16/04/2025
📝 Darowizna to umowa, na mocy której darczyńca nieodpłatnie przekazuje obdarowanemu określoną rzecz lub prawo majątkowe.
Choć darowizna co do zasady jest nieodwołalna, w polskim prawie istnieją sytuacje, w których możliwe jest jej cofnięcie. Może to dotyczyć zarówno darowizny już wykonanej, jak i tej, która jeszcze nie została przekazana obdarowanemu.
Darowiznę można odwołać w dwóch głównych przypadkach:
➡️ Pogorszenie się sytuacji majątkowej darczyńcy:
▪️ Jeśli darczyńca, który zobowiązał się do przekazania darowizny, ale jeszcze jej nie wykonał, znajdzie się w trudnej sytuacji finansowej, ma prawo do jej odwołania (art. 896 Kodeksu cywilnego).
▪️ Odwołanie jest możliwe, jeśli spełnienie darowizny spowodowałoby, że darczyńca lub jego rodzina znalazłaby się w niedostatku.
➡️ Rażąca niewdzięczność obdarowanego (w praktyce najczęściej spotykana podstawa cofnięcia darowizny):
główną podstawą do odwołania darowizny już wykonanej jest zachowanie obdarowanego, które można zakwalifikować jako rażąco niewdzięczne wobec darczyńcy (art. 898 §1 Kodeksu cywilnego).
Przepisy nie określają dokładnie, co oznacza „rażąca niewdzięczność”, ale w praktyce obejmuje ona takie działania jak:
➖ przemoc fizyczna lub psychiczna wobec darczyńcy,
➖ zniewagi, oszczerstwa, naruszenie dóbr osobistych,
➖ odmowa pomocy darczyńcy w chorobie lub trudnej sytuacji życiowej,
➖ działania zmierzające do pozbawienia darczyńcy majątku.
Procedura odwołania darowizny:
1️⃣ Sporządzenie pisemnego oświadczenia – Darczyńca powinien przygotować oficjalne pismo, w którym wskaże powód odwołania darowizny oraz uzasadni swoją decyzję. 📝
2️⃣ Doręczenie oświadczenia obdarowanemu – Dokument należy dostarczyć w sposób umożliwiający potwierdzenie odbioru, np. listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. 📬3️⃣ Ewentualne postępowanie sądowe – Jeśli obdarowany nie zgadza się z decyzją darczyńcy, sprawa może trafić do sądu. W takim przypadku to sąd oceni, czy przesłanki odwołania darowizny rzeczywiście miały miejsce. 👨⚖️
📗 Zgodnie z art. 899 §1 Kodeksu cywilnego, darczyńca nie może odwołać darowizny z powodu rażącej niewdzięczności, jeśli obdarowanemu świadomie przebaczył. Przebaczenie może mieć formę wyraźną (np. pisemne lub ustne oświadczenie) albo dorozumianą, gdy darczyńca swoim zachowaniem daje do zrozumienia, że nie ma już żalu do obdarowanego. Kluczowe jest, aby przebaczenie było dobrowolne i świadome – jeśli darczyńca działał pod wpływem błędu, przymusu lub chwilowej słabości, może próbować podważyć jego skuteczność. W przypadku sporu sąd ocenia, czy rzeczywiście doszło do przebaczenia i czy nie wyklucza ono skutecznego odwołania darowizny.
Często na drodze odwołania darowizny pojawia się spór, który kończy się postępowaniem sądowym. ⚖️ Warto w takich przypadkach skonsultować się z prawnikiem, aby skutecznie przeprowadzić procedurę odwołania darowizny.