دادیار Dadyar

Directions

دادیار Dadyar بڵاوکردنەوەی زانیاری و هۆشیاری یاسایی

25/08/2026

لە جیهانی پارێزەرایەتیدا، کێشەیەکی جدی و بەردەوام هەیە کە ڕووبەڕووی زۆربەی پارێزەران دەبێتەوە. ئەویش تێروانینی هەڵەی مووەکیلە بۆ سروشتی کاری پارێزەر. زۆر جار داوایەک کە پێشبینی دەکرا ساڵانێک لە دالانەکانی دادگا وێڵ بێت، تەنها لە یەکەم یان دووەم دانیشتندا بەهۆی داڕشتنی تۆکمەی عەریزەکە، کەڵکوەرگرتن لە کەلەبەرێکی یاسایی، زیرەکی پارێزەرەکە یان دروستکردنی زەمینەی ڕێککەوتن یەکلا دەبێتەوە. کاتێک ئاوێنەی دادپەروەری بەم خێرایییە دەدرەوشێتەوە، لەبری سوپاسگوزاری، مووەکیل شۆک دەبێت و داوای کەمکردنەوەی کرێی پارێزەر (اتعاب) دەکات بە پاساوی ئەوەی: "داواکە خێرا بڕایەوە و پارێزەرەکە زۆر ماندوو نەبووە!"
​ئەم تێگەیشتنە چەوتە لەوەوە سەرچاوە دەگرێت کە مووەکیل وا دەزانێت اتعاب بەرامبەر "ژمارەی هاتووچۆکان، کاتژمێرەکانی بەسەربردن لە دادگا و درێژەکێشانی ڕۆژەکان" دەدرێت، لە کاتێکدا لە واقیعی یاساییدا بەم شێوەیە نییە. کرێی پارێزەر لەسەر ئەنجامدانی ئەرک، سپاردنی کەیسەکە و دابینکردنی زانیاریی شارەزایانەیە، نەک سووڕانەوەی بەردەوام لە دالانەکاندا.
​لە ڕاستیدا، کۆتاییهاتنی خێرای داواکە نەبڕاوەتەوە بۆ "شانس"، بەڵکو بەرئەنجامی ساڵانێک خوێندنەوە، ئەزموون و تاکتیکی زیرەکانەی پارێزەرەکەیە لە هەنگاوی یەکەمدا. ئەم خێرایییە گەورەترین خزمەتە بە مووەکیل چونکە ڕێگەی گرتووە لە بەفیڕۆچوونی کات، تێکچوونی باری دەروونی و خەرجکردنی پارەی زیاتر لە دادگاکاندا.
​لەنێو بنەماکانی یاسا و ئیتیکی پیشەییدا، مادام پارێزەر ئەرکەکەی بە سەرکەوتوویی ئەنجام داوە، مووەکیل پابەندە بە دانی تەواوی ئەو اتعابەی کە لە گرێبەستی سەرەتاییدا ڕێککەوتنی لەسەر کراوە. سزا دانی پارێزەر بۆ زیرەکی و خێرا ئیشکردنی، بێحورمەتییە بە ئەزموون و کارامەیییەکەی چونکە خەڵکی پارێزەر دەگرن تا کێشەکانیان بۆ چاره‌سه‌ر بکات، نەک تەمەنیان لە دادگاکاندا بەفیڕۆ بدات!
هاوکار هۆشیار

نهۆمی دووەم ماڵێکی سەربەخۆیە یان بەشێک لە ماڵی خەزوور؟یەکێک له کێشە بەربڵاوەکانی دادگای باری کەسێتی، پرسیارە لەسەر "ماڵی...
22/08/2026

