30/07/2024
Kaedah laluan pantas (fast-track) diperkenalkan di Selangor, Wilayah Persekutuan, Perak dan Pulau Pinang untuk menyegerakan penyelesaian kes, asalkan terdapat persetujuan bersama daripada kedua-dua belah pihak yang bertikai. Berita baiknya lagi, kedua-dua pihak berkenaan hanya perlu menghadirkan diri sekali sahaja ke mahkamah dengan kesnya akan didaftar, didengar, diadili dan dikeluarkan perintah bersih pada hari yang sama.
๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐.
Dr. Roziana Mat Amin, 16 Julai 2024, 9.00 pagi
STIGMA masyarakat yang mendakwa berlakunya lambakan kes tertunggak bagi pembubaran perkahwinan di mahkamah syariah semakin memudar semenjak sedekad kebelakangan ini.
YAA Datoโ Setia Dr. Mohd. Naโim Mokhtar (pada ketika itu) yang merupakan Ketua Hakim Syarie/Ketua Pengarah, Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia (JKSM) menyatakan kes tertunggak merupakan kes yang diselesaikan melebihi 365 hari. Walau bagaimanapun, usaha sentiasa diambil dari semasa ke semasa bagi menyelesaikan kes secara holistik, iaitu dengan kadar yang lebih singkat tanpa pengabaian terhadap hak pasangan yang bertikai.
Statistik yang dikeluarkan JKSM menunjukkan terdapat 683,381 kes pembubaran perkahwinan difailkan di seluruh negara sepanjang 2005 sehingga 2019.
Dalam tempoh 15 tahun ini, statistik juga merekodkan peningkatan pemfailan kes pembubaran perkahwinan mencecah sehingga 100,000 kes bagi setiap lima tahun, seolah-olah tiada indikator menunjukkan akan berlakunya penurunan pemfailan kes berkenaan.
Ironinya, walaupun berlaku peningkatan pemfailan kes, namun suara rungutan disebabkan kes tertunggak semakin menyepi dan tidak galak seperti di awal 1990-an sehingga awal 2000-an.
PERBANDINGAN
Bagi mengesahkan peningkatan penyelesaian kes pembubaran perkahwinan di mahkamah syariah seluruh negara, maka rujukan dan perbandingan dilakukan terhadap 545,740 kes yang difailkan dari 2010 hingga 2014 dan 2015 hingga 2019.
Berdasarkan statistik tersebut, saya mengklasifikasikan tempoh masa penyelesaian kes kepada lima kategori iaitu kes yang berjaya diselesaikan dalam tempoh 1 hingga 90 hari, 91 hingga 180 hari, 181 hingga 270 hari, 271 hingga 365 hari dan kes yang diselesaikan melebihi 365 hari.
Hasilnya didapati daripada 239,286 jumlah kes pembubaran perkahwinan yang didaftarkan sepanjang 2010 hingga 2014 terdapat sebanyak 159,972 kes (67 peratus) berjaya diselesaikan dalam tempoh 1 hingga 90 hari, 31,717 kes (13 peratus) berjaya diselesaikan dalam tempoh 91 hingga 180 hari, 14,280 kes (6 peratus) berjaya diselesaikan dalam tempoh 181 hingga 270 hari, 8,512 kes (4 peratus) berjaya diselesaikan dalam tempoh 271 hingga 365 hari, manakala 24,805 kes (10 peratus) diselesaikan dalam tempoh melebihi 12 bulan.
Bagi tempoh 2015 hingga 2019 p**a, terdapat 306,454 kes yang didaftarkan. Daripada jumlah tersebut sebanyak 232,905 kes (76 peratus) berjaya diselesaikan dalam tempoh 1 hingga 90 hari, 33,710 kes (11 peratus) berjaya diselesaikan dalam tempoh 91 hingga 180 hari, 15,323 kes (5 peratus) berjaya diselesaikan dalam tempoh 181 hingga 270 hari, 9,194 kes (3 peratus) kes berjaya diselesaikan dalam tempoh 271 hingga 365 hari, manakala 15,323 kes (5 peratus) diselesaikan dalam tempoh melebihi 12 bulan.
Berdasarkan statistik tersebut dapat disimpulkan berlaku peningkatan signifikan bagi penyelesaian kes dalam tempoh 90 hari iaitu daripada 67 peratus sepanjang 2010 hingga 2014 kepada 76 peratus sepanjang 2015 hingga 2019.
