20/03/2026
Przeniesienie do rejestru stanu cywilnego, w drodze transkrypcji, zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci – wyrok z 20 marca 2026 r. 𝗜𝗜 𝗢𝗦𝗞 𝟮𝟭𝟲/𝟮𝟭
Sprawa dotyczyła odmowy przeniesienia do rejestru stanu cywilnego, w drodze transkrypcji, zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną i uchylił wyrok Sądu I instancji oraz odmowne decyzje organów administracji, zobowiązując równocześnie kierownika Urzędu Stanu Cywilnego do dokonania transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Niemczech.
Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uwzględnienia nie tylko przepisów prawa krajowego, ale również prawa Unii Europejskiej oraz standardów ochrony praw człowieka wynikających z Karty praw podstawowych i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Podkreślono, że skarżący jako obywatele Unii Europejskiej (art. 20 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) korzystają z prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu, a także z prawa do poszanowania życia rodzinnego, ukształtowanego i rozwiniętego w państwie członkowskim, w którym zawarli legalne małżeństwo. W tym kontekście odmowa uznania małżeństwa zawartego w innym państwie członkowskim stanowi niedopuszczalne ograniczenie tych praw. Sąd zaznaczył, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło z uwzględnieniem wiążącej wykładni dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 25 listopada 2025 r., C-713/23, wydanym w następstwie pytania prejudycjalnego przedstawionego Trybunałowi w rozpoznawanej sprawie.
Odwołując się do tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował, że choć bezsprzecznie regulacja instytucji małżeństwa należy do kompetencji państw członkowskich, to wykonywanie tej kompetencji musi pozostawać w zgodzie z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z zasadą swobody przemieszczania się oraz zakazem dyskryminacji.
Odnosząc się do klauzuli podstawowych zasad porządku prawnego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art. 18 Konstytucji RP nie może być interpretowany jako bezwzględna przeszkoda dla uznania małżeństwa osób tej samej płci zawartego za granicą. Przepis ten nie wyklucza uznania takich związków, a jego wykładnia powinna uwzględniać inne normy konstytucyjne, w szczególności dotyczące godności każdej osoby, równości i zakazu dyskryminacji oraz prawa do życia prywatnego i rodzinnego. Dotychczasowa wykładnia klauzuli porządku publicznego, stanowiąca podstawę odmowy transkrypcji, wymaga rewizji. W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że transkrypcja aktu małżeństwa osób tej samej płci stanowi zagrożenie dla podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Nie narusza ona tożsamości narodowej ani krajowej autonomii regulacyjnej w dziedzinie prawa rodzinnego.
Jednocześnie wskazano, że alternatywne środki uznania zagranicznego aktu małżeństwa, takie jak posługiwanie się dokumentem zagranicznym czy dokonywanie wzmianek dodatkowych, nie zapewniają skutecznej i pewnej ochrony prawnej oraz prowadzą do istotnych utrudnień w korzystaniu z praw wynikających z prawa Unii Europejskiej. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że przeniesienie zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci, zawartego legalnie w państwie członkowskim Unii Europejskiej do polskiego rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji, w ustawodawstwie polskim stanowi jedyny, skuteczny sposób uznania zagranicznego małżeństwa, niepowodujący nadmiernych utrudnień i niedogodności przy wykonywaniu przez obywatela Unii praw przyznanych w art. 21 ust. 1 TFUE.
Sąd podkreślił również, że trudności techniczne związane z funkcjonowaniem systemów teleinformatycznych nie mogą stanowić podstawy odmowy dokonania transkrypcji.
https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/CE82955F7B
