w którym winno znaleźć się stosowne pouczenie, okaże się z różnych obiektywnych względów niemożliwe, i zostanie uprawdopodobnione, że miejsce pobytu strony nie jest jednak znane, wówczas aktualizuje się potrzeba ustanowienia kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu /art. 144 k.p.c. – wyrok SN z dnia 10.04.1978 r. sygn. akt III CRN 40/78, aktualny upływu równo 41 lat😉🧐/, który co do zasady winien czynnie bronić praw strony w toczącym się postępowaniu sądowym. Działania kuratora odnoszą bezpośredni skutek dla nieobecnej i nieznanej z miejsca pobytu strony.
Co istotne, obowiązek ustanowienia pełnomocnika do doręczeń, gdy nie działa pełnomocnik do prowadzenia sprawy zamieszkały w RP, dotyczy nie tylko obywateli polskich, ale i cudzoziemców, wystarczy, że zamieszkują, albo po prostu przebywają poza Unią Europejską, i są stroną postępowania sądowego w kraju.
Sądu nie interesuje, czy osoba wyznaczona przez stronę na pełnomocnika do doręczeń wyraziła na to zgodę, czy nastąpiło to jednostronnie. Jedynym obowiązkiem Sądu jest ustalenie, czy doręczenie wskazanemu pełnomocnikowi było skuteczne, a czy pełnomocnik uczynił zadość przekazania korespondencji stronie pozostaje już poza sferą zainteresowania Sądu.
Stosownego pouczenia Sąd musi udzielić zawsze, nawet jeżeli strona zamieszkująca za granicą (odpowiednio mająca tam zwykły pobyt lub siedzibę) w pierwszym piśmie procesowym wskaże pełnomocnika do doręczeń lub też oświadczy, że takowego nie będzie wyznaczać. W takiej sytuacji nigdy nie będzie pewności, czy składający takie oświadczenie świadomy jest wszystkich konsekwencji wynikających z regulacji art. 1135(5) k.p.c., dlatego Sąd meriti zawsze musi uczynić zadość temu obowiązkowi. W przeciwnym wypadku może dojść do nieważności postępowania wskutek pozbawienia strony możności obrony jej praw /wyrok SN z dnia 18.04.1975 r. sygn. akt III CRN 404/74/.
Skoro przepis nie wskazuje, kto może być pełnomocnikiem do doręczeń, przyjmuje się, że może to być nie tylko osoba fizyczna, ale także osoba prawna lub inna jednostka niemająca osobowości prawnej, przy czym samo wskazanie pełnomocnika nie musi być dokonane w żadnej szczególnej formie, może być dokonane na posiedzeniu sądowym, ale i w zwykłej formie pisemnej. Kilku współuczestników może wyznaczyć jednego pełnomocnika do doręczeń, któremu doręczanie pism odbywa się już na ogólnych zasadach /Kodeks postępowania cywilnego Rozdział 2 Doręczenia – chociaż przepisy te stosuje się jedynie odpowiednio, np. nie ma zastosowania do pełnomocnika do doręczeń art. 136 k.p.c., stanowiący o obowiązku informowania o zmianie miejsca zamieszkania; to bowiem strona zobowiązana jest pilnować, by Sąd dysponował właściwym, aktualnym adresem do doręczeń wyznaczonego pełnomocnika i to ona ponosi konsekwencje zaniedbania tego obowiązku/.
Żadna z umów, których stroną jest Rzeczpospolita Polska nie wyłącza zastosowania art. 1135(5) k.p.c, dlatego warto o tym pamiętać, by samemu nie pozbawić się prawa obrony swych praw przed Sądem.
