09/06/2022
PRZEDAWNIENIE ROSZCZEŃ ZWIĄZANYCH Z PROWADZENIEM BIZNESU –
O CZYM PAMIĘTAĆ?
Zdecydowana większość roszczeń, prędzej czy później, ulega przedawnieniu. Te związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie stanowią tu wyjątku od reguły.
O czym pamiętać, określając termin przedawnienia roszczeń wynikających z działalności biznesowej?
Upływ terminu przedawnienia roszczenia zamyka możliwość jego dochodzenia w drodze przymusu państwowego, a więc np. poprzez przeprowadzenie egzekucji komorniczej. Tym samym praktycznie zawsze, gdy dłużnik nie wywiązał się w sposób dobrowolnych z ciążących na nim obowiązków wierzyciel powinien pamiętać, że ma ograniczony czas na efektywne dochodzenie swoich należności. Jego długość wyznacza właśnie termin przedawnienia. Po jego upływie można liczyć tylko na dobrowolną realizację zobowiązania. Dlatego zawsze należy mieć na względzie możliwość przedawnienia się roszczenia – w tym wynikającego z prowadzenia działalności gospodarczej. Zwłaszcza, że omawiane tu terminy są co do zasady krótsze dla przedsiębiorców.
Termin przedawnienia
Zgodnie z art. 118 kodeksu cywilnego, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. W związku z tym, w polskim prawie funkcjonują dwa podstawowe terminy przedawnienia – sześcio- i trzyletni. Ustalenie, który z nich będzie miał zastosowanie w danej sprawie zależy od rodzaju roszczenia. Zawsze należy również zbadać, czy przepisy szczególne – co często się zdarza – nie wprowadzają innych terminów w tym zakresie.
Istotną kwestią jest także określenie końca biegu terminu przedawnienia. W końcu po tej dacie zobowiązanie nie może być egzekwowane za pomocą środków przymusu państwowego, a jego spełnienie zależy właściwie wyłącznie od dobrej woli dłużnika. Ustawodawca zdecydował, że koniec terminu przedawnienia będzie przypadał na koniec roku kalendarzowego, w którym upłynął jego termin – chyba, że jest on krótszy, niż dwa lata. Dzięki temu termin przedawnienia nie musi być obliczany precyzyjnie „co do dnia” – to zaś jest spore ułatwienie.
Czym są „roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej”?
Z punktu widzenia obliczania terminów przedawnienia roszczeń wynikających z prowadzonego biznesu kluczową sprawą jest ustalenie, co ustawodawca rozumie pod terminem „roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej”. Zgodnie z art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców działalność gospodarcza to zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Chociaż przepisy kodeksu cywilnego nie zawierają tego rodzaju definicji, wskazana regulacja dobrze oddaje to, w jaki sposób w prawie cywilnym definiuje się działalność gospodarczą.
Do jej najważniejszych cech – na gruncie kodeksu cywilnego – zalicza się zarobkowy charakter prowadzonej działalności, podporządkowanie jej regułom rynkowym oraz działanie przedsiębiorcy we własnym imieniu i na własne ryzyko. Jeżeli więc dana czynność została podjęta przez przedsiębiorcę w celu realizacji zadań mieszczących się w zakresie prowadzonego przez niego biznesu, wówczas będziemy mieć do czynienia z roszczeniem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Nie jest konieczne, aby zdarzenie leżące u podstaw danego roszczenia było związane z przeważającym przedmiotem działalności przedsiębiorcy. Bez znaczenia są tutaj zwłaszcza wpisy w rejestrach, a więc w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub w Krajowym Rejestrze Sądowym. Chodzi więc o faktyczny przedmiot działalności gospodarczej przedsiębiorcy, który może – choć w świetle przepisów prawa nie powinien – różnić się od treści wpisów ujawnionych we właściwych rejestrach. W praktyce więc, aby określić termin przedawnienia konkretnego roszczenia trzeba precyzyjnie zbadać okoliczności danej sprawy. W końcu może się zdarzyć, że przedsiębiorca nie dokonuje czynności związanych ze swoją działalnością gospodarczą. Wówczas nie jest możliwe stosownie terminów przedawnienia właściwych dla działalności biznesowej.
Podstawa prawna:
ustawa z 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.)
