27/11/2025
рдорд╣рд╛рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░ рдордзреНрдпреЗ рд╕рдзреНрдпрд╛ рдирдЧрд░рдкрд░рд┐рд╖рдж рдирд┐рд╡рдбрдгреБрдХрд╛ рд╕реБрд░реВ рдЕрд╕реВрди рддреНрдпрд╛рдмрд╛рдмрдд рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдп рдирд╛рдЧрд░рд┐рдХрд╛рдВрдирд╛ рдирдЧрд░ рдкрд░рд┐рд╖рдж рдирд┐рд╡рдбрдгреБрдХреАрдЪреА рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛ рд╕рдордЬрд╛рд╡реА рддреНрдпрд╛рдХрд░рд┐рддрд╛ рд╕реЛрдкреНрдпрд╛ рднрд╛рд╖реЗрдд рдорд╛рд╣рд┐рддреА..
ЁЯПЫя╕П рдирдЧрд░рдкрд░рд┐рд╖рдж рдирд┐рд╡рдбрдгреВрдХ рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛ тАУ рд╕рдВрдкреВрд░реНрдг рдорд╛рд╣рд┐рддреА (рдХрд╛рдпрджреЗрд╢реАрд░ рдмрд╛рдмреАрд╕рд╣)
рдорд╣рд╛рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░рд╛рддреАрд▓ рдирдЧрд░рдкрд░рд┐рд╖рдж рдирд┐рд╡рдбрдгреБрдХрд╛ рдорд╣рд╛рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░ рдирдЧрд░рдкрд╛рд▓рд┐рдХрд╛ рдкрд░рд┐рд╖рдж рдЕрдзрд┐рдирд┐рдпрдо, 1965 (Maharashtra Municipal Councils, Nagar Panchayats and Industrial Townships Act, 1965) рдЖрдгрд┐ рдорд╣рд╛рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░ рд░рд╛рдЬреНрдп рдирд┐рд╡рдбрдгреВрдХ рдЖрдпреЛрдЧ рдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдирд┐рдпрдорд╛рдВрдиреБрд╕рд╛рд░ рдШреЗрддрд▓реНрдпрд╛ рдЬрд╛рддрд╛рдд.
-----------------------------------------------
1я╕ПтГг рдорддрджрд╛рд░ рдпрд╛рджреА (Voters List / Electoral Roll)
рдорддрджрд╛рд░ рдпрд╛рджреАрдЪреА рддрдпрд╛рд░реА, рджреБрд░реБрд╕реНрддреА, рдЖрдХреНрд╖реЗрдк, рдкреБрдирд░реАрдХреНрд╖рдг.рдорддрджрд╛рд░ рдпрд╛рджреАрдд рдирд╛рд╡ рдирд╕рд▓реНрдпрд╛рд╕ рдорддрджрд╛рди рдХрд░рддрд╛ рдпреЗрдд рдирд╛рд╣реА.
*рдорд╣рддреНрддреНрд╡рд╛рдЪреЗ рдореБрджреНрджреЗ:
*рд╡рдп 18 рд╡рд░реНрд╖реЗ рдкреВрд░реНрдг.
*рд╕рдВрдмрдВрдзрд┐рдд рдирдЧрд░рдкрд░рд┐рд╖рдж рдХреНрд╖реЗрддреНрд░рд╛рдЪрд╛ рд░рд╣рд┐рд╡рд╛рд╕реА.
*рддрд╛рддреНрдкреБрд░рддреЗ рдирд╛рд╡ рд╡рдЧрд│рдгреЗ/рд╕рдорд╛рд╡рд┐рд╖реНрдЯ рдХрд░рдгреЗ тЖТ рдирд┐рд░реНрдзрд╛рд░рд┐рдд рд╡реЗрд│реЗрдд рдЕрд░реНрдЬ рдХрд░рддрд╛ рдпреЗрддреЛ (Form 6, 7, 8A).
------------------------------------------------------
2я╕ПтГг рдкреНрд░рднрд╛рдЧ рд╡рд╛рдЯрдгреА (Ward Formation & Reservation)
ЁЯУМ рдХрд╛рдпрджреЗрд╢реАрд░ рдЖрдзрд╛рд░:
рдХрд▓рдо 10 тАУ рдкреНрд░рднрд╛рдЧ рд╕реАрдорд╛ рдирд┐рд╢реНрдЪрд┐рддреА.
рдХрд▓рдо 19 тАУ рдЖрд░рдХреНрд╖рдг (SC, ST, OBC, рдорд╣рд┐рд▓рд╛).
рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛:
*рдЬрдирдЧрдгрдирд╛ рдЖрдХрдбреЗ рд╡ рдирд┐рдпрдорд╛рдВрдиреБрд╕рд╛рд░ рдкреНрд░рднрд╛рдЧ рддрдпрд╛рд░ рд╣реЛрддрд╛рдд.
*рдЖрд░рдХреНрд╖рдг рдпреЛрдЧреНрдпрд░рд┐рддреНрдпрд╛ рди рд▓рд╛рд╡рд▓реНрдпрд╛рд╕ рдЖрдХреНрд╖реЗрдк рдШреЗрддрд╛ рдпреЗрддреЛ.
----------------------------------------------------
3я╕ПтГг рдЕрд░реНрд╣рддрд╛ рд╡ рдЕрдкрд╛рддреНрд░рддрд╛ (Eligibility & Disqualification)
ЁЯУМ рдХрд╛рдпрджреЗрд╢реАрд░ рдмрд╛рдмреА:
*рдХрд▓рдо 16 тАУ рдЕрд░реНрд╣рддрд╛
*рдХрд▓рдо 44 тАУ рдЕрдкрд╛рддреНрд░рддрд╛
рдЕрдкрд╛рддреНрд░рддреЗрдЪреА рдХрд╛рд░рдгреЗ:
*рдкрд╛рд▓рд┐рдХрд╛ / рдЧреНрд░рд╛рдордкрдВрдЪрд╛рдпрддреАрдЪреЗ рдердХрд┐рдд рдХрд░ (Property tax dues)
рдЧреБрдиреНрд╣реЗрдЧрд╛рд░реА рджреЛрд╖рд╕рд┐рджреНрдзреА
*рд╢рд╛рд╕рдХреАрдп рдареЗрдХреЗ / рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╣рд┐рддрд╕рдВрдмрдВрдз
*рджреЛрди рдореБрд▓рд╛рдВрдкреЗрдХреНрд╖рд╛ рдЬрд╛рд╕реНрдд рдореБрд▓рд╛рдВрдЪреА рдЕрдЯ (рд░рд╛рдЬреНрдп рдХрд╛рдпрджрд╛)
---------------------------------------------------
4я╕ПтГг рдирд╛рдорд╛рдВрдХрди рдЕрд░реНрдЬ (Nomination Paper Filing)
ЁЯУМ рдХрд╛рдпрджреЗрд╢реАрд░ рдЖрдзрд╛рд░:
рдХрд▓рдо 30 тАУ рдирд╛рдорд╛рдВрдХрди рд╕рд╛рджрд░ рдХрд░рдгреЗ
рдирд┐рд╡рдбрдгреВрдХ рдирд┐рдпрдо 2016 тАУ Form A, B
*рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХ рдХрд╛рдЧрджрдкрддреНрд░реЗ:
*рд╢рдкрдердкрддреНрд░ (Affidavit)
*рдорддрджрд╛рд░ рдпрд╛рджреА рдЙрддрд╛рд░рд╛
*рдЧрд╣рд╛рд│ рд╡ рд░рд┐рдХрд╛рдореЗ рдХреЙрд▓рдо = рдирд╛рдорд╛рдВрдХрди рдирд╛рдХрд╛рд░рд▓реЗ рдЬрд╛рдгреНрдпрд╛рдЪреА рд╢рдХреНрдпрддрд╛
*рдЬреБрдирд╛ рдХрд░ рдердХрдмрд╛рдХреА тЖТ рдирд╛рдорд╛рдВрдХрди рд╕рд░рд│ рдмрд╛рдж
--------------------------------------------------
5я╕ПтГг рдирд╛рдорд╛рдВрдХрди рдЫрд╛рдирдиреА (Scrutiny)
*рдЕрдзрд┐рдХрд╛рд░реА тЖТ рдирд┐рд╡рдбрдгреВрдХ рдирд┐рд░реНрдгрдп рдЕрдзрд┐рдХрд╛рд░реА (RO)
*рдЫрд╛рдирдиреА рдХрд░рддрд╛ рдирд╛рдХрд╛рд░рдгреНрдпрд╛рдЪреА рдХрд╛рд░рдгреЗ:
*рд╢рдкрдердкрддреНрд░ рдЕрдкреВрд░реНрдг
*рдЪреБрдХреАрдЪреА рдорд╛рд╣рд┐рддреА
*рдХрд░ рдердХрдмрд╛рдХреА
*рд╡рдп/рдорддрджрд╛рд░ рдпрд╛рджреА рдЕрдкрд╛рддреНрд░рддрд╛
*рдХрд╛рдЧрджрдкрддреНрд░рд╛рдВрдордзреНрдпреЗ рд╡рд┐рд╕рдВрдЧрддреА
рдирдХрд╛рд░рд╛рд╡рд┐рд░реБрджреНрдз рдЕрдкреАрд▓ тЖТ рдХрд▓рдо 33 рдиреБрд╕рд╛рд░ рд╕рд╛рджрд░ рдХрд░рддрд╛ рдпреЗрддреЗ.
-----------------------------------------------------
6я╕ПтГг рдЙрдореЗрджрд╡рд╛рд░реА рдорд╛рдЧреЗ рдШреЗрдгреЗ (Withdrawal)
*рдЕрдВрддрд┐рдо рдЫрд╛рдирдиреАрдирдВрддрд░ рез рджрд┐рд╡рд╕ рд╡реЗрд│.
*рдпрд╛рдирдВрддрд░ рдирд╛рд╡ рдорддрдкрддреНрд░рд┐рдХреЗрдд рдирд┐рд╢реНрдЪрд┐рдд рд╣реЛрддреЗ.
