18/12/2023
Ile mogą wynosić alimenty na dziecko w 2023 roku?
W niniejszym artykule odniesiemy się wyłącznie do wysokości najczęściej występującego obowiązku alimentacyjnego tj. obowiązku świadczenia rodziców względem dzieci. Zgodnie z art. 133 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej jako "KRO") rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Natomiast w myśl z art. 135 par. 1 KRO zakres obowiązku alimentacyjnego (jego wysokość) zależy od dwóch czynników:
1. usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz
2. zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.
W praktyce, w oparciu o powyższe kryteria sądy ustalają wysokość alimentów zwykle na poziomie od 750,00 zł do 1600,00 zł.
Usprawiedliwione potrzeby uprawnionego to inaczej realne koszty ponoszone na uzasadnione potrzeby dziecka. Zwykle oblicza się je w ujęciu miesięcznych i zalicza do nich wydatki ponoszone na:
1. wyżywienie,
2. koszty mieszkania (czynsz, media i inne opłaty związane mieszkaniem podzielone przez liczbę domowników),
3. środki czystości,
4. odzież i obuwie,
5. leki, opiekę medyczną i suplementy,
6. hobby, zajęcia dodatkowe, kulturę, rozrywkę,
7. kieszonkowe,
8. wyjazdy wakacyjne (zwykle koszty jednego lub dwóch wyjazdów w roku, dzielone na 12 miesięcy).
9. Imprezy urodzinowe, prezenty dla kolegów,
10. zakup mebli, pomocy naukowych,
11. wyjazdy weekendowe.
Wysokość usprawiedliwionych potrzeb dziecka zależy od takich zmiennych jak jego wiek (inne są koszty niemowlęcia, inne zaś studenta) oraz stan zdrowia (dziecko niepełnosprawne, bądź chorujące na przewlekłą chorobę wymaga zwykle wyższych wydatków).
Dla przykładu, usprawiedliwione koszty utrzymania dziecka w wieku 10 lat, mogą kształtować się następująco:
1. wyżywienie – 700 zł
2. udział w czynszu za mieszkanie – 250 zł
3. udział w opłatach za media – 150 zł,
4. zajęcia szkolne i dodatkowe – 400 zł
5. odzież i obuwie – 200 zł
6. środki czynności – 70 zł
7. wyjazdy weekendowe – 100 zł
8. rozrywka – 50 zł
9. lekarstwa – 100 zł
10. imprezy urodzinowe, prezenty dla kolegów – 50 zł
11. wakacje letnie i zimowe – 3.000 zł na rok, tj. 250 zł miesięcznie
12. zakupy mebli, pomocy naukowych – 150 zł.
Łącznie zatem około 2500,00 zł.
W takim przypadku, przy założeniu, że matka dziecka wychowuje je samotnie, zaś ojciec zarabia wynagrodzenie w granicach 6000 zł miesięcznie, kwota zasądzonych alimentów mogłaby wynosić około 1400,00 złotych.
Drugim czynnikiem, który powinien uwzględnić sąd przy ustaleniu wysokości alimentów, są zgodnie z art. 135 § 1 KRO zarobkowe możliwości rodzica. Ustalając zatem wysokość alimentów bierze się pod uwagę potencjał zarobkowy zobowiązanego. W mniejszym zaś stopniu jego aktualne zarobki.
* Przykład: Jan Kowalski jest ojcem małoletniego Jakuba Kowalskiego, którego wychowuje samotnie matka Elżbieta Nowak. Jan Kowalski przez 15 lat zarabiał jako kierowca międzynarodowy, posiada prawo jazdy kategorii C, C+ E oraz D. W okresie pracy "za kółkiem" uzyskiwał dochody na poziomie 7.500,00 zł netto miesięcznie. Trzy lata temu postanowił jednak porzucić pracę kierowcy i oddać się swojej pasji, którą jest malarstwo. Sprzedając namalowane obrazy Jan Kowalski otrzymuje wynagrodzenie w wysokości średnio 3000,00 zł netto miesięcznie.
