13/12/2025
⚖️ රජයේ ඉඩමකින් නෙරපීමේ නඩුවක ඔබට ඇති එකම ආරක්ෂාව කුමක්ද?
📜 1979 අංක 7 දරන රජයේ ඉඩම් (සන්තකය ආපසු ලබා ගැනීමේ) පනත පිළිබඳ විමසුමක්
🏞️ රජයේ ඉඩමක පදිංචිව සිටින හෝ එය භුක්ති විඳින අයෙකුට එරෙහිව, එම සන්තකය නීති විරෝධී යැයි පවසමින් ඉන් ඉවත් වන ලෙස දන්වා නියෝගයක් ලැබීමේ අවස්ථා අප සමාජයේ නිතර අසන්නට ලැබේ. 1979 අංක 7 දරන රජයේ ඉඩම් (සන්තකය ආපසු ලබා ගැනීමේ) පනත යටතේ මෙම නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගැනේ. 🛑 මෙවන් නෙරපීමේ නඩුවකදී විත්තිකරුවෙකුට, එනම් අදාළ ඉඩමේ පදිංචි පුද්ගලයාට, තමාට එරෙහිව නිකුත් කරන නියෝගය වළක්වා ගැනීමට ඉදිරිපත් කළ හැකි නීතිමය ආරක්ෂාවන් (විත්තිවාචක) මොනවාද?
💡 මෙම ලිපියෙන් අප අවධානය යොමු කරන්නේ එම පනත යටතේ විත්තිකරුවෙකුට ඇති එකම සහ ප්රබලම නෛතික විත්තිවාචකය පිළිබඳවයි.
❓ "අනවසර සන්තකය" යනු කුමක්ද?
මෙම නීතිමය ගැටලුවේ හරය රඳා පවතින්නේ "අනවසර සන්තකය හෝ පදිංචිය" (unauthorized possession or occupation) යන්න නීතිය අර්ථ නිරූපණය කරන ආකාරය මතය.
මුල් 1979 පනතේ මේ ගැන පැහැදිලි අර්ථ දැක්වීමක් නොතිබුණි. එහෙත්, 1983 අංක 29 දරන සංශෝධන පනත මගින් එය ඉතා පැහැදිලිව නිර්වචනය කරන ලදී.
👨⚖️ නීතියේ අර්ථ දැක්වීම 👇
"යම් ලිඛිත නීතියකට අනුකූලව රජය විසින් ප්රදානය කරන ලද වලංගු බලපත්රයක් හෝ වෙනත් ලිඛිත අධිකාරයක් මත ඉඩමේ සන්තකය දැරීම හෝ පදිංචිව සිටීම හැර," අනෙකුත් සෑම ආකාරයකම සන්තකයක්ම "අනවසර සන්තකයක්" ලෙස සැලකේ.
⚠️ මීට රජයේ ඉඩමකට අයුතු ලෙස ඇතුළු වී සන්තකය දැරීම (Encroachment) ද ඇතුළත් වේ.
➡️ සරලව පවසන්නේ නම්, ඔබ රජයේ ඉඩමක පදිංචිව සිටින්නේ රජයෙන් ලැබුණු වලංගු බලපත්රයක් (Valid Permit) හෝ ලිඛිත අවසරයක් නොමැතිව නම්, ඔබ නීතිය ඉදිරියේ "අනවසර සන්තකකරුවෙකු" වේ.
⏳ දීර්ඝ කාලයක් පදිංචිව සිටීම ආරක්ෂාවක් ද?
බොහෝ දෙනෙකු අතර පවතින පොදු මතයක් නම්, යම් ඉඩමක දීර්ඝ කාලයක් (උදා: අවුරුදු 10, 20) පදිංචිව සිටීම, නෙරපීමට එරෙහිව ආරක්ෂාවක් ලෙස ඉදිරිපත් කළ හැකි බවයි.
1983 සංශෝධනයට පෙර, සේනානායක එ. දමුණුපොල (1982) 2 SLR 621 නඩු තීන්දුවේදී, දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ සන්තකය දරන අයෙකු නෙරපීමට මෙම පනත යොදා නොගත යුතුය යන අදහසක් මතු විය.
