07/09/2020
Mecenas Anna Ulianowicka przygotowała dla Państwa artykuł dotyczący doręczeń w postępowaniu cywilnym.
Zapraszamy do lektury!
https://radcywbiznesie.pl/2020/09/07/doreczenia-w-postepowaniu-cywilnym/
⬇️⬇️
Wkrótce minie rok od wejścia w życie największej w ostatnich kilku latach nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego.
W związku z powyższym warto przyjrzeć się kluczowej, z punktu widzenia wierzycieli, zmiany w doręczeniach w postępowaniu cywilnym, polegającej na częściowej likwidacji tzw. fikcji doręczeń.
Jak wynika z uzasadnienia do projektu zmian zbyt często sądy prowadziły procesy w istocie fikcyjne, oparte na bezpodstawnym uznawaniu za doręczone pism, które w rzeczywistości nigdy nawet nie miały szans dotrzeć do pozwanych. Do tej pory bowiem dla uzyskania skuteczności doręczenia pisma procesowego wystarczała podwójna awizacja przesyłki. Nieodebranie przez pozwanego pisma w terminie dwóch tygodni od pierwszej próby doręczenia oznaczało przyjęcie przez sąd, że pismo zostało prawidłowo doręczone na adres strony postępowania.
Obowiązujące obecnie przepisy przewidują odmienny schemat postępowania w przypadku niemożliwości doręczenia odpisu pozwu lub innego pisma procesowego wywołującego potrzebę podjęcia obrony praw pozwanego.
Zgodnie bowiem z dodanym przez Ustawę z dnia 4 lipca 2019 r.o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw artykułem1391 jeżeli pozwany, pomimo powtórzenia zawiadomienia zgodnie z art. 139 § 1 zdanie drugie, nie odebrał pozwu lub innego pisma procesowego wywołującego potrzebę podjęcia obrony jego praw, a w sprawie nie doręczono mu wcześniej żadnego pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających i nie ma zastosowania art. 139 § 2-31 lub inny przepis szczególny przewidujący skutek doręczenia, przewodniczący zawiadamia o tym powoda, przesyłając mu przy tym odpis pisma dla pozwanego i zobowiązując do doręczenia tego pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika. Powód ma 2 miesiące od doręczenia mu ww. zobowiązania na złożenie do akt postępowania, potwierdzenia doręczenia pisma pozwanemu przez komornika albo zwrócenie pisma wraz ze wskazaniem aktualnego adresu pozwanego lub dowodu, że pozwany przebywa pod adresem wskazanym w pozwie, przy czym co istotne, ustawodawca nie wskazał jaki dowód może zostać uznany za miarodajny w tym zakresie. Niezachowanie terminu, zgodnie z art. 177 § 1 pkt 6 kodeksu postępowania cywilnego, może skutkować zawieszeniem postępowania przez sąd z urzędu.
Innymi słowy – nowe przepisy przeniosły ciężar obowiązku i ryzyka doręczenia pierwszego pisma procesowego pozwanemu, na powoda.
Opisana zmiana w sposobie doręczeń nie dotyczy podmiotów wpisanych do rejestru sądowego, którym nie można doręczyć pisma ze względu na nieujawnienie w rejestrze zmiany adresu. Przez rejestr sądowy należy rozumieć Krajowy Rejestr Sądowy, co oznacza, że likwidacja fikcji doręczeń dotyczy sytuacji, gdy pozwanym jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej (konsument), jak również przedsiębiorca wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, która nie jest rejestrem sądowym.
W myśl art. 41 ust. 1 Ustawy o kosztach komorniczych podstawowa opłata za doręczenie pod jeden adres (niezależnie od liczby adresatów i ilości podjętych prób doręczenia na ten sam adres) wynosi 60 zł. Dodatkowo przepisy przewidują opłatę stałą w wysokości 40zł za ustalenie aktualnego adresu zamieszkania pozwanego jak również opłatę w wysokości 20 zł, która stanowi wydatek ryczałtowy za dojazd komornika, gdy odległość między siedzibą kancelarii komornika a miejscem czynności wynosi co najmniej 10 km. Opłatę należy uregulować bezpośrednio w kancelarii komorniczej lub na prowadzony przez komornika rachunek bankowy. Należy także pamiętać, że wyboru komornika należy dokonać według rewiru, na którego obszarze działa (zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych). Jeżeli więc np. sprawa o zwrot pożyczki toczy się przed Sądem Rejonowym w Olsztynie a pozwany zamieszkuje w Krakowie, to właściwym będzie komornik, który działa na obszarze właściwości Sądu Rejonowego w Krakowie. Analizując powyższe, należy stwierdzić, iż w przypadku nieodebrania korespondencji przez pozwanego powód może zostać zobowiązany do poniesienia (oprócz opłat sądowych związanych z inicjacją postępowania) dodatkowej kwoty w wysokości 120 złotych za doręczenie jednego listu i to bez żadnej gwarancji, że korespondencję uda się skutecznie doręczyć.
Celem nowego sposobu doręczeń uregulowanego w art. 1391 miało być skuteczne zapewnienie pozwanym prawa do obrony oraz gwarancji procesowych. Patrząc jednak z perspektywy roku od wprowadzenia zmian, w mojej ocenie oraz w ocenie klientów Kancelarii, będących wierzycielami, wprowadzone zmiany znacznie utrudniają dochodzenie roszczeń przeciwko podmiotom niewpisanym do rejestru sądowego. I mimo, że sama idea była słuszna to wystarczy, że pozwany, będący osobą fizyczną zacznie ignorować przychodzącą pocztę, a następnie komornika i wierzyciel ma związane ręce. Nowelizacja daje bowiem takim dłużnikom spore szanse na przedłużenie postępowania, jego zawieszenie, a w konsekwencji umorzenie, co może prowadzić ostatecznie do niemożności odzyskania długu, a nawet przedawnienia się roszczenia. Tym bardziej, że komornicy nie mają żadnych narzędzi do ustalenia faktycznego adresu zamieszkania osoby fizycznej poza wystąpieniem w tej sprawie do urzędów oraz wywiadem z sąsiadami.
Dlatego tak ważne jest, aby już na etapie podejmowania współpracy z kontrahentem, będącym osobą fizyczną, zabezpieczyć własne interesy i przyszłe należności i podjąć kroki w celu minimalizacji ryzyka związanego z nieuregulowaniem płatności. Jeśli jednak z jakiś względów nie uczyniono tego na początku, wówczas istotne jest, aby dobrze przygotować się do wniesienia pozwu.
