16/06/2023
15.06.2023 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał DWA bardzo ważne wyroki dla wszystkich osób posiadających kredyty we frankach szwajcarskich (także tych którzy kredyty już spłacili w całości).
W sprawie C-520/21 TSUE orzekł, że w razie uznania za nieważną w całości umowy kredytu hipotecznego waloryzowanego do waluty obcej (nie tylko do CHF), banki nie są uprawnione do dochodzenia od konsumenta jakichkolwiek dodatkowych roszczeń, poza zwrotem wypłaconego kapitału. Wyrok ten dotyczy przede wszystkim roszczeń banków o tzw. wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału, którymi banki straszyły kredytobiorców, próbując zniechęcić ich do skierowania sprawy do sądu. TSUE wyraźnie przekreślił takie roszczenia banków stwierdzając, że niedopuszczalne jest, aby przedsiębiorca czerpał korzyści gospodarcze ze swojego niezgodnego z prawem zachowania, ani do tego by otrzymał odszkodowanie za niedogodności nim wywołane. Skoro unieważnienie umowy jest skutkiem stosowania nieuczciwych warunków przez banki to banki powinny ponieść wszelkie konsekwencje swojego niezgodnego z prawem działania, a w związku z tym nie mogą uzyskać odszkodowania za utratę zysku analogicznego do tego, jaki zamierzały uzyskać z nieuczciwej umowy. Kredytobiorcy uprawnieni są do zwrotu wszelkich świadczeń wpłaconych do banku w wykonaniu nieważnej umowy z jednoczesnym obowiązkiem zwrotu tylko kwoty kapitału wypłaconego przez bank, co w praktyce oznacza, że kredytobiorca może odzyskać wszystko to co świadczył ponad kwotę kredytu, powiększone o odsetki oraz wszelkie koszty uboczne które poniósł w wykonaniu nieważnej umowy.
Drugim niemniej ważnym wyrokiem, o którym zdecydowanie mniej się mówi, jest wyrok w sprawie C-287/22 dotyczący możliwości uzyskania przez konsumenta zabezpieczenia roszczenia poprzez zawieszenie płatności rat przez cały czas trwania postępowania. TSUE stanął na stanowisku, iż sądy krajowe są zobowiązane do zapewnienia konsumentom skutecznych tymczasowych środków ochrony polegających na możliwości uzyskania zawieszeniu płatności rat w oczekiwaniu na ostateczne rozstrzygnięcie w przedmiocie unieważnienia zawartej przez konsumenta umowy kredytu, ze względu na to, że owa umowa kredytu zawiera nieuczciwe postanowienia umowne. Orzeczenie to jest ważne przede wszystkim z tego względu, że proces z bankiem wiąże się zazwyczaj z długim postępowaniem sądowym, trwającym nawet kilka lat. Do tej pory uzyskanie zabezpieczenia nie było regułą, a wręcz w niektórych sądach było bardzo trudne do uzyskania i kredytobiorcy byli często zmuszeni do wykonywania nieuczciwej umowy przez cały czas trwania postępowania, a więc czasami przed dwa-trzy lata. Dzięki wyrokowi TSUE sytuacja powinna się zmienić. Sądy powinny zapewnić kredytobiorcom ochronę nie tylko poprzez wyrok unieważniający umowę, ale także na czas trwania postępowania, poprzez wstrzymanie płatności rat do czasu uzyskania prawomocnego wyroku. Nie dość, że pozwoli to uwolnić się kredytobiorcom od obowiązku wykonania nieuczciwej umowy zanim zapadnie prawomocny wyrok w sprawie, to być może będzie to przyspieszało postępowania. Do tej pory same banki dokładały dużych starań do tego, aby sprawy sądowe trwały jak najdłużej, składając obszerne pisma, nieistotne wnioski dowodowe oraz zarzuty potrącenia lub zatrzymania, w tym w zakresie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału. Skoro kredytobiorca był zobowiązany do wykonywania umowy przez cały czas trwania procesu, to bankom zależało na tym, aby taki proces trwał jak najdłużej, ponieważ banki w dalszym ciągu czerpały zyski z nieuczciwej umowy. Zawieszenie obowiązku płatności rat już na wstępie postępowania być może będzie czynnikiem, który wpłynie na przyspieszenie postępowania, ale to się dopiero okaże.
TSUE swoimi wyrokami po raz kolejny stanął po stronie kredytobiorców, podtrzymał prokonsumencką wykładnie przepisów unijnych, w szczególności dyrektywy 93/13 oraz rozstrzygnął jedną z ostatnich spornych kwestii dotyczących nieuczciwych umów kredytowych.
Są to kolejne wyroki TSUE pokazując że z bankami można wygrać.
Wszystkie osoby, które w dalszym ciągu nie zdecydowały się dochodzić swoich praw przed sądem w obawie przed roszczeniami banków zapraszamy do kontaktu z kancelarią. Zapraszamy do kontaktu także tych kredytobiorców, którzy już spłacili w całości kredyt, ponieważ wykonanie nieuczciwej umowy nie nadaje jej waloru ważności i także te osoby są uprawnione do zwrotu nienależnie spełnionych świadczeń w wykonaniu nieuczciwej umowy.
