25/11/2025
Odrzucenie spadku – kiedy i jak to zrobić?
Praktyczny poradnik z przykładami
Dziedziczenie nie zawsze oznacza korzyści. Zdarza się, że spadek zamiast majątku obejmuje długi, które mogą poważnie obciążyć finansowo spadkobiercę. W takich sytuacjach polskie prawo przewiduje możliwość odrzucenia spadku.
Poniżej wyjaśniamy, kiedy warto rozważyć taki krok, jak wygląda procedura i jakie przepisy regulują tę instytucję.
Zgodnie z przepisami Kodeksu Cywilnego, spadkobierca może spadek przyjąć wprost, przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza lub spadek odrzucić. Z reguły korzystamy z odrzucenia spadku, gdy długi spadkowe przewyższają aktywa spadku.
Oświadczenie o odrzuceniu spadku składa się w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania. W przypadku najbliższych krewnych jest to dzień śmierci, ale bywa też tak, że o śmierci najbliższych dowiadujemy się w późniejszym czasie i wówczas od chwili powzięcia wiadomości biegnie termin 6 miesięcy.
Na czym polega odrzucenie spadku?
Odrzucenie spadku jest jednostronnym oświadczeniem spadkobiercy, którego skutkiem jest to, że zostaje on wyłączony z dziedziczenia. Z punktu widzenia prawa wygląda to tak, jakby spadkobierca w ogóle nie żył w dniu śmierci spadkodawcy — jego udział przechodzi na kolejne osoby w kolejności dziedziczenia.
Kiedy warto rozważyć odrzucenie spadku?
Gdy spadkodawca pozostawił wysokie długi, które przewyższają wartość majątku,
gdy spadkobierca nie zna sytuacji majątkowej zmarłego,
gdy między członkami rodziny jest ustalona inna forma rozliczenia majątkowego.
Jak odrzucić spadek?
Spadek można odrzucić:
1. Przed sądem – w sądzie rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania składającego oświadczenie
składa się ustne lub pisemne oświadczenie o odrzuceniu spadku,
opłata: 100 zł.
2. U notariusza
oświadczenie składane w formie aktu notarialnego,
Warto zapamiętać, że oświadczenie o odrzuceniu spadku w obu przypadkach oświadczenie jest nieodwołalne.
Odrzucenie spadku a dzieci
Jeśli spadkobierca odrzuci spadek, jego udział przechodzi na dalszych zstępnych — najczęściej na dzieci. Oznacza to, że dzieci automatycznie stają się powołane do spadku i również muszą złożyć oświadczenie o odrzuceniu, aby uniknąć dziedziczenia długów.
W przypadku dzieci małoletnich konieczna jest zgoda sądu rodzinnego (sądu opiekuńczego). Dopiero po jej uzyskaniu przedstawiciel ustawowy może złożyć za dziecko oświadczenie o odrzuceniu spadku.
Przykłady z praktyki Kancelarii
Przykład 1: Spadek z długami
Pani Joanna dowiedziała się, że jej ojciec Antoni zmarł, pozostawiając znaczne zadłużenie. Ponieważ od wielu lat nie utrzymywali kontaktu, Pani Joanna nie ma pewności, czy istnieje jakikolwiek wartościowy majątek. W obawie przed długami składa w terminie 6 miesięcy oświadczenie o odrzuceniu spadku przed notariuszem. Skutkiem tego z dziedziczenia w jej miejsce wchodzą jej dwie córki: małoletnia Aleksandra i pełnoletnia Magdalena — które również muszą odrzucić spadek (za małoletnią – po zgodzie sądu rodzinnego).
Przykład 2: Brak świadomości w zakresie powołania do spadku
Pani Ewa dowiedziała się o śmierci swego wujka Zbigniewa dopiero 3 miesiące od pogrzebu. Wujek nie miał własnych dzieci, a zatem Pani Ewa wchodzi w krąg spadkobierców ustawowych. Od tego momentu-od momentu powzięcia wiadomości o śmierci rozpoczyna biec 6-miesięczny termin na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku — nie od daty śmierci, ale od momentu uzyskania informacji o powołaniu do spadku.
Najczęstsze błędy spadkobierców
-przekroczenie 6-miesięcznego terminu,
-założenie, że „nic nie trzeba robić”, jeśli nie chce się dziedziczyć,
mylenie odrzucenia spadku z zrzeczeniem się dziedziczenia
niewystąpienie o zgodę sądu rodzinnego w przypadku małoletnich,
Podsumowanie
Odrzucenie spadku to ważny instrument ochrony przed długami po zmarłych. Kluczowe jest dotrzymanie 6-miesięcznego terminu i pamięć o skutkach dla dzieci oraz dalszych zstępnych. Jeśli sytuacja majątkowa spadkodawcy jest niepewna, warto skorzystać z konsultacji prawnika, aby wybrać najkorzystniejszą formę postępowania.