نهۆمی دووەم ماڵێکی سەربەخۆیە یان بەشێک لە ماڵی خەزوور؟
یەکێک له کێشە بەربڵاوەکانی دادگای باری کەسێتی، پرسیارە لەسەر "ماڵی سەربەخۆ". ئایا ئەگەر هاوسەرەکەت له نهۆمی دووەمی ماڵی باوکی شوێنێکت بۆ ئامادە بکات، له ڕووی یاسا و شەرعەوە بە ماڵی سەربەخۆ هەژمار دەکرێت؟
وەڵامی کورت: بەڵێ، بەڵام بە چەند مەرجێک!
دادگا و شەرع تەنها کاتێک نهۆمی دووەم بە ماڵی سەربەخۆ دادەنێن کە ئەم ٣ مەرجە سەرەکییەی تێدا بێت:
دەرگای چوونە ژوورەوەی سەربەخۆ: دەرگای نهۆمی دووەم بە تەواوی جیا بێت و نەکەوێتە ناو ژوور یان حەوشەی ماڵی خەزوورەوە، تا ئازادی و تایبەتمەندیی هاوسەرەکە بپارێزرێت.
پێداویستیی تەواو و سەربەخۆ: نهۆمی دووەم خاوەنی چێشتخانە، حەمام و تەوالێتی جیاواز و کەلوپەلی ناوماڵی تەواو بێت.
نەبوونی تێکەڵاویی ناچاری: ئامادەکردنی خواردن، شۆردنی جلوبەرگ و بەکارهێنانی کەلوپەلەکان بە هیچ شێوەیەک بە هاوبەشی لهگەڵ نهۆمی خوارەوەدا نەبێت.
کۆتایی و بڕیاری دادگا:
ئەگەر نهۆمی دووەم دەرگای جیا و خزمەتگوزاری سەربەخۆی هەبێت، دادگا بە "ماڵی شایستە و سەربەخۆ"ی دادەنێت.

کاتێک دیوارەکانی ماڵ دەبنە دادگادەسەڵاتی دادوەری وەک پایەی سێیەمی حکومەت و سەرەکیترین کۆڵەکەی کۆمەڵگە، پێویستی بە ژینگەی...
16/08/2026

کاتێک دیوارەکانی ماڵ دەبنە دادگا

دەسەڵاتی دادوەری وەک پایەی سێیەمی حکومەت و سەرەکیترین کۆڵەکەی کۆمەڵگە، پێویستی بە ژینگەیەکی شایستە هەیە کە لەگەڵ گەورەیی پەیامەکەیدا بگوونجێت چونکە ناوەندەکانی دادوەری تەنها ئۆفیسێک نین بۆ پەسەندکردنی کاغەز و بڕینەوەی کێشەکان، بەڵکو هێمای نیشتمانیی سەروەریی یاسان. کەچی کاتێک بۆ یەکەمجار سەیری بینای دادگاکان دەکەیت، ڕووبەڕووی شۆکێکی گەورە و ئیهانەیەکی ناڕاستەخۆ دەبیتەوە بەرامبەر بە کەرامەتی یاسا و شکۆی هاوڵاتییان.
بینای دادگا دەبێت بەپێی ستانداردی تایبەت دیزاین بکرێت؛ هۆڵی دانیشتنی فراوان، ڕێڕەوی جیاواز بۆ دەستبەسەرکراوان و دادوەران، و کەشێک کە سام و هەیبەتی یاسا لە دڵدا بچێنێت. کەچی ئەوەی دەبینرێت بینایەکی کۆن یان گۆڕینی خانوویەکی ئاساییی نیشتەجێبوونە یان باڵەخانەیەکی نەشیاو بۆ "دادگا"، کە ئەمه‌ش بەڵگەیەکی ئاشکرای بەکەم سەیرکردنی چەمکی دادپەروەرییە. ژووری دانیشتنی خێزانێک یان ژووری نوستنێک کە بۆ ژیانی خێزانی دروست کرابێت، بگوڕدرێت و ناوی بنرێت "هۆڵی دادگاییکردن"!
چ جای فەرامۆشکردنی لایەنی هونەری و تەلارسازیی باڵا؛ لە تەواوی جیهانی شارستانیدا، شێوازی بەرزی سەقفەکان، ڕووناکی، نیشانەکان و تەنانەت ڕەنگ و هێڵە هونەرییەکانی ناو دادگا، بە ئەنقەست بە جۆرێک دیزاین دەکرێن کە هەستی ترسی تاوانبار، هیوای مافخوراو، و سام و ڕەنگدانەوەی دادوەر بەرجەستە بکەن. نەبوونی ئەندازیاری و هونەری شایستە لە دادگاکاندا، ڕاستەوخۆ دەستکەوتە ڕۆحییەکەی یاسا دەشێوێنێت و دەیکاتە چوار دیواری ساردی بێ ڕۆح.
ئەم واقعە زۆر خێرا شوێنەوارە خراپەکانی خۆی بەسەر کەشی دادگاییکردن و دەروونی ئامادەبوواندا دەسەپێنێت.
دەرەنجامی ئەمانەش دروستبونی کەشوهەوایەکی خنکێنەرە و قەتیسبونی هەوا لەناو داڵان و ڕێڕەوە تەسکەکانی خانوویەکدا کە کراوەتە دادگا، دەبنە هۆی دروستبوونی قەرەباڵغییەکی بێزارکەر تاقەتپروکێن، هاوڵاتییان و پارێزەران ناچارن لەناو تەنگیی ژوورەکاندا بۆ کاتژمێری درێژ بەپێوە بوەستن، کە ئەمەش هەستی ماندوێتی، بێزاربوون و پەستبوونیان چەند بەرامبەر دەکاتەوە.
لەلایەکی ترەوە،کاتێک هاوڵاتییەکی مافخواراو بۆ وەرگرتنەوەی مافەکانی ڕوو لە دادگایەک دەکات کە بیناکەی لە خانوویەک یان شوێنێکی مەدەنیی نەشیاو دەچێت، لە یەکەم هەنگاویدا متمانەی بە هەیمەنە و سەروەریی ئەو دامەزراوەیە و دەڕوخێت. لەبری دەستەبەرکردنی هێمنیی دەروونی، بیناکە خۆی دەبێتە فشارێکی نوێ بۆ سەر شانی داواکارانی دادپەروەری.

