30/03/2026
#តើអ្វីជាសេចក្តីចម្រើនដោយឥតហេតុ?
សេចក្តីចម្រើនដោយឥតហេតុ គឺសំដៅដល់ការទទួលផលប្រយោជន៍ ដោយសារទ្រព្យសម្បត្តិ ឬពលកម្មរបស់អ្នកដទៃ ដោយគ្មានមូលហេតុ តាមផ្លូវច្បាប់ ហើយធ្វើឲ្យកើតមានការបាត់បង់ផលប្រយោជន៍ដល់អ្នកដទៃដោយសារការទទួលផលនោះ ។ ក្នុងករណីដែលបុគ្គលណាម្នាក់ទទួលបានផលប្រយោជន៍ ហើយធ្វើឲ្យបុគ្គលម្នាក់ទៀតបាត់បង់ផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន ដោយមិនមានមូលហេតុគតិយុត្តណាមួយទេ នោះច្បាប់ផ្ដល់សិទ្ធិឲ្យអ្នកដែលបាត់បង់ផលប្រយោជន៍ អាចធ្វើការទាមទារផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន ពីអ្នកទទួលបានផលប្រយោជន៍នោះយកមកវិញបាន ហើយអ្នកដែលទទួលបានផលប្រយោជន៍នោះ ត្រូវប្រគល់ត្រឡប់ទៅវិញនូវអ្វីដែលខ្លួនបានទទួល។
ឧទាហរណ៍៖ បុរស់ម្នាក់បានរើសបានការបូបលុយមួយដែលក្នុងនោះមានទឹកប្រាក់ចំនួន ១០,០០០.00 $ ថែមទាំងមានអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ និងឯកសារផ្សេងៗ ពាក់ព័ន្ធជាមួយម្ចាស់ការបូបលុយនោះ។ ប៉ុន្តែពេលដែលបុរស់នោះរើសបាន គេយល់ឃើញថាជារឿងសំណាងរបស់គេទៅវិញ ដោយមិនបានទាក់ទង់ទៅម្ចាស់ការបូបលុយ ឬជូនដំណឹងនេះទៅមន្ត្រីមានសម្ថកិច្ច អំពីការរើសបានការបូបនេះឡើយ ។ ដែលសកម្មភាពនេះវាគឺជា សេចក្តីចម្រើនដោយឥតហេតុ។
យោងតាមក្រមរដ្ឋប្បវេណី ឆ្នាំ២០០៧ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជំពូកទី១៥ ក៏បានចែងផងដែរអំពីសេចក្តីចម្រើនដោយឥតហេតុ ដែលខ្លឹសារទាំងនោះមានដូចខាងក្រោម៖
១. ល័ក្ខខ័ណ្ឌ និងអានុភាពនៃសេចក្តីចម្រើនដោយឥតហេតុ (មាត្រា ៧៣៦)
១- ទោះបីជាគ្មានមូលហេតុលើផ្លូវច្បាប់ក៏ដោយ បុគ្គលដែលបានទទួលផលប្រយោជន៍ដោយសារទ្រព្យសម្បត្តិ ឬពលកម្មរបស់អ្នកដទៃ ហើយធ្វើឱ្យកើតមានការបាត់បង់ផលប្រយោជន៍ ដល់អ្នកដទៃដោយសារការទទួលនោះ មានករណីយកិច្ចត្រូវសងផលប្រយោជន៍នោះ ត្រឹមកម្រិតដែលផលប្រយោជន៍នោះមាន ។
២-នៅក្នុងករណីដែលបានទទួលការផ្តល់តាវកាលិកពីអ្នកដទៃ ដោយយោលតាមកិច្ចសន្យា ប្រសិនបើកិច្ចសន្យានោះពុំមានអានុភាព ឬត្រូវបានបាត់បង់អានុភាពបុគ្គល ដែលបានទទួលការផ្តល់តាវកាលិកនោះ មានករណីយកិច្ចត្រូវសងផលប្រយោជន៍ ដែលខ្លួនទទួលបានដោយសារការផ្តល់តាវកាលិកនោះ ឱ្យទៅអ្នកដទៃដែលបានផ្តល់តាវកាលិក នោះវិញដូចគ្នានឹងបញ្ញត្តិនៃកថាខណ្ឌទី ១ ខាងលើនេះដែរ ។
២. ករណីយកិច្ចសងរបស់អ្នកទទួលផលប្រយោជន៍ដោយគំនិតទុច្ចរិត (មាត្រា ៧៣៧)
១-បុគ្គលដែល បានទទួលផលប្រយោជន៍ ដូចបានកំណត់នៅក្នុងមាត្រា ៧៣៦ (ល័ក្ខខ័ណ្ណ និងអានុភាពនៃសេចក្តីចម្រើនដោយឥតហេតុ) ខាងលើនេះ ក្នុងករណីដែលបានដឹងថាគ្មានមូលហេតុលើផ្លូវច្បាប់ ឬដឹងថាកិច្ចសន្យានោះពុំមានអានុភាពបុគ្គល ដែលបានទទួលផលប្រយោជន៍មានករណីយកិច្ចត្រូវសងផលប្រយោជន៍ ដែលមាននៅពេលដែលបានដឹង និងការប្រាក់ គិតចាប់ពីពេលដែលបានដឹងរហូតដល់ពេលសង ។
