20/01/2026
Zmiany w postępowaniu cywilnym marzec 2026 - obligatoryjne kierowanie do mediacji
🇵🇱 (wersja polska)
🇬🇧 (English below)
Zmiany w mediacji w Polsce - marzec 2026
Po innych europejskich krajach, Polska na razie dość nieśmiało wprowadza pewne przesłanki obligatoryjności w postępowaniu mediacyjnym.
Zgodnie z ustawą o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego, dodany zostaje art. 458(3a), zgodnie z którym sąd obowiązkowo kieruje do mediacji sprawy dotyczące sporów budowlanych.
Norma ta skierowana jest jednak do sądu, a nie do stron, dlatego nadal w Polsce nie może być mowy o obligatoryjnej mediacji.
Jest to dość zachowawcze działanie polskiego ustawodawcy na tle innych państw europejskich lub pozaeuropejskich gdzie zdecydowano się na wprowadzenie wprost obowiązkowych mediacji - zwykle w niektórych kategoriach spraw, lub w sprawach dotyczących określonej - zwykle dość niskiej wartości przedmiotu sporu.
Czas pokaże na ile to dość zachowawcze podejście polskiego ustawodawcy rzeczywiście przełoży się na wzrost liczby faktycznie mediowanych spraw.
Ciekawe jest również zagadnienie dotyczące umiejscowienia przepisu statuującego obowiązkowe kierowanie spraw do mediacji w części poświęconej mediacji w sprawach gospodarczych i przed odwołanie do definicji sprawy budowlanej również z tej samej części.
Zagadnieniem budzącym wątpliwości jest choćby to, czy obowiązkowa mediacja w sprawach budowlanych dotyczy wyłącznie spraw pomiędzy przedsiębiorcami (sprawy gospodarcze) czy też w innych sprawach. Osobiście skłaniam się do poglądu, że przepis ten dotyczy wszystkich spraw budowlanych, także tych rozpoznawanych w "zwykłym" postępowaniu cywilnym.
Wiele wątpliwości podnoszonych także przez praktyków - w tym inżynierów robót lub przedsiębiorców dotyczy przedłużenia postępowania sądowego - o okres przeznaczony na mediacje.
Praktyka prowadzonych postępowań rozwiewa moim zdaniem te wątpliwości, gdyż w większości prowadzonych przeze mnie spraw - czas na mediacje był wyznaczony albo przed posiedzeniem przygotowawczym albo w czasie pomiędzy odpowiedzią na pozew a wyznaczonym terminem pierwszej rozprawy. Powodowało to dość dużą dyscyplinę uczestników postępowania mediacyjnego, jak i samego mediatora, tak aby zmieścić się w wyznaczonym czasie, a wydłużać postępowanie w zasadzie tylko wtedy, gdy istniały realne szanse na zawarcie porozumienia w danym postępowaniu.
Wreszcie część obaw dotyczy konieczności - w ocenie zgłaszających te obawy znajomości realiów spraw budowlanych przez mediatorów (mediatorki) lub prawników - mediatorów (prawniczki - mediatorki) którzy powinni znać specyfikę spraw budowlanych.
Uważam, że nie tutaj należy upatrywać ewentualnych problemów, wydaje się, że dysponujemy odpowiednią liczbą odpowiednio przygotowanych mediatorów, którzy od lat prowadzą sprawy dotyczące sporów budowlanych lub infrastrukturalnych, a wystarczy nie zdawać się na "przypadek" tj. wybór przez sąd, tylko należy proponować skierowanie sprawy do konkretnego mediatora lub do ośrodka renomowanego ośrodka mediacyjnego, które to ośrodki zwykle mają dość dobre rozeznanie w rodzaju spraw, które prowadzą mediatorzy (mediatorki) wpisani na ich listy.
Na marginesie powyższych rozważań trzeba stwierdzić, że powstająca ustawa o mediatorach znaczącą rolę przypisuje akredytowanym ośrodkom mediacyjnym, ale to temat na odrębny artykuł.
🇬🇧 Changes in civil proceedings March 2026 – mandatory referral to mediation
Changes in mediation in Poland – March 2026
Following other European countries, Poland is tentatively introducing certain mandatory provisions in mediation proceedings.
Pursuant to the Act amending the Code of Civil Procedure, Article 458(3a) has been added, according to which the court must refer construction disputes to mediation.
However, this provision is addressed to the court, not to the parties, which is why mandatory mediation is still not an option in Poland.
This is a rather conservative move by the Polish legislator compared to other European or non-European countries, where it has been decided to introduce mandatory mediation directly, usually in certain categories of cases or in cases involving a specific, usually fairly low, value of the subject matter of the dispute.
Time will tell to what extent this rather conservative approach by Polish legislators will actually translate into an increase in the number of cases actually mediated.
Another interesting issue is the location of the provision establishing mandatory referral of cases to mediation in the section devoted to mediation in commercial cases and before the reference to the definition of a construction case, also from the same section.
One issue that raises doubts is whether mandatory referral to mediation in construction cases applies only to cases between entrepreneurs (commercial cases) or also to other cases. Personally, I am inclined to believe that this provision applies to all construction cases, including those heard in ‘ordinary’ civil proceedings.
Many doubts raised by practitioners, including construction engineers and entrepreneurs, concern the extension of court proceedings by the period allocated for mediation.
In my opinion, the practice of conducting proceedings dispels these doubts, as in most of the cases I have handled, the time for mediation was set either before the preparatory hearing or between the response to the claim and the date set for the first hearing. This resulted in a fairly high level of discipline on the part of the participants in the mediation proceedings and the mediator himself, so as to fit within the allotted time and, in principle, only prolong the proceedings when there was a real chance of reaching an agreement in the proceedings in question.
Finally, some concerns relate to the need – in the opinion of those raising these concerns – for mediators or lawyers-mediators to be familiar with the realities of construction matters, as they should be aware of the specific nature of such cases.
I believe that this is not where potential problems should be sought. It seems that we have a sufficient number of suitably trained mediators who have been handling construction or infrastructure disputes for years, and it is enough not to rely on ‘chance’, i.e. selection by the court, but to propose that the case be referred to a specific mediator or to a reputable mediation centre, which usually have a fairly good understanding of the types of cases handled by the mediators on their lists.
As a side note to the above considerations, it should be noted that the draft law on mediators assigns a significant role to accredited mediation centres, but this is a topic for a separate article.
