02/06/2021
📜 ZACHOWEK, CZYLI SKUTECZNA OCHRONA OSÓB NAJBLIŻSZYCH NA WYPADEK ŚMIERCI SPADKODAWCY
❓Czy wiedziałeś, że…
Prawo spadkowe gwarantuje członkom najbliższej rodziny spadkodawcy (tzw. uprawnionym do zachowku) uzyskanie korzyści ze spadku, choćby spadkodawca pozbawił ich tej korzyści poprzez rozrządzenia testamentowe lub dokonane za życia darowizny?
́ci ́myNaBieżąco
👨👩👧👦 KRĄG UPRAWNIONYCH DO ZACHOWKU
Co do zasady, uprawnione do zachowku po zmarłym spadkodawcy są osoby najbliższe, które byłyby powołane do spadku z mocy ustawy, tj.:
1️⃣ ZSTĘPNI (dzieci, wnuki, …),
2️⃣ MAŁŻONEK,
3️⃣ RODZICE.
O kolejności powołania decydują natomiast przepisy o ustawowym porządku dziedziczenia.
❌ WYŁĄCZENIA
Zachowek nie przysługuje:
1️⃣ małżonkowi, który został wyłączony od dziedziczenia ustawowego na mocy orzeczenia sądu,
2️⃣ małżonkowi, w stosunku do którego orzeczono separację,
3️⃣ osobom, które z mocy przepisów prawa spadkowego są traktowane tak, jakby nie dożyły otwarcia spadku (chwili śmierci spadkodawcy).
💰 WYSOKOŚĆ ZACHOWKU
Wysokość zachowku to nic innego jak ułamek wartości udziału spadkowego, który przypadałby danej osobie przy dziedziczeniu ustawowym. Regułą jest połowa wartości takiego udziału, a wyjątkowo dwie trzecie wartości, jeżeli uprawniony do zachowku jest osobą trwale niezdolną do pracy bądź małoletnim zstępnym spadkodawcy. O wielkości udziału decyduje stan w chwili otwarcia spadku. Przykładowo, jeżeli trwała niezdolność do pracy uprawnionego powstała już po otwarciu spadku, wówczas przysługiwała mu będzie połowa wartości udziału, a nie dwie trzecie.
🏛 DO JAKIEGO SĄDU NALEŻY WNIEŚĆ POZEW O ZACHOWEK?
Powództwo z tytułu zachowku wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a jeżeli miejsca zwykłego pobytu w Polsce nie da się ustalić – przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.
📅 TERMIN PRZEDAWNIENIA ROSZCZEŃ Z TYTUŁU ZACHOWKU
Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu. Natomiast roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.
📢 Pamiętaj, że…
Roszczenie o zachowek przysługuje dopiero wówczas, gdy uprawniony do zachowku nie otrzymał należnego zachowku w innej postaci. Wynika to z faktu, że darowizny dokonane przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego, tak zresztą jak i zapisy, zalicza się na poczet należnego zachowku.
🧠 CIEKAWOSTKA
Roszczenie o zachowek ma charakter zbywalny, co oznacza, że można je przenosić w drodze cesji (przelewu) na inne osoby.
Z pozdrowieniami i życzeniami zdrowia,
Kamila Wojczekowska – Aplikant radcowski
Źródło:
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2320).
