30/05/2022
Czym jest zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej?
Zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę w wyniku śmierci najbliższego członka rodziny to rodzaj rekompensaty. Zadośćuczynienie przysługuje w związku z cierpieniami spowodowanymi śmiercią osoby bliskiej.
Roszczeń można dochodzić w ciągu 20 LAT od wypadku śmiertelnego. Zobowiązanym do wypłaty zadośćuczynienia najczęściej jest ubezpieczyciel, u którego sprawca wypadku był ubezpieczony.
ZADOŚĆUCZYNIENIE DLA MAŁŻONKA
Przeciętne kwoty orzekane przez sądy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę dla małżonka oscylują wokół 100 000 zł – 120 000 zł, przy czym można zaobserwować w orzecznictwie kwoty zarówno niższe, jak i wyższe (spotykane są kwoty rzędu 200 000 zł). Będą one najprawdopodobniej sukcesywnie rosnąć, choćby ze względu na zmianę wartości siły nabywczej pieniądza i wysokości wynagrodzeń.
ZADOŚĆUCZYNIENIE DLA PARTNERA
Osoba pozostająca w faktycznym pożyciu – w zakresie oceny krzywdy powinna być traktowana na równi z małżonkiem. Przeciętne kwoty orzekane przez sądy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę dla osoby w faktycznym pożyciu z osobą zmarłą oscylują wokół 100 000 zł – 120 000 zł.
ZADOŚĆUCZYNIENIE DLA DZIECKA
Aktualna praktyka orzecznicza wskazuje, iż zasądzane sumy zadośćuczynienia w razie śmierci jednego z rodziców małoletniego dziecka oscylowały wokół kwot 100 000 - 200 000 zł. W przypadku śmierci obojga rodziców spotykane są zadośćuczynienia w wysokości łącznie 500 000 zł (po 250 000 zł za śmierć każdego z rodziców).
ZADOŚĆUCZYNIENIE DLA RODZICA
W poddanej badaniu próbie orzeczeń sądy uznawały za odpowiednią sumę zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę dla rodzica zmarłego dziecka kwoty od 40 000 zł do 300 000 zł. Przy czym przeciętne kwoty oscylowały wokół 100 000 zł. Wysokości kwot zasądzanych na rzecz matki i na rzecz ojca w danej sprawie były w większości przypadków identyczne.
ZADOŚĆUCZYNIENIE DLA RODZEŃSTWA
W badanej próbie wyroków sądów na rzecz siostry lub brata zmarłego były zasądzane kwoty do 120 000 zł, przy czym przeciętne kwoty uznawane przez sądy za odpowiednią sumę zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę oscylowały wokół 40 000 zł - 50 000 zł . Niższe kwoty były zasądzane w przypadku, gdy w chwili śmierci zmarłego rodzeństwo było już dorosłe i prowadziło własne gospodarstwa domowe, a kwoty wyższe były zasądzane, gdy orzeczenie dotyczyło małoletniego rodzeństwa, pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym.
ZADOŚĆUCZYNIENIE DLA BABCI I DZIADKA
Odnotowane w zbadanej próbie orzeczeń kwoty tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę dla babci i dziadka osoby zmarłej oraz wnuka osoby zmarłej wynosiły przeciętnie 30 000 zł, najwyższa odnotowana kwota to 70 000 zł , a najniższe odnotowane w badanej próbie orzeczeń kwoty to 15 000 zł i 10 000 zł.
ZADOŚĆUCZYNIENIE DLA TEŚCIÓW
W badanej próbie orzecznictwa wyższe kwoty zadośćuczynienia odnotowano dla teściów osoby zmarłej, aniżeli dla synowej lub zięcia osoby zmarłej. Najwyższa odnotowana kwota to 50 000 zł dla teścia w związku ze śmiercią zięcia. Inny przykład z orzecznictwa to zasądzenie z tytułu śmierci synowej na rzecz teściowej kwoty 30 000 zł.
ZADOŚĆUCZYNIENIE DLA SYNOWEJ I ZIĘCIA
Występujące w orzecznictwie kwoty zadośćuczynień to m.in. 30 000 zł dla zięcia tytułem zrekompensowania krzywdy, którą poniósł na skutek śmierci teściowej – związaną również z koniecznością zamieszkiwania bez żony, która przeniosła się do ojca i musiała się nim opiekować. W innej sprawie sąd zasądził 10 000 zł za doznaną krzywdę dla synowej w związku ze śmiercią teściowej, z którą synowa wraz ze swoim mężem wspólnie zamieszkiwali.
ZADOŚĆUCZYNIENIE DLA DALSZYCH KREWNYCH I POWINOWATYCH
Przepis art. 446 § 4 Kodeksu cywilnego nie zawęża kręgu najbliższych członków rodziny zmarłego do konkretnego, enumeratywnie wskazanego grona osób. W jednej ze spraw Sąd uznał za zasadne przyznać szwagrowi zmarłej kwotę 20 000 zł tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
ZWROT KOSZTÓW LECZENIA I POGRZEBU
Ustawodawca ustanowił przepis art. 446 § 1 Kodeksu cywilnego o następującej treści: „Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.”. Na tej podstawie możliwe jest dochodzenie zwrotu poniesionych kosztów leczenia i pogrzebu zmarłego.
RENTA ALIMENTACYJNA
Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.
ODSZKODOWANIE ZA POGORSZENIE SYTUACJI ŻYCIOWEJ
Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Sztandarowym przykładem podstaw do zasądzenia takiego odszkodowania jest przykład rodziców, którzy są uprawnieni do odszkodowania w związku ze śmiercią dziecka, na którego pomoc realnie mogliby liczyć w przyszłości.
Powyższe kwoty były najczęściej dochodzone nie bezpośrednio od sprawców śmierci, lecz od ich ubezpieczycieli. Większość procesów sądowych to sprawy przeciwko ubezpieczycielom - na podstawie umów obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych (tj. z ubezpieczenia OC samochodu, którym sprawca spowodował wypadek śmiertelny).
Przygotowano na podstawie informacji z monografii "Naprawienie szkody powstałej w następstwie śmierci wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia" autorstwa mecenasa Cezarego Śpiewak-Dowbór.
Więcej informacji o książce i kontakt z autorem:
Naprawienie szkody powstałej w następstwie śmierci wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia O książce
