02/12/2025
W opublikowanym w dniu 01 grudnia 2025 roku Ogólnym Oświadczeniu zawierającym istotny dla sprawy pogląd Rzecznika Finansowego w sprawie kredytu darmowego organ odniósł się do niezgodnej z prawem praktyki kredytodawców naliczania odsetek od prowizji.
Mechanizm działa następująco:
Do „kwoty kredytu” bank wrzuca własne koszty - przede wszystkim prowizję.
Następnie nalicza odsetki nie tylko od środków faktycznie wypłaconych klientowi, ale także od tych kosztów. Sztucznie podwyższona kwota kapitału skutkuje:
a. wyższymi odsetkami,
b. nierealnie korzystnym RRSO (bo w proporcji wygląda ono lepiej),
c. brakiem przejrzystości co do tego, ile konsument realnie otrzymał do dyspozycji.
Co na to Rzecznik i co na to prawnicy konsumentów?
Zgodnie z art. 5 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim, całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota środków udostępniana konsumentowi. W tej definicji kluczowy jest element swobodnej dyspozycji konsumenta. Wypłata środków oznaczonych jako „skredytowana prowizja” lub „skredytowana składka” nie odpowiada tej funkcji – środki te są przeznaczone wyłącznie na zaspokojenie roszczenia wierzyciela (wynagrodzenia kredytodawcy), a nie na finansowanie celu konsumenta. W konsekwencji oprocentowanie takich kwot jest sprzeczne z aksjologią odsetek kapitałowych, które stanowią wynagrodzenie za korzystanie z kapitału oddanego do dyspozycji.
Ustawa nakazuje wskazanie RRSO w sposób prawidłowy i niewprowadzający w błąd i nakłada obowiązek formułowania umowy w sposób jednoznaczny i zrozumiały. Jeżeli część kosztów pozaodsetkowych zostaje włączona do kapitału, a następnie oprocentowana, to: zwiększa się całkowity koszt kredytu, spada nominalny poziom pozaodsetkowych opłat, RRSO staje się pozornie korzystniejsza, co utrudnia konsumentowi realną ocenę oferty finansowania.
Wobec tego, zdaniem Rzecznika naliczanie odsetek od prowizji:
a. nie znajduje oparcia w przepisach,
b. narusza dobre obyczaje,
c. prowadzi do błędnego wyliczenia RRSO,
d. wprowadza konsumenta w błąd co do rzeczywistej kwoty otrzymywanych środków.
Zatem naliczanie przez kredytodawcę odsetek od prowizji umożliwia skuteczne powołanie się przez konsumenta na sankcję kredytu darmowego.
