محامي ئەنەس Lawyer Anas

08/01/2026

پ/ ئه‌گه‌ر تاوانی دزی له‌ شه‌ودا ئه‌نجامدرا, به‌ڵام ئه‌وشته‌ی كه‌ دزراوه‌ كه‌م نرخ بوو, ئایه‌ ده‌كرێ له‌جیاتی ئه‌وه‌ی دۆسیه‌كه‌ هه‌واڵه‌ی به‌رده‌م دادگای تاوان(جنایات) بكرێ, بۆ دادگای كه‌تن هه‌واڵه‌ بكرێ؟

و/ نه‌خێر, چونكه‌ ماده‌كان حاڵه‌ت و كاتی دزینیان تێدا دیاری كراوه‌, بۆ ئه‌وه‌ی تایبه‌تمه‌ندی دادگا دیاری بكرێ له ڕووی جۆره‌وه‌(نوعی).

پ/ ئه‌ی كه‌م نرخی شته‌ دزراوه‌كه‌ كاری گه‌ری هه‌یه‌ له‌سه‌ر بڕی سزاكه‌؟ بۆنمونه‌ ده‌كرێ دادگا سزای كه‌متر له‌ پێنج ساڵ بسه‌پێنێ به‌سه‌ر تۆمه‌تبار؟

و/ به‌ڵێ, دادگا به‌ به‌زه‌ییه‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و تۆمه‌تبارانه‌ی كه‌ یه‌كه‌مجاره‌ ئه‌و تاوانه‌ ئه‌نجامده‌ده‌ن و, پێشینه‌یان پاكه‌ و, باروو دۆخی دارایی و, كۆمه‌ڵێك هۆكاریتر كه‌ دادگا تیبینیان ده‌كات سزاكه‌ی سوك ده‌كات.

پ/ كه‌واته‌ بۆچی هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ بۆ دادگای كه‌تن هه‌واڵه‌ نه‌كرا؟

و/ چونكه‌ تایبه‌تمه‌ندی جۆری(الاختصاص النوعي) له‌ سیستمی گشتی‌(النظام العام)ه‌, به‌پێی ماده‌(١٣٨)ی یاسای بنه‌ما دادگه‌ریه‌ سزاییه‌كان تایبه‌تمه‌ندی جۆری دیاری كراوه, به‌ڵام به‌ده‌رێ(استثناء)ێكمان هه‌یه‌, ئه‌گه‌ر داوایه‌ك هه‌واڵه‌ی به‌رده‌م دادگای جینایه‌ت كرا, به‌ڵام خۆی داوایه‌كه‌ كه‌تن بوو, لێره‌دا دادگای جینایه‌ت سه‌ر پشكه‌ له‌گه‌رانه‌وه‌ی بۆ دادگای كه‌تن یان یه‌كلایی كردنه‌وه‌ی داوایه‌كه‌‌.

پارێزه‌ر/ ئه‌نه‌س أحمد عبدالله

02/01/2026

ڕۆژی پارێزه‌رانی كوردستان🌹

01/01/2026

ئه‌و حوكمه‌ی له‌سه‌ر شاهێد ده‌درێت له‌ كام دادگا ته‌مییز ده‌كرێته‌وه‌؟

سه‌ره‌تا بابزانین حوكمی شاهێد چی یه‌ له‌كاتی سوێند نه‌خواردن, پاشان باسی ڕێگای تانه‌دان و, پێوسیتیه‌كانی تانه‌دان ده‌كه‌ین:

پ/ حوكمی ئه‌و شاهێده‌ چیه‌ كه‌ لاری ده‌كات له‌ سوێند خواردن, یاخود قسه‌ نه‌كردن له‌سه‌ر ڕووداوه‌كه‌؟

و/ له‌ ماده‌(١٧٦)ی یاسای بنه‌ما دادگه‌ریه‌ سزاییه‌كان هاتووه‌, كاتێك شاهێد لاری ده‌كات له‌ سوێند خواردن, یان قسه‌ نه‌كردن له‌سه‌ر ڕووداوه‌كه‌, ئه‌وا دادگای تایبه‌تمه‌ند بۆی هه‌یه‌ حوكمی بدات به‌پێی ئه‌وسزایه‌ی كه‌ له‌ماده‌(٢٣٨)ی یاسای سزاكان ئاماژه‌ی پێداوه‌, كه‌ بریتی یه‌ له‌ حه‌پس له‌(٦) مانگ زیاتر نه‌بێت, وه‌ غه‌ڕامه‌یه‌ك له‌(٢٢٥,٠٠٠) هه‌زار زیاتر نه‌بێت, یان به‌ یه‌كێك له‌و دوو سزایه‌.