-------------------------------------------------
7я╕ПтГг рдкреНрд░рдЪрд╛рд░ рдирд┐рдпрдо (Campaign Rules)
*рдХрд╛рдпрджреЗрд╢реАрд░ рдЖрдзрд╛рд░:
*Model Code of Conduct (MCC)
*IPC/BNS, RP Act рдЪреА рддрд░рддреБрджреА
рдХрд╛рдпрджреЗ рдореЛрдбрд▓реНрдпрд╛рд╕:
*рдкреИрд╕реЗ/рджрд╛рд░реВ/рдЧреБрдВрдбрдЧрд┐рд░реА тЖТ рдЧреБрдиреНрд╣рд╛
*рдзрдордХрд╛рд╡рдгреЗ тЖТ BNS рдХрд▓рдо рд▓рд╛рдЧреВ
*рдзрд╛рд░реНрдорд┐рдХ/рдЬрд╛рддреАрдп рджреНрд╡реЗрд╖ тЖТ рдлреМрдЬрджрд╛рд░реА рдХрд╛рд░рд╡рд╛рдИ
-----------------------------------------------------
8я╕ПтГг рдорддрджрд╛рди рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛ (Polling Process)
рдорд╣рддреНрддреНрд╡рд╛рдЪреНрдпрд╛ рдмрд╛рдмреА:
*рдорддрджрд╛рди рдЧреБрдкреНрддрддреЗрдиреЗ.
*рдорддрджрд╛рди рдХреЗрдВрджреНрд░рд╛рдВрд╡рд░ рдПрдЬрдВрдЯ рдиреЗрдордгреНрдпрд╛рдЪрд╛ рдЕрдзрд┐рдХрд╛рд░.
*EVM рдордзреНрдпреЗ рдиреЛрдВрджреА рдареЗрд╡рдгреЗ.
*рдмрдирд╛рд╡рдЯ рдорддрджрд╛рди рд░реЛрдЦрдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рдкреЛрд▓рд┐рд╕ рд╡ Presiding Officer рдЬрдмрд╛рдмрджрд╛рд░.
------------------------------------------------------
9я╕ПтГг рдорддрдореЛрдЬрдгреА (Counting)
рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛:
*EVM рд╕реНрдЯреНрд░реЙрдВрдЧрд░реВрдо рд╕реАрд▓.
*рдЙрдореЗрджрд╡рд╛рд░ рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдПрдЬрдВрдЯрдЪреНрдпрд╛ рдЙрдкрд╕реНрдерд┐рддреАрдд рдорддрдореЛрдЬрдгреА.
*рдкрд░рд┐рдгрд╛рдо рдЬрд╛рд╣реАрд░ тЖТ рддрддреНрдХрд╛рд│ рдЕрдзрд┐рдХреГрдд рдирд┐рдХрд╛рд▓.
------------------------------------------------------
ЁЯФЯ рдирд┐рд╡рдб рдЭрд╛рд▓реНрдпрд╛рдирдВрддрд░рдЪреЗ рдХрд╛рдпрджреЗрд╢реАрд░
рдЕрдзреНрдпрдХреНрд╖ рдирд┐рд╡рдб:
*рдирдЧрд░рд╕реЗрд╡рдХрд╛рдВрдХрдбреВрди рд╕реНрд╡рддрдВрддреНрд░ рдорддрджрд╛рди.
*рдЕрдзреНрдпрдХреНрд╖рд╛рдЪрд╛ рдХрд╛рд░реНрдпрдХрд╛рд│ 5 рд╡рд░реНрд╖реЗ.
*рдЕрдкрд╛рддреНрд░рддрд╛ (Post-election):
*рдЪреБрдХреАрдЪреА рдорд╛рд╣рд┐рддреА рд╕рд┐рджреНрдз тЖТ рдирд┐рд╡рдб рд░рджреНрдж
*рднреНрд░рд╖реНрдЯ рдЖрдЪрд░рдг (Corrupt Practice) рд╕рд┐рджреНрдз рдЭрд╛рд▓реНрдпрд╛рд╕ тЖТ 6 рд╡рд░реНрд╖реЗ рдЕрдкрд╛рддреНрд░рддрд╛
------------------------------------------------------
1я╕ПтГг1я╕ПтГг рдЙрдореЗрджрд╡рд╛рд░ рдордпрдд рдЭрд╛рд▓реНрдпрд╛рд╕ (Important Legal Point)
*рдорддрджрд╛рдирд╛рдЖрдзреА рдЙрдореЗрджрд╡рд╛рд░ рдордпрдд тЖТ рдирд╡реАрди рдирд┐рд╡рдбрдгреВрдХ
*рдорддрджрд╛рдирд╛рдирдВрддрд░ рдордпрдд тЖТ рдирд┐рдпрдорд╛рдВрдиреБрд╕рд╛рд░ рдорд┐рд│рд╛рд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ рдорддрд╛рдВрд╡рд░рдЪ рдирд┐рдХрд╛рд▓
------------------------------------------------------
ЁЯУЪ Adv.Swapnil Yewale, Georai.