21/05/2019
Даатгалын тухай хуулийн 13 дугаар зүйлийн 13.1-т “Зохицуулах хороо дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:”
13.1.1-т “энэ хуулийн дагуу тусгай зөвшөөрөл авсан даатгагчийн даатгалын үйл ажиллагаанд хяналт тавих”;
13.1.2-т “даатгалын үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрөл олгох, түдгэлзүүлэх, сэргээх, хүчингүй болгох, тусгай зөвшөөрлийн нөхцөл, шаардлагыг биелүүлж байгаа эсэхэд хяналт тавих”;
13.1.3-т “даатгалын багц дүрмийг батлах, хэрэгжүүлэх, хэрэгжилтэд нь хяналт тавих”;
Даатгалын тухай хуулийн 4 зүйлийн 4.1.7-т ““даатгалын багц дүрэм” гэж энэ хуульд заасны дагуу эрх бүхий байгууллагаас даатгалын үйл ажиллагааг зохицуулах зорилгоор гаргаж буй дүрэм, журам, заавар, нөхцөл, шаардлагыг”;
14 дүгээр зүйлийн 14.1-т “Даатгалын үйл ажиллагааг Зохицуулах хорооноос баталсан даатгалын багц дүрмээр зохицуулна”, гэж 14.2-т “Даатгалын багц дүрэмд дараахь дүрэм, журам, заавар, нөхцөл, шаардлага, хэмжээ багтана:” гэж, 14.2.1-т “даатгагчид тавигдах шаардлага, даатгагчийн дагаж мөрдөх үзүүлэлт” гэж хуульчилсан.
Санхүүгийн Зохицуулах Хороо 2016 оны 3 сарын 4 өдөр “Даатгал, түүнтэй холбоотой үйл ажиллагаа, даатгагчид тавигдах шаардлага, даатгагчийн дагаж мөрдөх үзүүлэлтийг тодорхойлох журам”-ыг 48 тоот тогтоолоор баталсан.
Санхүүгийн Зохицуулах Хорооны эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 24 зүйлийн 24.1-т “Хороо энэ хууль, холбогдох бусад хууль тогтоомж, тэдгээрт нийцүүлэн гаргасан дүрэм, журам, Хорооны шийдвэрийг тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч хэрхэн биелүүлж байгаа байдалд хяналт тавьж, шалгалт хийнэ”, 24.4-т “Тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч энэ хууль, холбогдох бусад хууль тогтоомж, тэдгээрт нийцүүлэн гаргасан дүрэм, журмыг зөрчсөн гэж Хороо үзвэл хэдийд ч шалгалт хийж болно” гэжээ.
Захиргааны ерөнхий хуулийн 67 зүйлийн 67.1-т “Хууль зүйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага улсын нэгдсэн бүртгэлд бүртгэсэн захиргааны хэм хэмжээний актыг бүртгэсэн өдрөөс хойш 10 өдрийн дотор “Захиргааны хэм хэмжээний актын эмхэтгэл”-д бүрэн эхээр нь нийтлүүлнэ”, 67.2-т “Захиргааны хэм хэмжээний актыг зөвхөн улсын нэгдсэн бүртгэлд бүртгэж, “Захиргааны хэм хэмжээний актын эмхэтгэл”-д нийтэлсний дараа хүчин төгөлдөр дагаж мөрдүүлнэ”, 67.3-т “Энэ хуулийн 67.2-т заасан шаардлагыг зөрчсөн тохиолдолд тухайн захиргааны хэм хэмжээний акт эрх зүйн үйлчлэл үзүүлэхгүй бөгөөд биелүүлээгүй иргэн, хуулийн этгээдэд үүрэг, хариуцлага хүлээлгэхгүй”, 67.4-т “Хүчин төгөлдөр бус захиргааны хэм хэмжээний актыг дагаж мөрдүүлснээс үүсэх үр дагаврыг захиргааны хэм хэмжээний акт гаргасан хуулиар тусгайлан эрх олгогдсон захиргааны байгууллага хариуцна” гэж хуульчилсан.
Санхүүгийн Зохицуулах Хорооноос 2019 оны 1 сарын 9 өдрийн 2 тоот тогтоолоор даатгалын багц дүрэм батлагдаж өмнө үйлчилж байсан багц дүрэм, журам хүчингүй болсон ба батлагдсан дүрэм, журам Захиргааны хэм хэмжээний актын улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн.
Санхүүгийн Зохицуулах Хороонд зөрчлийн талаар гомдол гаргасан боловч эрх бүхий албан тушаалтан П.Ууганбаяр, Ш.Буянхишиг нар Санхүүгийн Зохицуулах Хорооны даатгалын багц дүрэм журам нь захиргааны хэм хэмжээ тогтоосон акт гэж дүгнэж 2016 оны 3 сарын 4 өдөр “Даатгал, түүнтэй холбоотой үйл ажиллагаа, даатгагчид тавигдах шаардлага, даатгагчийн дагаж мөрдөх үзүүлэлтийг тодорхойлох журам” 48 тоот тогтоолын хавсралтаар баталсан эрх зүйн хэм хэмжээний акт нь захиргааны хэм хэмжээний актын улсын нэгдсэн бүртгэлд бүртгүүлээгүй үндэслэлээр Зөрчлийн тухай хуульд заасан торгуулийн арга хэмжээ авахаас татгалзсан.
