15/10/2025
ZABURZENIE RÓWNOWAGI KONTRAKTOWEJ W UMOWACH KREDYTU ZE ZMIENNYM OPROCENTOWANIEM
Do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej napływają sprawy dotyczące kredytów hipotecznych udzielonych w PLN ze zmiennym oprocentowaniem.
Tymczasem Sąd Najwyższy już w uchwale z 6 marca 1992 r., wskazał, że: „okoliczności, od zaistnienia których ma być uzależniona zamiana wysokości oprocentowania kredytu powinny być tak skonkretyzowane, aby w przyszłości mogła być dokonana należyta ocena, czy rzeczywiście one wystąpiły i czy w związku z tym zmiana oprocentowania jest obiektywnie uzasadniona” [uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNCP 1992/6, poz. 90].
Zestawiając powyższy pogląd Sądu Najwyższego z treścią umów kredytu ze zmiennym oprocentowaniem, gdzie wskazane jedynie jest, że: „wzrost stawki referencyjnej wpływa na podwyższenie oprocentowania kredytu, które spowoduje wzrost raty spłaty kredytu i odsetek” można dojść do przekonania, że postanowienia takiej umowy nie dają kredytobiorcy jakiejkolwiek możliwości dokonania oceny, czy faktycznie zaistniały podstawy do zmiany oprocentowania.
Jeśli doda się do tego fakt, że bank nawet nie poinformował kredytobiorcy o danych administratora „stawki referencyjnej” (nie mówiąc o podaniu informacji czym jest „stawka referencyjna” i w oparciu o co jest ustalana) to rodzi się jednoznaczny wniosek, że podstawa do zmiany oprocentowania kredytu stanowi dla kredytobiorcy kompletnie nieweryfikowalny czynnik, który wpływa na jego zobowiązanie wobec banku.
Również nawet fakt poinformowania kredytobiorcy przez bank o danych administratora „stawki referencyjnej” czy nawet podanie źródła (adresu strony www.) gdzie kredytobiorca może odleźć historyczne wahania „stawki referencyjnej” nie jest spełnieniem ustawowego wymogu „określenia warunków zmiany stopy procentowej kredytu” [art. 76 ust. 1 prawa bankowego].
Z drugiej strony, nawet jeżeli przyjąć, że postanowienie umowy kredytu, które brzmi „wzrost stawki referencyjnej wpływa na podwyższenie oprocentowania kredytu, które spowoduje wzrost raty spłaty kredytu i odsetek” spełnia wymogi przepisu art. 76 ust. 1 prawa bankowego, to co w sytuacji, gdy „stawka referencyjna” ulega wzrostowi bez żadnej korelacji z czynnikami zewnętrznymi (np. wzrost stóp procentowych NBP)? W takiej sytuacji w jaki sposób kredytobiorca ma możliwość dokonania weryfikacji, że zmiana ta jest „obiektywnie uzasadniona”?
Poniżej tabela przedstawiająca archiwum podstawowych stóp procentowych NBP w roku 2010 oraz historyczne notowania stawek referencyjnych WIBID i WIBOR z 2010 roku: