25/07/2026
Dzień MMCLXXIII (2173): Aleksander Florczuk
„Urodzony 26 XII 1921 r. w Kamieńczyku gm. Jabłonna, pow. Sokołów (dop. wł. Sokołów Podlaski, dziś wieś Kamieńczyk leży w województwie mazowieckim, w powiecie sokołowskim, w gminie Sterdyń) i tam zamieszkały, syn Jana i Feliksy z d. Przewoźnik, ukończył 4 oddziały szkoły powszechnej.
Aresztowany 21 XII 1946 r. przez grupę operacyjną KBW za udzielenie pomocy „bandzie Młota” (dop. wł. chodzi oczywiście o Władysława Łukasiuka ps. „Młot” – biogram w źródłach). Po przeprowadzonym śledztwie przez oficerów śledczych PUBP w Sokołowie Podlaskim, w sporządzonym akcie oskarżenia odnotowano, że w nocy z 12 na 13 grudnia 1946 przyszło do mieszkania A. Florczuka we wsi Kamieńczyk dwunastu członków oddziału leśnego „Młota”, którego celem była:
„zbrojna walka i obalenie przemocą demokratycznego ustroju Państwa Polskiego''.
Oskarżony Aleksander Florczuk przyjął ich do swego domu i udzielił im schronienia. Partyzanci byli uzbrojeni, posiadali 3 RKM, broń automatyczną oraz pistolety. W akcie oskarżenia napisano, że A. Florczuk - pomimo że wiedział doskonale, iż są to członkowie:
„nielegalnego związku, który walczy z obecnym ustrojem, udzielił im świadomie pomocy, przechowując ich u siebie przez całą noc oraz następny dzień. W czasie pobytu oddziału, na odgłos rozlegających się strzałów d-ca oddziału „Młot” wysłał go w celu zbadania przyczyny strzelaniny. A. Florczuk udał się w teren i stwierdził, że odbywała się tam walka między grupą „Bartosza”- Waleriana Nowackiego, a oddziałem WP, który w wyniku stoczonej potyczki został odparty. Po tej informacji „Młot” wraz z oddziałem pozostał w domostwie Florczuka do godzin wieczornych dnia 13 XI 1946 r., po czym wszyscy odeszli w kierunku wsi Dzieżby”.
Akt oskarżenia zarzucał, że niezależnie od tego Aleksander Florczuk udzielał pomocy jeszcze dwa razy. Po raz pierwszy w początkach roku 1946, po raz drugi w lecie 1946 r., kiedy to przybyło do niego 10. członków uzbrojonych w broń maszynową.
„O żadnym pobycie u niego w domu bandy nie meldował władzom bezpieczeństwa, aczkolwiek miał możliwość”.
Wynikało z tego:
„że działał z rozmysłem i udzielał pomocy świadomie”.
W czasie przesłuchania w dniu 23 XII 1946 r. usiłował zbiec z gmachu PUBP w Sokołowie Podl. - co miało świadczyć o tym, iż czuł się winnym i chciał uniknąć odpowiedzialności karnej. Miał przyznać się do zarzucanych mu czynów, „nie wnosząc nic istotnego na swoje usprawiedliwienie”.
Już 24 XII 1946 r. Wojskowy Sąd Rejonowy z Warszawy, orzekając jako doraźny na sesji wyjazdowej w Kamieńczyku, osądził A. Florczaka na jawnej rozprawie. Sądził sąd w składzie: ppłk Julian Polan- Haraschin - przewodniczący, strz. Józef Miłoń i strz. Roman Kowalczyk jako ławnicy, w obecności strz. Franciszka Nieplujeckiego - protokolanta, podprokuratora kpt. Wacława Lange, oskarżyciela i strz. Henryka Szczepaniaka, obrońcy z urzędu. W toku rozprawy przewodniczący odczytał akt oskarżenia, następnie „wyjaśnił w słowach dlań zrozumiałych istotę oskarżenia”.
Rozprawa rozpoczęła się o godz. 12.30. Oskarżony, jak zanotowano, przyznał się do zarzucanych mu czynów. Wyrok ogłoszony został już o 13.00. Sąd skazał A. Florczuka z art. 16 1 dekretu z 13 VI 1946 r. i art. 46 1 lit ,,a'' KKWP na karę śmierci oraz utratę praw publicznych i honorowych na zawsze. Opinia sądu była jednomyślna:
„Nie zasługuje na ułaskawienie, ponieważ jest niepoprawnym przestępcą o wielkim nasileniu złej woli i świadomości przestępczej działalności”.
Decyzją szefa WUBP w Warszawie ppłk. Tadeusza Paszty oraz przewodniczącego wojewódzkiego sądu doraźnego ppłk. Ostapowicza wyrok śmierci zapadły na sesji wyjazdowej sądu w dniu 24 XII 1946 r. miał zostać natychmiast wykonany - publicznie, w miejscu zamieszkania skazanego.
Aleksander Florczuk został rozstrzelany publicznie w piętnaście minut po ogłoszeniu wyroku skazującego w swojej rodzinnej wsi Kamieńczyk, gm. Jabłonna, pow. Sokołów Podlaski.”
Źródła:
1. Zofia Leszczyńska „Ginę za to co najgłębiej człowiek ukochać może”. Część II
2. Biogram „Młota”: https://www.facebook.com/MDzZW/posts/pfbid02CnvGnY97fpxsuZWKeZNRcf9ZN45MSpBXoGYmvL42FiaE15jpXgpjACuxJP6AXTfDl