Захиргааны ерөнхий хууль хүчин төгөлдөр болохоос өмнө Засгийн газрын 2010 оны 5 дугаар сарын 19-ний өдрийн 119 тоот тогтоолоор “Захиргааны хэм хэмжээ тогтоосон шийдвэр гаргах журам”-ыг хавсралтаар батлагдсан журмаар зохицуулдаг байсан. Уг журмын 2.5-т “Шийдвэрийг нийтэд мэдээлэх, хүчин төгөлдөр болох:”
2.5.1-т “Хууль зүйн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны төв байгууллага улсын нэгдсэн бүртгэлд бүртгэсэн шийдвэрийг бүртгэсэн өдрөөс хойш 10 хоногийн дотор "Хууль зүйн мэдээлэл" сэтгүүлд бүрэн эхээр нь нийтлүүлнэ”;
2.5.2-т “Шийдвэрийг зөвхөн улсын нэгдсэн бүртгэлд бүртгэж, "Хууль зүйн мэдээлэл" сэтгүүлд нийтэлсний дараа хүчин төгөлдөр дагаж мөрдүүлнэ. Энэ шаардлагыг зөрчсөн тохиолдолд тухайн шийдвэрийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэж тухайн шийдвэрийг биелүүлээгүй иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад хариуцлага хүлээлгэхгүй”;
2.5.3-т “Хүчин төгөлдөр бус шийдвэрийг дагаж мөрдүүлснээс үүсэх үр дагаврыг шийдвэр гаргасан эрх бүхий этгээд хариуцна”;
2.5.4-т “Улсын нэгдсэн бүртгэлд бүртгэсэн, хүчин төгөлдөр болсон шийдвэрийг бүрэн эхээр нь эрх зүйн мэдээллийн нэгдсэн систем /www.legalinfo.mn цахим хуудас/ болон баталсан байгууллагын цахим хуудсанд тус тус байршуулна”;
Тэгэхлээр өмнө нь үйлчилж байсан СЗХорооноос баталсан даатгалын багц дүрэм, журам нь Засгийн газрын 2010 оны 5 дугаар сарын 19-ний өдрийн 119 тоот тогтоолоор “Захиргааны хэм хэмжээ тогтоосон шийдвэр гаргах журам”-ын дагуу Захиргааны хэм хэмжээний актын нэгдсэн бүртгэлд бүртгэгдээгүй буюу хүчин төгөлдөр болоогүй байна.
Энд хэд хэдэн асуудал гарч ирж байна.
СЗХороо хүчин төгөлдөр бус журмаар тусгай зөвшөөрөл олгож, тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч даатгалын компаниудад шалгалт хийдэг, арга хэмжээ авдаг, шалгуур үзүүлэлт тогтоодог байсан юм уу? Хүчин төгөлдөр бус журмын дагуу хийгдсэн ажлууд буюу тусгай зөвшөөрөл олгох, зохицуулалтын хөлс татан төвлөрүүлэх, тайлан авах, торгууль ноогдуулах, тусгай зөвшөөрөл түдгэлзүүлэх, хүчингүй болгох, хяналт шалгалт хийх, гэрээнд хяналт тавих, гэрээний загвар батлах зэрэг үйл ажиллагаа хууль зүйн үндэслэлтэй юм уу?
Зөрчил үйлдсэн этгээдэд Зөрчлийн тухай хуулиар торгууль ноогдуулахад баталсан хэм хэмжээний акт нь хүчин төгөлдөр бус байгаад байдаг.
Гэтэл Санхүүнийн Зохицуулах Хорооны эрх бүхий албан тушаалтнууд эрх мэдлээ хэрэгжүүлэх үед хэм хэмжээний акт нь хүчин төгөлдөр болдог.
Ямар хууль зүйн үндэслэлээр 2 өөр стандарт үйлчилж байгаа юм? СЗХорооны хяналт шалгалтын албан тушаалтнууд хүчин төгөлдөр бус тогтоолын хүрээнд тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нарт шаардлага тавьж арга хэмжээ авч байдаг нь хууль зүйн үндэслэлтэй юу?
Торгууль төлсөн байгууллагууд Санхүүгийн Зохицуулах Хорооноос хүчин төгөлдөр бус тогтоолын дагуу төлсөн торгуулийг буцаан нэхэмжлэх үү?
Даатгалын багц дүрэм, журмыг бүртгүүлээгүй албан тушаалтан ямар хариуцлага хүлээх үү?
Хүчин төгөлдөр бус тогтоолын хүрээнд үйл ажиллагаа явуулж байсан эрх бүхий албан тушаалтнууд эрх мэдэл, албан тушаалаа урвуулан ашиглаж байсан гэж ойлгож болох уу?
