10/02/2026
Nagpasya ang na puwedeng kilalanin bilang magkatuwang na may-ari ng ari-arian (co-owners of property) ang mga nagsasama na magkapareho ang kasarian, alinsunod sa Artikulo 148 ng Family Code, kung may sapat na patunay na kapwa silang may aktuwal na ambag sa naturang mga pag-aari.
Sa isang desisyong isinulat ni Associate Justice Jhosep Y. Lopez, pinagbigyan ng Second Division ng Korte Suprema ang reklamo ng isang babae para sa paghahati ng ari-arian at kinilala siya bilang isa sa mga may-ari ng bahay at lupang kanyang pinagsamahan kasama ang kanyang kaparehong kasarian na partner.
Ang Artikulo 148 ng Family Code ang nagtatakda ng mga patakaran sa pagmamay-ari ng ari-arian ng mga magkaparehang nagsasama ngunit hindi maaaring magpakasal ayon sa batas, at kinikilala nito ang pagiging magkatuwang na may-ari batay sa aktuwal na ambag ng bawat isa.
Nagsama ang dalawang babae bilang magkarelasyon. Isang taon matapos ang kanilang relasyon, bumili sila ng isang bahay at lupa, at napagkasunduan nilang isa sa kanila na lamang ang irehistrong pangalan para mapadali ang mga transaksyon sa bangko.
Nang maghiwalay sila, napagkasunduan nilang ibenta ang ari-arian at hatiin nang pantay ang kita. Isa sa kanila ang lumagda sa isang Acknowledgment na nagpapatunay na ang isa pa ay nag-ambag ng halos 50% ng gastos sa pagbili at pagpapagawa ng bahay.
Gayunpaman, kalaunan ay hindi siya pumayag na ibenta ang ari-arian at itinanggi niya na ang dating karelasyon niya ay isa ring may-ari nito.
Para maprotektahan ang kanyang karapatan, ang dating kapareha ay naglagay ng adverse claim sa titulo ng ari-arian at humiling ng paghahati nito. Nang hindi ito magtagumpay, nagsampa siya ng kaso para sa paghahati ng real estate at kabayaran sa danyos, gamit ang Acknowledgment bilang patunay ng pagiging magkatuwang na may-ari.
Pinagbigyan ng Korte Suprema ang reklamo para sa paghahati ng ari-arian, habang nilinaw nito ang mga probisyon sa Family Code na namamahala sa ugnayan sa ari-arian ng mga magkasintahang nagsasama ngunit hindi kasal.
Ang Artikulo 147 ay naaangkop sa mga magkasintahang hindi pa kasal ngunit maaaring magpakasal ayon sa batas. Ang ari-ariang nakuha habang sila’y nagsasama ay ipinapalagay na pagmamay-ari ng magkatuwang.
Samantala, ang Artikulo 148 ay naaangkop sa mga magkasintahang hindi pinapayagang magpakasal. Tanging ang mga ari-ariang nakuha sa pamamagitan ng aktuwal na ambag ang itinuturing na pagmamay-ari ng magkatuwang.
Dahil ang Family Code ay nagpapahintulot lamang ng pag-aasawa sa pagitan ng lalaki at babae, itinuring ng Korte Suprema na ang mga magkaparehong kasarian ay sakop ng Artikulo 148.
Dito, napagpasyahan ng Korte Suprema na ang nilagdaang Acknowledgment, kung saan inamin ng isang kapareha na nagbayad ang isa pa ng halos kalahati ng gastos sa ari-arian, ay itinuturing na may bisa at sapat na patunay ng aktuwal na ambag. Ito ang nagpatibay sa pagiging magkatuwang na may-ari.
Basahin ang Press Release sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=160462.
Basahin ang kabuuang teksto ng Desisyon sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=160431.
Basahin ang Concurring Opinion ni Senior Associate Justice Marvic M.V.F. Leonen sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=160444.
Basahin ang Concurrence ni Associate Justice Amy C. Lazaro-Javier sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=160439.
Sumunod sa Credit Attribution Policy ng SC Public Information Office: https://sc.judiciary.gov.ph/credit-attribution-policy/.