Penurunan sebanyak dua peratus dicatatkan bagi penyelesaian kes dalam tempoh 91 hingga 180 hari, penurunan satu peratus bagi tempoh 181 hingga 270 hari, penurunan satu peratus bagi penyelesaian kes dalam tempoh 271 hingga 365 hari, manakala peratusan penurunan terbanyak iaitu berjumlah lima peratus direkodkan bagi penyelesaian kes melebihi 365 hari.
Ini bermakna sepanjang 2015 hingga 2019, peratusan terbesar kes iaitu masing-masing sebanyak 76 peratus dan 87 peratus diselesaikan dalam tempoh 90 dan 180 hari dari tarikh fail didaftarkan, menjadikan jumlah yang berjaya diselesaikan dalam tempoh 365 hari adalah sebanyak 95 peratus.
Daripada penelitian ini juga didapati hanya lima peratus kes yang diselesaikan melebihi tempoh 365 hari berbanding 10 peratus yang diselesaikan sepanjang 2010 hingga 2014.
Menariknya, Selangor merekodkan pemfailan kes pembubaran tertinggi dengan 62,049 kes sepanjang 2015 hingga 2019, menunjukkan trend peningkatan penyelesaian dengan 97 peratus kes berjaya diselesaikan dalam tempoh 365 hari, berbanding hanya 86 peratus yang diselesaikan sepanjang 2010 hingga 2014.
INISIATIF
Pelbagai inisiatif dilakukan JKSM, Jabatan Kehakiman Syariah Negeri (JKSN) dan Mahkamah Syariah Negeri (MSN) bagi meningkatkan sistem penyampaian perkhidmatan.
Tidak sekadar menerusi statut, peruntukan tersebut turut diperkemas dengan kewujudan Arahan Amalan, kaedah-kaedah, pekeliling Ketua Hakim Syarie serta prosedur operasi standard (SOP) dalam memastikan segala kes dapat didengar dan diadili dengan sebaiknya.
Begitu juga pelbagai inovasi bagi menangani isu birokrasi, kekerapan penangguhan, kerumitan dan kelewatan penyelesaian kes termasuklah memperkenalkan sistem e-syariah bagi pengurusan sistem pemfailan.
Malah di Selangor, Wilayah Persekutuan, Perak dan Pulau Pinang, kaedah laluan pantas (fast-track) diperkenalkan untuk menyegerakan penyelesaian kes, asalkan terdapat persetujuan bersama daripada kedua-dua belah pihak yang bertikai. Berita baiknya lagi, kedua-dua pihak berkenaan hanya perlu menghadirkan diri sekali sahaja ke mahkamah dengan kesnya akan didaftar, didengar, diadili dan dikeluarkan perintah bersih pada hari yang sama.
Sungguhpun kaedah ini berupaya mengelakkan kes tertangguh, namun bukanlah bermakna hakim dengan mudahnya mengeluarkan penghakiman tanpa pertimbangan dan usul periksa.
Ini kerana setiap prosedur serta aspek keterangan perlu diperhalusi dan dititikberatkan, apatah lagi apabila kes yang diputuskan tersebut terdedah kepada proses semakan dan rayuan sekiranya terdapat kekhilafan dari aspek perundangan dan hukum syarak.
Justeru bagi mengimbangi keterdesakan masyarakat, keperluan menyelesaikan kes dalam tempoh yang singkat serta memelihara izzah (kemuliaan) mahkamah, JKSM sentiasa berusaha mempertingkatkan keilmuan dan kompetensi hakim menerusi siri kursus, bengkel dan latihan yang dianjurkan.
Signifikannya, kesedaran para hakim mengikat diri dengan ayat 8, surah al-Maidah untuk sentiasa berlaku adil menjadi keutamaan ketika menjunjung amanah mulia tersebut.-UTUSAN
DR. Roziana Mat Amin ialah Penolong Pengarah Kanan, Bahagian Latihan, Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia (JKSM).
#๐๐ข๐ญ๐ข๐บ๐ด๐ช๐ข๐ฎ๐ข๐ฅ๐ข๐ฏ๐ช
#๐ฑ๐ฆ๐ญ๐ข๐ฏ๐ข๐ญ๐ง๐ข๐ญ๐ข๐ฉ
#๐ด๐บ๐ข๐ณ๐ช๐ข๐ฉ๐ข๐ด๐ข๐ด๐ฌ๐ฆ๐ข๐ฅ๐ช๐ญ๐ข๐ฏ
