30/03/2026
Kary umowne za opóźnienie w kosztach podatkowych - czy obserwujemy zmianę podejścia KIS?
➡️ W praktyce interpretacyjnej przez długi czas można było dostrzec dość jednolite podejście:
Krajowa Informacja Skarbowa co do zasady odmawiała prawa do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kar umownych płaconych z tytułu opóźnienia w wykonaniu świadczenia, nawet jeśli świadczenie samo w sobie nie było wadliwe.
➡️ Na tym tle interesująco wyglądają dwie najnowsze interpretacje:
- 0114-KDIP2-2.4010.599.2025.3.RK
- 0114-KDIP2-2.4010.531.2025.3.AS
‼️ Obie sprawy mają wspólny mianownik:
dotyczą kar umownych za opóźnienie, a nie kar związanych z wadami towarów, robót czy usług. Co istotne, w obu przypadkach pierwotne interpretacje były dla podatników niekorzystne, a zmiana nastąpiła dopiero po wniesieniu skarg do WSA. Następnie Dyrektor KIS uwzględnił skargi i zmienił interpretacje w trybie autokontroli.
To właśnie ten element wydaje się dziś szczególnie wart odnotowania.
➡️ Co było przedmiotem tych spraw?
W pierwszej sprawie chodziło o karę umowną za opóźnienie w wykonaniu obowiązków gwarancyjnych - konkretnie przeglądów serwisowych systemu UPS. Jednocześnie sama dostawa, montaż i uruchomienie urządzeń zostały wykonane prawidłowo i odebrane bez zastrzeżeń.
W drugiej sprawie kara została naliczona za opóźnienie w wykonaniu umowy i potrącona z wynagrodzenia wykonawcy. Również tutaj problem nie dotyczył wadliwości świadczenia, lecz wyłącznie jego nieterminowej realizacji.
➡️ Dlaczego te interpretacje są ważne?
Ponieważ dotychczas w sprawach tego rodzaju dominowało podejście restrykcyjne. Mimo coraz wyraźniejszej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, w interpretacjach indywidualnych KIS utrzymywał stanowisko niekorzystne dla podatników i nie akceptował zaliczania do kosztów uzyskania przychodów kar za opóźnienie w wykonaniu świadczenia niewadliwego.
Tymczasem w omawianych sprawach organ ostatecznie uznał stanowisko podatników za prawidłowe.
➡️ Jaka argumentacja została zaakceptowana?
Sedno problemu sprowadza się do wykładni art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.
Przepis ten wyłącza z kosztów uzyskania przychodów określone kary umowne i odszkodowania, ale wyłącznie te, które są związane z:
- wadami dostarczonych towarów,
- wadami wykonanych robót lub usług,
- zwłoką w usunięciu wad,
- zwłoką w dostarczeniu świadczenia wolnego od wad.
➡️ Kluczowe jest więc rozróżnienie pomiędzy:
- wadliwością świadczenia, a
- opóźnieniem w wykonaniu świadczenia niewadliwego.
W obu omawianych sprawach podatnicy argumentowali, że skoro kara nie była związana z wadą towaru, roboty lub usługi, lecz wyłącznie z opóźnieniem, to nie mieści się ona w zamkniętym katalogu wyłączeń z art. 16 ust. 1 pkt 22 CIT. W konsekwencji jej podatkową kwalifikację należy oceniać na zasadach ogólnych, przez pryzmat art. 15 ust. 1 CIT.
To właśnie tę argumentację organ ostatecznie zaakceptował.
➡️ Co z tego wynika praktycznie?
Na pewno nie można jeszcze mówić o definitywnym ukształtowaniu nowej, jednolitej praktyki interpretacyjnej. Warto jednak zauważyć, że:
- w obu sprawach pierwotnie wydano interpretacje negatywne,
- podatnicy zdecydowali się je zaskarżyć,
- a następnie Dyrektor KIS uwzględnił skargi i zmienił swoje stanowisko w trybie autokontroli.
To może być sygnał, że także na poziomie interpretacyjnym zaczyna być dostrzegane to, co od dłuższego czasu wynikało już z orzecznictwa sądów administracyjnych:
kara umowna za opóźnienie w wykonaniu świadczenia niewadliwego nie powinna być automatycznie utożsamiana z karą objętą wyłączeniem z art. 16 ust. 1 pkt 22 CIT.