پ/ ئه‌و شاهێده‌ی حوكم دراوه‌ له‌سه‌ر بابه‌تی ئاماژه‌ پێدراوی سه‌ره‌وه‌, بۆی هه‌یه‌ له‌ چ دادگایه‌ك تانه‌ له‌و بڕیاره‌ بدات كه‌ له‌دژی ده‌رچووه‌؟

و/

١- ئه‌گه‌ر له‌ دادگای كه‌تن حوكم درابوو, ئه‌وا له‌به‌رده‌م دادگای تاوان(جنایات) حوكمه‌‌كه‌ ته‌مییز ده‌كاته‌وه‌.

١- ئه‌گه‌ر له‌ دادگای جینایه‌ت حوكم درابوو, ئه‌وا له‌ دادگای ته‌مییز حوكمه‌كه‌ ته‌مییز ده‌كاته‌وه‌.

پێویستیه‌كان:

كاتێك شاهێد ئه‌و حوكمه‌ی له‌دژی ده‌رچوه‌ ته‌مییز ده‌كاته‌وه‌, پێویسته‌ له‌گه‌ڵ لائیحه‌ی ته‌مییزیه‌كه‌, ئه‌و كۆنوسه‌ هاوپێچ بكات كه‌ تیایدا ئاماژه‌ی به‌ حوكمی شاهێده‌كه‌ داوه‌, له‌گه‌ڵ قه‌ڕاڕی دادگا, واته‌ پێویست ناكات ته‌واوی دۆسیه‌كه‌ بنێردرێت بۆ دادگای ته‌مییز.

پارێزه‌ر/ ئه‌نه‌س أحمد عبدالله

29/12/2025

24/12/2025

پ/ له‌ چ كاتێك قه‌رزدار(مدین) حپس ده‌كرێ؟

ئه‌سڵ وایه‌ كه‌ قه‌رزدار نه‌گیرێ, به‌ڵام استثناء هه‌یه‌, ده‌كرێ له‌م حاله‌تانه‌ی لای خواره‌وه‌ مدین حه‌پس بكرێ:

١. ئامادەنەبوون بۆ دانەوەی قەرز سەرەڕای توانای دارایی
ئەگەر سەلمێنرا کە مەدین پارە یان مڵکی هەیە و دەتوانێت قەرزەکەی بداتەوە، بەڵام بە ئەنقەست خۆی دەدزێتەوە و ئامادە نییە بیداته‌وه‌.

٢. شاردنەوەی دارایی (تەهریبکردنی ئەمواڵ)
ئەگەر مەدین هەوڵ بدات پارە و سامانی خۆی بشارێتەوە یان بەناوی کەسانی ترەوەی بکات بۆ ئەوەی دەستی بەسەردا نەگیرێت، ئەمە وەک فێڵکردن لە یاسا هەژمار دەکرێت و, دەبێتە هۆی حەپسکردن.

٣. نەدانی نەفەقە (بژێوی)
ئەمە یەکێکە لە باوترین حاڵەتەکان, ئەگەر کەسێک بەپێی بڕیاری دادگا پابەند کرابێت بە پێدانی نەفەقە (بۆ هاوسەر، منداڵ، یان دایک و باوک) و نەیدات، لایەنی بەرامبەر دەتوانێت داوای حەپسکردنی بکات, لەم حاڵەتەدا یاسا توندترە.

٤. ئەنجامنەدانی کارێکی دیاریکراو
ئەگەر بڕیاری دادگا لەسەر ئەوە بێت کە مەدین کارێکی دیاریکراو ئەنجام بدات (کە تەنها بە خۆی دەکرێت) و ئەو ڕەتیبکاتەوە ئەنجامی بدات، دادوەر دەتوانێت حەپسی بکات بۆ فشار خستنە سەری.

مەرجه‌رجه‌كان:
ماوه‌ی حه‌پس كردن نابێت له‌ (٤)مانگ تێپەڕ بكات بۆ یه‌ك قه‌رز, واته‌ ده‌كرێ بۆ قه‌رزه‌كانیتر ئه‌گه‌ر له‌ ئه‌ستۆی بێت دوو باره‌ حه‌پس بكرێته‌وه‌.

تەمەنی مەدین: ناکرێت ئەو کەسانە حەپس بکرێن کە تەمەنیان لە (٦٠)ساڵ تێپەڕی کردووە (مەگەر لە حاڵەتی زۆر تایبەتدا).

خزمایەتی: ناکرێت قەرزدار حەپس بکرێت ئەگەر قەرزەکە بۆ (باوک، دایک، یان هاوسەر) بێت، تەنها لە حاڵەتی نەفەقەدا نەبێت.

نەخۆشی: ئەگەر مەدین نەخۆشییەکی سەختی هەبێت کە حەپسکردن مەترسی لەسەر ژیانی دروست بکات، حەپس ناکرێت تا چاک دەبێتەوە.

ژنانی دووگیان: ژنی دووگیان حەپس ناکرێت تاوەکو ماوەیەک بەسەر منداڵبوونەکەیدا تێپەڕ دەبێت (بەپێی یاسا (٤)مانگ دوای منداڵبوون).

فەرمانبەری دەوڵەت: عادەتەن فەرمانبەری دەوڵەت حەپس ناکرێت بۆ قەرزی مەدەنی، چونکە بڕێک لە مووچەکەی دەبڕدرێت (ئیستقطاع) بۆ دانەوەی قەرزەکە.

تێبینی: حەپسکردنی مەدین بە واتای سڕینەوەی قەرزەکە نایەت, واتە ئەگەر کەسەکە (٤)مانگ حەپسیش بکرێت، هێشتا قەرزەکەی لەسەر دەمێنێتەوە و دەبێت بیداتەوە, حەپسکردنەکە تەنها وەک سزایەکی "فشار"ە نەک سزای "تاوان.

پارێزه‌ر/ ئه‌نه‌س أحمد عبدالله

09/12/2025

پ/ كه‌ی خاوه‌ن قه‌رزی بارمته‌(رهن) بۆ دانراو ده‌توانێت داوای قه‌رزه‌كه‌ی بكاته‌وه‌؟

و/ ئه‌گه‌ر له‌ گرێبه‌ستی ڕه‌هنه‌كه‌ كاتی تیادا دیاری كرابوو, ئه‌وا خاوه‌ن قه‌رز ده‌بێت چاوه‌ڕێ بكات تاته‌واو بوونی كاتی دیاریكراو, به‌ڵام ئه‌گه‌ر كات له‌ گرێبه‌ستی ڕه‌هنه‌كه‌ دیارینه‌كرابوو, به‌و شێوه‌یه‌ ده‌بێت كه‌ له‌ ماده‌(٣١٠)ی یاسای تۆماركردنی خانوبه‌ره‌ ئاماژه‌ی پێدراوه‌👇

مەرجە ماوەی بارمتە (ڕەهن) لە تۆماردا دیاری بکرێت و ئەم ماوەیەش لە بەرواری ئیقراری (دانپێدانانی) لایەنەکانی گرێبەستەکەوە دەست پێ دەکات. ئەگەر ماوەیەکی دیاریکراو لە گرێبەستی بارمتەکەدا دیاری نەکرابوو، یان مەرجەکە "لەکاتی داواکردن" بوو، ئەوا قەرزەکە دوای تێپەڕبوونی(٣)سێ مانگ لە بەرواری داواکردن لەلایەن قەرزدەری بارمته‌بۆدانراو، بە شایسته‌ی دانه‌وه‌ی قه‌رزه‌كه‌ دادەنرێت.

پارێزه‌ر/ ئه‌نه‌س أحمد عبدالله

07/11/2025

"سزای ون كردنی كارتی نیشتمانی و, ڕێكاره‌كانی دووباره‌ وه‌رگرتنه‌وه‌‌ی"

زۆرجار هاووڵاتی كارتی نیشتمانیه‌كه‌ی ون ده‌كات و, پرسیار ده‌كات له‌ سزای ون كردنه‌كه‌ و, ڕێكاره‌كانی دووباره‌ وه‌رگرتنه‌وه‌ی كارته‌كه‌ی.

١- سزای ون كردنی كارتی نیشتمانی به‌پێی ماده‌(٣٧) له‌ یاسای كارتی نیشتمانی ژماره‌(٣)ی ساڵی (٢٠١٦) بۆ جاری یه‌كه‌م(٢٥,٠٠٠) بیست و پێنج هه‌زار دیناره‌, بۆ جاری دووه‌م(٥٠,٠٠٠) په‌نجا هه‌زار دیناره‌, بۆ جاری سێیه‌م(١٠٠,٠٠٠) سه‌د هه‌زار دیناره‌.

٢- ڕێكاره‌كانی وه‌رگرتنه‌وه‌ی كارتێكی نوێ, سه‌ره‌تا خاوه‌ن كارت سه‌ردانی پۆلیسی ونبوه‌كان(مفقودات)ی پارێزگاكه‌ی ده‌كات, دوای ئه‌وه‌ی ڕێكاره‌كان له‌ مفقودات ته‌واو ده‌كات, نوسراوێكی بۆ ده‌كه‌ن بۆ فه‌رمانگه‌ی كارتی نیشتمانی شاره‌كه‌ی, له‌وێش دوو باره‌ په‌نجه‌مۆر و فه‌یسی وه‌رده‌گیرێته‌وه‌ و, به‌روارێكی بۆ دیاری ده‌كه‌ن بۆ وه‌رگرتنه‌وه‌ی كارته‌كه‌ی.