🚨 නමුත්, 1983 සංශෝධනය මගින් මෙම තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කරන ලදී.
❌ වර්තමාන නීතියට අනුව, ඔබ කොපමණ දීර්ඝ කාලයක් ඉඩමේ පදිංචිව සිටිය ද, ඔබ සතුව "රජය විසින් නිකුත් කරන ලද වලංගු බලපත්රයක්" නොමැති නම්, එම දීර්ඝකාලීන සන්තකය නීතිමය ආරක්ෂාවක් ලෙස පිළිගනු නොලැබේ.
🏛️ මහේස්ත්රාත් අධිකරණයේදී ඇති එකම විත්තිවාචකය
👉 පනතේ 9 වන වගන්තිය
මෙම නෙරපීම් නඩු විභාග කරනු ලබන්නේ මහේස්ත්රාත් අධිකරණය විසිනි. පනතේ 9 වන වගන්තිය, විත්තිකරුට ඇති අවස්ථා ඉතා සීමා සහිත කරයි.
▶️ 9(1) වගන්තිය
නඩුව විභාගයට ගත් විට, විත්තිකරුට (සිතාසි ලද තැනැත්තාට) නඩුවේ සඳහන් කරුණු සම්බන්ධයෙන් වාද කිරීමට කිසිදු හිමිකමක් නැත.
🔑 ඔහුට ඇති එකම හිමිකම වනුයේ, තමා එම ඉඩමේ සන්තකය දරන්නේ හෝ පදිංචිව සිටින්නේ "වලංගු බලපත්රයක් හෝ යම් ලිඛිත නීතියකට අනුකූලව රජය විසින් ප්රදානය කරන ලද වෙනත් ලිඛිත අධිකාරයක් මත" බවත්, එම බලපත්රය තවමත් වලංගුව පවතින බවත් ඔප්පු කිරීම පමණි.
▶️ 9(2) වගන්තිය
වැදගත්ම කරුණ නම්, නඩුව ඉදිරිපත් කළ නිසි බලධරයාගෙන් (උදා: ප්රාදේශීය ලේකම්) කරුණු තහවුරු කර ගැනීම සඳහා අමතර සාක්ෂි කැඳවීමට මහේස්ත්රාත් අධිකරණයට බලයක් නැත.
👉 මෙයින් අදහස් වන්නේ, තමා සතුව වලංගු බලපත්රයක් ඇති බව ඔප්පු කිරීමේ සම්පූර්ණ වගකීම (Burden of Proof) විත්තිකරු මතම පැටවෙන බවයි.
👩⚖️ අධිකරණ තීන්දු මගින් තහවුරු වූ තත්ත්වය
මෙම දැඩි නීතිමය තත්ත්වය ශ්රී ලංකාවේ ඉහළ අධිකරණ විසින් වරින් වර තහවුරු කර ඇත.
1️⃣ 📄 Muhandiram v. Janatha Estates Development Board (1992) 1 Sri L.R. 110
මෙහිදී තීරණය වූයේ, රජයේ ඉඩම් පනත යටතේ වන විභාගයකදී, තමා වලංගු බලපත්රයක් මත පදිංචිව සිටින බව ඔප්පු කිරීමේ වගකීම සිතාසි ලැබූ පුද්ගලයා සතු බවයි. එම වගකීම ඉටු නොකළහොත්, නෙරපීමේ නියෝගයක් නිකුත් කිරීම හැර මහේස්ත්රාත්වරයාට වෙනත් විකල්පයක් නොමැති බවයි.
