05/05/2026
بزرگترین و مهلک ترین ضربه اقتصادی در ایران توسط جمهوری اسلامی و با قطع کردن اینترنت اتفاق افتاده و همچنان ادامه دارد. تصور کنید حتی دسترسی به جی میل و سوشیال مدیا و جهان آزاد در قرن ۲۱ وجود نداشته باشد.
بر اساس دادههای فعلی در سال ۲۰۲۶، ابعاد این ضربه اقتصادی را میتوان در چند بخش کلیدی دستهبندی کرد:
۱. ضرر مستقیم روزانه و میلیاردی
طبق آمارهای منتشر شده از سوی اعضای اتاق بازرگانی و کارشناسان اقتصادی، هر روز قطع اینترنت در ایران بین ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار ضرر مستقیم به اقتصاد وارد میکند. اگر ضررهای غیرمستقیم (توقف زنجیره تأمین، از دست رفتن فرصتهای تجاری و کاهش بهرهوری) را هم اضافه کنیم، این رقم به ۷۰ تا ۸۰ میلیون دلار در روز میرسد. تخمین زده میشود که تنها در بازه کوتاهی در سال ۲۰۲۶، این وضعیت بیش از ۱.۸ میلیارد دلار به بدنه اقتصاد ایران خسارت زده است.
۲. نابودی «اقتصاد اینستاگرامی» و کسبوکارهای خرد
برای بسیاری از مردم، اینستاگرام و واتساپ حکم «ویترین مغازه» را داشت. با قطع اینترنت:
فروش آنلاین بیش از ۸۰ درصد کاهش یافته است.
نزدیک به ۱۰ میلیون شغل که به نوعی با اتصال اینترنت گره خورده بودند، با خطر نابودی کامل یا تعدیل روبرو شدهاند.
طبق گزارشهای نهادهای صنفی، حدود ۲۰ درصد از شاغلان بخش دیجیتال کار خود را از دست دادهاند.
۳. رانت جدید: «اینترنت طبقاتی»
دولت به جای حل مشکل، به سمت مدلی رفته است که به آن اینترنت طبقاتی یا «سیمکارتهای سفید» گفته میشود. در این سیستم:
گروههای خاص (مانند خبرنگاران دولتی، نمایندگان مجلس و نهادهای خاص) دسترسی آزاد دارند.
مردم عادی باید مبالغ گزافی برای بستههای بسیار محدود (مثل طرحهای Internet Pro) یا فیلترشکنهای گرانقیمت بپردازند.
این یعنی تبدیل یک زیرساخت عمومی به یک رانت اقتصادی برای تأمین بودجه یا کنترل بیشتر.
۴. فرار مغزها و انزوای تجاری
بزرگترین ضربه غیرقابل جبران، ناامیدی متخصصان است. وقتی یک برنامهنویس یا مهندس نتواند با دنیا ارتباط برقرار کند، تنها راه را در مهاجرت میبیند. همچنین، بازارهای جهانی (مثل بازار زعفران یا فرش) که پیش از این از طریق بازاریابی دیجیتال فعال بودند، جایگاه خود را به رقبایی مثل افغانستان یا هند میدهند چون تجار ایرانی عملاً «نامرئی» شدهاند.
حال تاب آوری مردم و ادامه این روند چقدر دوام بیاورد ،بزرگترین سوال پیش رو میباشد ؟
#ایران