W sprawie o alimenty sąd nie uwzględni aktualnego wynagrodzenia Jana Kowalskiego, ale weźmie pod uwagę jego potencjalne zarobki jako zawodowego kierowcy międzynarodowego. Zostaną one zatem ustalone na poziomie około 7500,00 zł netto miesięcznie. Stanie się tak, gdyż aktualnie Jan Kowalski nie w pełni wykorzystuje swoje zdolności zarobkowe.*
Dla wysokości zasądzonych alimentów, poza zdolnościami zarobkowymi znaczenie ma także posiadany przez zobowiązanego rodzica majątek.
* Przykład: Jan Kowalski jest ojcem małoletniego Jakuba Kowalskiego, którego wychowuje samotnie matka Elżbieta Nowak. Jan Kowalski jest osobą trwale i całkowicie niezdolną do pracy. Uzyskuje rentę w wysokości 1600,00 złotych brutto miesięcznie. Odziedziczył jednak po swoich rodzicach majątek, w postaci dwóch nieruchomości zabudowanych domami mieszkalnymi oraz dziesięciu działek budowlanych a także kilka samochodów.
Przy ustalaniu obowiązku alimentacyjnego na rzecz Jakuba Kowalskiego sąd weźmie pod uwagę, iż Jan Kowalski może posiadany przez siebie majątek sprzedać i w ten sposób zrealizować obowiązek alimentacyjny. *
Ponadto zaś, w orzecznictwie słusznie wyrażono pogląd, zgodnie z którym dziecko ma prawo do takiej samej stopy życiowej jak zobowiązany rodzic (tzw. zasada równej stopy życiowej). Oznacza to, iż małoletni powinien funkcjonować na tym samym poziomie ekonomicznym co rodzic, w tym m.in. korzystać z podobnych wygód.
* Przykład: Jan Kowalski jest ojcem małoletniego Jakuba Kowalskiego, którego wychowuje samotnie matka Elżbieta Nowak. Jan Kowalski zarabia jako kapitan statku morskiego i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie na poziomie 60.000,00 złotych netto miesięcznie. Wysokie zarobki pozwalają Janowi Kowalskiemu na wyrafinowany standard życia. Jan Kowalski jeździ luksusowym autem, mieszka we własnym apartamencie położonym w prestiżowej dzielnicy oraz kilka razy do roku wyjeżdża na wakacje "all inclusive". Ustalając wysokość alimentów na rzecz Jakuba Kowalskiego sąd weźmie pod uwagę, iż małoletni ma prawo do takiego samego standardu życia jak jego ojciec. Stąd kwota zasądzonych alimentów będzie odpowiednio wyższa.*
Czy osobiste starania o dziecko mają wpływ na wysokość obowiązku alimentacyjnego?
Tak, mają wpływ. Zgodnie z art. 135 § 2 KRO wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego. W takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania dziecka.
* Przykład nr 1: Jan Kowalski jest ojcem małoletniego Jakuba Kowalskiego, którego wychowuje matka Elżbieta Nowak. Ojciec aktywnie uczestniczy w życiu dziecka dowożąc i przywożąc codziennie Jakuba ze szkoły, zabierając go co dwa tygodnie na wycieczki weekendowe oraz kupując prezenty, w tym m. in. odzież i obuwie
Ustalając wysokość zobowiązania alimentacyjnego sąd weźmie pod uwagę osobiste starania o utrzymania i wychowania Jakuba, czynione przez jego ojca i odpowiednio zmniejszy kwotę zasądzonych alimentów.
Przykład nr 2: Matka Elżebieta Nowak samodzielnie wychowuje i utrzymuje małoletniego Jakuba Kowalskiego, gdyż jego ojciec Jan Kowalski nie interesuje się synem. Koszty utrzymania małoletniego wynoszą 2.500,00 zł. Sąd w postępowaniu o alimenty ustalając osobiste starania matki o wychowanie i utrzymanie syna oraz brak tych starań ze strony ojca zasądził od Jana Kowalskiego alimenty w wysokości 1.500,00 zł. *
Warto również nadmienić, iż na wysokość alimentów nie mają wpływu świadczenia z pomocy społecznej oraz świadczenia wychowawcze i rodzinne. Zatem np. fakt, iż matka dziecka pobiera 500 + nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia wysokości alimentów.
Należy ponadto pamiętać, iż niealimentacja jest przestępstwem. Zgodnie bowiem z art. 209 §1 kodeksu karnego kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Z wyrazami szacunku,
Zespół Kancelarii Chrzanowski & Naczk