هاوکار هۆشیار

کێ دەبێتە خاوەنی کەلوپەلی ناوماڵ لە دوای جیابونەوە؟کەلوپەلی ناوماڵی هاوسەرگیری بابەتێکی یاسایی ئاڵۆزە کە تێیدا نەریتی کۆ...
09/08/2026

کێ دەبێتە خاوەنی کەلوپەلی ناوماڵ لە دوای جیابونەوە؟

کەلوپەلی ناوماڵی هاوسەرگیری بابەتێکی یاسایی ئاڵۆزە کە تێیدا نەریتی کۆمەڵگە، یاسای مەدەنی و دەسەڵاتی دادگا تێکەڵ دەبن. پێچەوانەی تێگەیشتنی باو هەموو شتومەکەکانی ماڵ بە ڕەهایی بە موڵکی ژن یان پیاو هەژمار ناکرێن، بەڵکو دیاریکردنی خاوەندارێتییان بەپێی سەرچاوەی کڕین و بەڵگەکان دەبێت.

یاسای مەدەنیی ڕێسایەکی ڕوونی هەیە کە لەژێر لەدەستدابوون یان بەکارهێنانی ئەو شتانەی کە دەکرێت بگوازرێنەوە (الحيازة في المنقول سند ملکیە) بەڵگەی خاوەندارێتییە مەگەر پێچەوانەکەی بسەلمێندرێت. بەڵام لە ڕووی واقیعییەوە دادگاکان زۆرجار پشت بە (شایەتحاڵ) یان وەسڵ دەبەستن بۆ دیاریکردنی خاوەندارێتی کەلوپەلەکان و جیاکردنەوەیان لە نێوان ئەوەی شایستەیە بە ژنان و ئەوەی شایستەیە بە پیاوان، و ئەوەشی کە هاوبەشە.
دادگای پێداچوونەوەی چەندین جار جەختی لەوە کردووەتەوە کە بەکارهێنانی کەلوپەلی ناوماڵ لەلایەن هاوسەرەوە بە بەڵگەی خاوەندارێتیکردنی دانانرێت، مەگەر سەلمێنرابێت کە بەڕوونی پێی بەخشراوە یان بە پارەی خۆی کڕیویەتی وەک لە بڕیاری ژمارە ١٢١٤ی ساڵی ٢٠٠٧دا هاتووە کە دەڵێت: تەنها بەکارهێنان بە خاوەندارێتیکردن هەژمار ناکرێت.
دەستبەرداربوونی ژن لە "مافە شەرعییەکان"ی بە شێوەیەکی گشتی کەلوپەلی ناوماڵ ناگرێتەوە، چونکە کەلوپەل مافێکی کەسییە نەک شەرعی(وەک نەفەقە و مارەیی) مەگەردەستبەرداربوونەکە بە ڕوونی بێت.

هاوکار هۆشیار

Address

Kalar

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when دادیار Dadyar posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Category