2️⃣ 📄 Nirmal Paper Converters (Pvt) Ltd v. Sri Lanka Ports Authority (1993) 1 Sri L.R. 219
මෙම නඩුවේදී, පෙත්සම්කරු නීත්යානුකූල කුලීකරුවෙකු නොව, භාවිතය සහ පදිංචිය සඳහා ගෙවීම් කරන බලපත්රලාභියෙකු පමණක් බව තීරණය විය. එනිසා, රජයේ ඉඩම් (සන්තකය ආපසු ලබා ගැනීමේ) පනතේ විධිවිධාන යටතේ ක්රියා කිරීමට ඉඩම හිමි අධිකාරියට අයිතිය ඇති බව තීන්දු විය. 9(1) වගන්තියේ දැක්වෙන වලංගු බලපත්රයක් හෝ අධිකාරියක් පෙත්සම්කරු සතුව නොතිබීම නෙරපීමට ප්රමාණවත් විය.
3️⃣ 📄 M.C. Margrate Perera V. Divisional Secretary and Anr (CA/PHC 41/2010 - 2017.01.31 දිනැති අභියාචනාධිකරණ තීන්දුව)
මෙම මෑතකාලීන තීන්දුවෙන් ද අවධාරණය කෙරුණේ, රජයේ ඉඩම් පනත යටතේ දැනුම් දෙනු ලැබූ පාර්ශ්වයකට ඇති එකම ආරක්ෂාව (only defence) වනුයේ, තමා රජයේ වලංගු බලපත්රයක හෝ ලිඛිත අධිකාරියක ශක්තිය මත පදිංචිව සිටින බව ඔප්පු කිරීම පමණක් බවය.
🔁 අවසන් විකල්පය
මහේස්ත්රාත් අධිකරණයේදී මෙම එකම විත්තිවාචකය ඔප්පු කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, නෙරපීමේ නියෝගය ක්රියාත්මක වේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම නෙරපීමේ ක්රියාවලියේදී අගතියට පත් පාර්ශ්වයකට, අදාළ නිසි බලධරයා විසින් නිකුත් කරන ලද අස්කිරීමේ දැන්වීම හෝ නියෝගය ප්රශ්න කරමින් ගරු අභියාචනාධිකරණය වෙත රිට් ආඥාවක් (Writ Application) මගින් අභියෝග කිරීමේ නීතිමය අවස්ථාවක් ද පවතී.
අවසාන වශයෙන් 1979 අංක 7 දරන පනත යනු ඉතා දැඩි සහ සුවිශේෂී නීතියකි. ඔබ රජයේ ඉඩමක පදිංචිව සිටින්නේ නම්, "දීර්ඝ කාලයක් පදිංචිව සිටීම" හෝ "වෙනත් වාචික පොරොන්දු" මත විශ්වාසය තැබිය නොහැක. නීතිය ඉදිරියේ ආරක්ෂාව සැපයිය හැක්කේ රජය විසින් නිකුත් කරන ලද, තවමත් බලපැවැත්වෙන, වලංගු ලිඛිත බලපත්රයකට පමණි.
සැකසුම : නීතිඥ නාලින්ද දිසානායක.
මෙම ලිපියෙන් ඔබගේ නීතිමය දැනුමට වටිනාකමක් එකතු වූවා නම්, මෙම වැදගත් කරුණු තවත් අයෙකුට දැනගැනීම සඳහා Share කරන්න. ↪️ ඔබගේ අදහස් සහ යෝජනා Comment කරන්නත්, මෙවැනිම ලිපි ඉදිරියටත් කියවීම සඳහා අපගේ පිටුවට Like කරන්නත් අමතක කරන්න එපා. ඔබගේ දායකත්වය අපට විශාල ශක්තියක්! 👍💬💪
✍️ වැඩිදුර කියවීම සඳහා
බලපත්ර ඉඩම් සම්බන්ධයෙන් මීට පෙර අප විසින් ලියන ලද සවිස්තරාත්මක ලිපිය පහත දිගු හරහා කියවන ලෙස ඔබට ආරාධනා කරමු! 📄👇
https://www.facebook.com/share/p/1NujoapHZX/
📢 Published by Admins of Law Guide ©️
#නීතියදැනගනිමු #රජයේඉඩම් #අනවසරසන්තකය #විත්තිවාචකය #නීතිය #මහජනදැනුවත්කිරීම