31/03/2020
Czy pracownik może odmówić świadczenia pracy z uwagi na rozprzestrzenianie się wirusa COVID – 19?
W jednym z ostatnich zapytań, pewien klient poinformował, że spotkał się z odmową świadczenia pracy przez swoich pracowników. Zaznaczyć należy, iż świadczona przez nich praca nie mogła być wykonywana zdalnie.
Czy pracodawca w takiej sytuacji ma prawo zwolnić zatrudnionego pracownika?
Jednym z podstawowych obowiązków pracowniczych jest świadczenie pracy pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie wyznaczonym przez niego, a także wykonywanie poleceń związanych z wykonywaną pracą. Odmowa świadczenia pracy bądź niewykonanie lub niestosowanie się do poleceń służbowych może być podstawą do rozwiązania umowy o pracę, a nawet dyscyplinarnego zwolnienia pracownika.
Natomiast zatrudnionemu przysługuje prawo powstrzymania się od świadczenia pracy: „ (..) w razie gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika (..). " Z tego powodu zatrudniony pracownik nie może zostać zwolniony.
Należy więc zapamiętać, że do obowiązków pracodawcy należy takie zorganizowanie pracy, aby zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki świadczenia jej przez pracowników, tj. zagwarantować faktyczne bezpieczeństwo zatrudnienia, a nie tylko spełnieniu wymogów BHP.
Pracownik ma prawo obawiać się zarażenia wirusem COVID - 19, a skala pandemii oraz podejmowane działania władz publicznych mogą mieć wpływ na skalę obaw pracownika co do bezpiecznego świadczenia przez niego pracy. Przy ocenie, czy pracownik ma prawo powstrzymania się od świadczenia pracy z uwagi na epidemie, należy przede wszystkim przeanalizować zachowanie samego pracodawcy i udzielić odpowiedź na pytanie:
czy pracodawca zapewnił zatrudnionym bezpieczne i higieniczne warunki świadczenia pracy w aktualnej sytuacji sanitarno – epidemiologicznej?
Jeśli na zadane pytanie zostanie udzielona odpowiedź pozytywna to należałoby wskazać, że pracodawca ma prawo zwolnić pracownika z zachowaniem ustawowych terminów wypowiedzenia. Jednakże, czy w takiej sytuacji ma prawo do zastosowania wobec pracownika najpoważniejszej sankcji tj. zwolnienia dyscyplinarnego (rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika). Należy być z takim wnioskiem bardzo ostrożnym, ponieważ pracownik w ewentualnym odwołaniu od wypowiedzenia umowy o pracę w trybie natychmiastowym będzie się bronił, wskazując na swój stan psychiczny wynikający z ogólnospołecznej paniki, co w kontekście przesłanki zawinienia pracownika, przy dyscyplinarnym zwolnieniu ma podstawowe znaczenie dla wykazania braku przesłanek do wypowiedzenia umowy w tym trybie.
Zastrzeżenia:
W omawianej sytuacji nie znalazły zastosowania przepisy dotyczące zwalczania chorób zakaźnych, ani zakład pracy nie został objęty rozporządzeniem ograniczającym lub zakazującym jego funkcjonowanie.
Należy każdorazowo oceniać sytuację i wykładać przepisy prawa w kontekście konkretnego przypadku
Zachęcamy do kontaktu:
[email protected]
Zespół
Portalu Przedsiębiorca w czasach epidem