01/03/2025
आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को मौद्रिक नीतिको
अर्धवार्षिक समीक्षा (FEB 25, 2025)
१. पृष्ठभूमि
आर्थिक स्थायित्व, मूल्य स्थिरता, र वित्तीय स्थायित्व कायम गर्ने लक्ष्यसहित आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को मौद्रिक नीति सार्वजनिक गरिएको थियो। अर्धवार्षिक समीक्षाले मौद्रिक नीतिको कार्यान्वयन, आन्तरिक तथा बाह्य आर्थिक गतिविधि, र समष्टिगत आर्थिक परिदृश्यको मूल्यांकन गरेको छ।
२. मौद्रिक नीतिको कार्यान्वयन स्थिति
- मुद्रास्फीति ५% भित्र सीमित राख्ने लक्ष्यअनुसार ६ महिनासम्म औसत उपभोक्ता मुद्रास्फीति ४.९७% रहेको छ।
- विदेशी विनिमय सञ्चिति १४.४ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त।
- विस्तृत मुद्राप्रदाय वार्षिक रूपमा १०.२% ले वृद्धि।
- ब्याजदर करिडोर प्रभावकारी बन्दै, अन्तरबैंक दर ३% कायम।
३. विश्व अर्थतन्त्रको स्थिति
- भूराजनीतिक अस्थिरताका कारण विश्व अर्थतन्त्रमा अनिश्चितता कायम।
- अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राकोषका अनुसार सन् २०२५ मा विश्व आर्थिक वृद्धिदर ३.३% रहने अनुमान।
- सन् २०२४ मा भारत र चीनको वृद्धिदर क्रमशः ६.५% र ४.८% अनुमान।
- मुद्रास्फीति घट्दै गएपछि अमेरिका, युरोप, र भारतमा मौद्रिक नीतिहरू खुकुलो पारिँदै।
४. आन्तरिक आर्थिक तथा वित्तीय स्थिति
मुद्रास्फीति
- वार्षिक उपभोक्ता मुद्रास्फीति ५.४१%।
- थोक मुद्रास्फीति ४.०१%।
- तलब तथा ज्याला सूचकाङ्क २.८५% ले वृद्धि।
बाह्य क्षेत्र
- वस्तु निर्यात ४६.५% ले वृद्धि, व्यापार घाटा ६.२% ले बढेर रु.८६१ अर्ब पुगेको।
- विप्रेषण आप्रवाह १.१% वृद्धि, चालु खाता बचतमा।
- वार्षिक रूपमा करिब ७ लाख नेपाली वैदेशिक रोजगारीमा गएका, १ लाख विद्यार्थी विदेश अध्ययनमा।
सरकारी वित्त
- संघीय सरकारको खर्च ९.९% ले वृद्धि, कुल खर्च रु.७५४ अर्ब।
- राजस्व संकलन १३.३% ले वृद्धि, रु.६४२ अर्ब पुगेको।
- कुल रु.२९० अर्ब ऋण परिचालन।
मौद्रिक तथा वित्तीय क्षेत्र
- तरलता सहज हुँदै जाँदा ब्याजदर घट्दो।
- अन्तरबैंक दर ३% मा सीमित।
- निक्षेप संकलन र कर्जा प्रवाह वृद्धि।
निष्कर्ष
नेपालको मौद्रिक नीति सन्तुलित रूपमा अगाडि बढ्दै गएको देखिन्छ। मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा छ, विदेशी विनिमय सञ्चिति राम्रो अवस्थामा छ, तर व्यापार घाटा बढ्दै गएको छ। सरकारी वित्तमा सुधार देखिए पनि दीर्घकालीन वित्तीय स्थिरताका लागि थप कदम आवश्यक देखिन्छ।
