22/03/2026
Πρόωρος τοκετός και η έννοια της ανωτέρω βίας κατά το ελληνικό δίκαιο :
Εύλογο προβληματισμό γεννά η με αρ. 132/26 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πειραιά, για τον τρόπο με τον οποίο η Δικαιοσύνη προσεγγίζει έννοιες όπως η ανωτέρα βία αλλά και την ανθρώπινη διάσταση του δικηγορικού λειτουργήματος.
Η αυστηρή ερμηνεία των δικονομικών κανόνων δεν μπορεί να αποσυνδέεται από την πραγματικότητα της ζωής. Ένα γεγονός όπως ο πρόωρος τοκετός, ιδίως όταν συνοδεύεται από κίνδυνο για το νεογνό, δεν συνιστά απλώς ένα «διαχειρίσιμο διαδικαστικό κώλυμα», αλλά μια εξαιρετική κατάσταση που αγγίζει τα όρια της ανθρώπινης αντοχής — σωματικής και ψυχικής. Η αντιμετώπισή του με όρους τυπικής δυνατότητας τηλεφωνικής επικοινωνίας υποβαθμίζει τόσο τη μητρότητα όσο και την ίδια την έννοια της ανωτέρας βίας.
Παράλληλα, αναδεικνύεται ένα ευρύτερο θεσμικό έλλειμμα: η ελλιπής προστασία των ελεύθερων επαγγελματιών και δη των γυναικών δικηγόρων, οι οποίες καλούνται να ισορροπήσουν μεταξύ επαγγελματικών υποχρεώσεων και θεμελιωδών βιολογικών και κοινωνικών ρόλων, χωρίς επαρκή θεσμικά ερείσματα.
Η Δικαιοσύνη οφείλει να είναι όχι μόνο τυπικά ορθή, αλλά και ουσιαστικά δίκαιη. Η προσήλωση στον φορμαλισμό, χωρίς συνεκτίμηση των πραγματικών συνθηκών, ενέχει τον κίνδυνο αποξένωσης του δικαιοδοτικού έργου από την κοινωνία που καλείται να υπηρετήσει.
Είναι αναγκαίο να ανοίξει ένας ουσιαστικός διάλογος — τόσο σε νομολογιακό όσο και σε θεσμικό επίπεδο — για την επαναπροσέγγιση της έννοιας της ανωτέρας βίας, με γνώμονα την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της μητρότητας και του ρόλου του δικηγόρου ως ουσιώδους παράγοντα απονομής της δικαιοσύνης.
Διότι, τελικά, η Δικαιοσύνη χωρίς ανθρωπιά κινδυνεύει να απολέσει τον ίδιο τον λόγο ύπαρξής της.
Άννα Μαρία Νταϊλάκη
Δικηγόρος Παρ Αρείω Πάγω