២-បើបុគ្គលដែលបានទទួលផលប្រយោជន៍មានចេតនា ឬកំហុសចំពោះអានុភាព នៃកិច្ចសន្យាដែលត្រូវបានបាត់បង់ បុគ្គលដែលបានទទួលផលប្រយោជន៍នោះ មានករណីយកិច្ចត្រូវសងផលប្រយោជន៍នោះ ដោយភ្ជាប់ជាមួយនឹងការប្រាក់ដូចគ្នា នឹងបញ្ញត្តិនៃកថាខណ្ឌទី ១ ខាងលើនេះដែរ ។
៣-បើបុគ្គលដែលត្រូវ បានបាត់បង់ផលប្រយោជន៍ ទទួលការខូចខាតដូចបានកំណត់នៅក្នុងកថាខណ្ឌ ទី១ និង ទី២ ខាងលើនេះ បុគ្គលដែលបានទទួលផលប្រយោជន៍ត្រូវទទួលខុសត្រូវលើសំណងនៃការខូចខាតនោះ ។
៣. ការសងដោយគ្មានកាតព្វកិច្ច (មាត្រា ៧៣៨ )
បុគ្គលដែលបានសងកាតព្វកិច្ច ដែលខ្លួនគ្មានអាចទាមទារឱ្យសងតាវកាលិកនៃការសងនោះមកវិញ បាន។ ប៉ុន្តែ ក្នុងករណីដែលដឹងថា គ្មានកាតព្វកិច្ចនៅពេលសង នោះទេបុគ្គលដែលបានសងមិនអាចទាមទារឱ្យសងតាវកាលិកនៃការសងនោះមកវិញ បានឡើយ ។
៤. ការសងនៅមុនកំណត់ពេល (មាត្រា ៧៣៩ )
ក្នុងករណីដែលបានផ្តល់តាវកាលិកនៃការសង ចំពោះកាតព្វកិច្ចដែលមិនទាន់ដល់ កំណត់ពេលសងនៅឡើយ កូនបំណុលពុំអាចទាមទារឱ្យសងតាវកាលិកដែលត្រូវបានផ្តល់នោះមកវិញបានឡើយ ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងករណីដែលកូនបំណុលបានសងដោយពុំបាន ដឹងអំពីកំណត់ពេលសងដែលមិនទាន់មកដល់នៅឡើយ ម្ចាស់បំណុលមានករណីយកិច្ចត្រូវសងផលប្រយោជន៍ ដែលបានទទួលដោយសារការសងនៅមុនកំណត់ពេលនោះ ។
៥. ការសងកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដទៃ (មាត្រា ៧៤០ )
១- ក្នុងករណីដែលបុគ្គលក្រៅពីកូនបំណុល បានផ្តល់តាវកាលិកនៃការសងដោយភាន់ច្រឡំអំពីកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដទៃថាជាកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន អាចទាមទារឱ្យសងតាវកាលិក នោះមកវិញបាន ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងករណីដែលម្ចាស់បំណុលពុំបានដឹងថា ការផ្តល់តាវកាលិក នោះបណ្ដាលមកពីការភាន់ច្រឡំរបស់បុគ្គល ដែលបានផ្តល់តាវកាលិកនៃការសងនោះទេ ហើយបានបំផ្លាញលិខិតលាយលក្ខណ៍អក្សរដែលបញ្ជាក់អំពីអត្ថិភាពនៃសិទ្ធិលើបំណុល ឬ បានបោះបង់បាតិភោគចោល ដោយបានជឿជាក់ថាជាការ សងដែលមានសុពលភាពបុគ្គលដែលបានផ្តល់តាវកាលិកនោះ មិនអាចទាមទារឱ្យសងតាវកាលិកនោះ មកវិញបានឡើយ ។
២-បញ្ញត្តិនៃកថាខណ្ឌទី ១ ខាងលើនេះ មិនរារាំងការអនុវត្តសិទ្ធិទាមទារសំណងរបស់បុគ្គលដែលបានផ្តល់តាវកាលិកនៃការសង ចំពោះកូនបំណុលឡើយ។
៦. ការផ្តល់តាវកាលិកដោយមូលហេតុខុសច្បាប់ (មាត្រា ៧៤១ )
នៅក្នុងជំពូកទី ១៥ (សេចក្តីចម្រើនដោយឥតហេតុ) នេះ ក្នុងករណីដែលការទាមទាររបស់បុគ្គលដែលត្រូវបានខូចខាតផលប្រយោជន៍ចំពោះបុគ្គលដែលបានទទួលផល ប្រយោជន៍នោះ ផ្ទុយនឹងរបៀបរៀបរយសាធារណៈ ឬទំនៀមទម្លាប់ល្អ ឬច្បាប់ដែលទាក់ទងទៅនឹងសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ការទាមទារឱ្យសងនោះពុំត្រូវបានអនុញ្ញាត ឡើយ ។