پارێزه‌ر/ ئه‌نه‌س احمد عبدالله

23/09/2025

پ/ ئایه‌ ده‌كرێت, ناوه‌رۆكی داوا له‌كاتی مرافه‌عه‌ تعدیل بكرێت له‌سه‌ر داوای داواكار؟

نمونه‌ بۆ ئه‌م پرسیاره‌ی سه‌ره‌وه‌: داواكار بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ داوا لێكراو كرێچیتی به‌پێی گرێبه‌ستی نێوانیان, له‌ناو گرێبه‌سته‌كه‌ كرێیه‌كه‌ دیاریكراوه‌, به‌ڵام داوالێكراو دان نانێت به‌ ناوه‌ڕۆكی گرێبه‌سته‌كه و, ئه‌و كرێیه‌ی تێیدا ئاماژه‌ی‌ پێكراوه‌‌, دواتر داواكار داوا ده‌كات له‌ دادگا, به‌گۆڕینی داواكه‌ی له‌كرێی دیاریكراو(اجر المسمى) بۆ ( اجر المثل).

و/ به‌ڵێ ئه‌مه‌ ده‌كرێت و, پاڵپشتی یاسایی هه‌یه‌ بۆ ئه‌م بابه‌ته‌, چونكه‌ بابه‌ته‌كه‌ یه‌كه‌, كه‌ بریتی یه‌ له‌ كرێ.

برگه‌ی دووه‌می ماده‌(٥٩)ی یاسای دادبینیه‌ شارستانیه‌كان.

پارێزه‌ر/ ئه‌نه‌س أحمد عبدالله

07/09/2025

چیرۆك نیه‌, ڕاستیه‌!

ژنێك په‌یوه‌ندی ناشه‌رعی له‌گه‌ڵ پیاوێك ده‌به‌ستێت, واته‌ خیانه‌ت له‌ مێرده‌كه‌ی ده‌كات, پاشان هه‌ر به‌م په‌یوه‌ندیه‌ ناوه‌ستن, به‌ڵكو ڕێكده‌كه‌ون بۆ كوشتنی مێرده‌كه‌ی و, به‌و نیه‌ته‌ی دوای كوشتنه‌كه‌ زه‌واج له‌گه‌ڵ یه‌ك بكه‌ن, دوای ئه‌و پیلانه‌ قێزه‌ونه‌ گوفتاریان ده‌كه‌ن به‌ كردار, واته‌ به‌یه‌كه‌وه‌ مێردی ژنه‌كه‌ ده‌كوژن, دوای ماوه‌یه‌ك تاوانه‌كه‌یان ئاشكرا ده‌بێت و, سزا ده‌درێن, سه‌ره‌ڕای ئه‌وتاوانه‌ دڕندانه‌یه‌ له‌خۆشی خۆیان نه‌كه‌وتون, هه‌وڵده‌ده‌ن له‌ زیندانه‌وه‌ زه‌واج بكه‌ن!!!

پرسیار/ ئایه‌ ده‌كرێت ئه‌و دوو تاوانباره‌ زواج بكه‌ن؟

وه‌ڵام/ نه‌خێر!

بۆچی؟

چونكه‌:

١- اسعمل شيء قبل اوانه عوقب بحرمانه, ئه‌مه‌ ده‌كرێته‌ قیاس بۆ بابه‌ته‌كانی تر, وه‌ك ئه‌وه‌ی كوڕ باوكی بكوژێت له‌پێناو ئه‌وه‌ی ده‌ست به‌سه‌ر میراته‌كه‌ی دابگرێت,.......هتد.

٢- زه‌واجی ئه‌و دوو تاوانباره‌ ده‌بێته‌ ئازاردانی كه‌س و كاری كوژراوه‌كه‌.

٣- یاسا ئه‌و مانایه‌ له‌ده‌ست ده‌دات كه‌ له‌پێناویدا دانراوه‌.

٤- بێ متمانه‌یی كۆمه‌ڵگه‌ دروست ده‌كات به‌رامبه‌ر دادگا و یاسا.

٥- نه‌ترسانی تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ له‌ ئه‌نجامدانی تاوانی هاو شێوه‌.

- ڕێگری كردن له‌ زه‌واجی ئه‌و دوو تاوانباره‌, ئه‌و خاڵانه‌ی سه‌ره‌وه‌ پێچه‌وانه‌ ده‌كاته‌وه‌.

پارێزه‌ر/ ئه‌نه‌س أحمد عبدالله

25/08/2025

هه‌ركات كه‌سێك حوكم درا به‌ سزای ئازادیگیر بۆماوه‌ی سێ ساڵ یان زیاتر, ئه‌وا ناكرێت وه‌ك خصم له‌ داوایه‌كی مه‌ده‌نی قبوڵ بكرێ, به‌ڵكو ده‌بێت سه‌ركار(قیم)ێكی بۆ دابنرێت.