24/11/2025
Με αφορμή την περίπτωση συνανθρώπου μας, που διαγνώστηκε ως εγκεφαλικά νεκρός και οι οικείοι του προχώρησαν στην δωρεά οργάνων:
Σε πολλές ηθικές παραδόσεις (αριστοτελική, καντιανή, και χριστιανική): Το σώμα αντιμετωπίζεται όχι ως “ιδιοκτησία”, αλλά ως μέρος της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Συνεπώς, η λήψη οργάνων απαιτεί σεβασμό, συναίνεση, διαφάνεια. Η καντιανή δεοντολογία επιμένει ότι: Ο άνθρωπος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μέσο, άρα η διαδικασία πρέπει να προστατεύει από κάθε μορφή εκμετάλλευσης.
Ο εγκεφαλικός θάνατος οδηγεί σε δύσκολα ερωτήματα: Πότε “τελειώνει” ο άνθρωπος; Είναι αρκετή η απουσία εγκεφαλικών λειτουργιών για να πούμε ότι η προσωπικότητα έχει παύσει; Πρέπει ο νόμος να υποχρεούται να ευθυγραμμιστεί με μεταφυσικές ή θρησκευτικές αντιλήψεις; Η βιοηθική κοινότητα διεθνώς δέχεται τον εγκεφαλικό θάνατο ως βέβαιο και οριστικό θάνατο, όμως ηθικά οι αντιρρήσεις παραμένουν.
Από ηθική άποψη, το να ζητείται η γνώμη της οικογένειας: στηρίζει τη σχέση φροντίδας (ethics of care), αποτρέπει ψυχικό τραύμα, αναγνωρίζει ότι η απόφαση για το σώμα του ανθρώπου έχει κοινωνικές και συναισθηματικές διαστάσεις.
Η δωρεά οργάνων μετά από εγκεφαλικό θάνατο είναι: ηθικά αποδεκτή, νομικά προστατευμένη, αλλά απαιτεί υψηλό επίπεδο σεβασμού απέναντι στην αυτονομία, την αξιοπρέπεια και την οικογένεια.
Για να είναι μια λήψη οργάνων νόμιμη, πρέπει να πληρούνται: Βεβαιωμένος εγκεφαλικός θάνατος από ανεξάρτητη ιατρική επιτροπή. Καταγραφή της συναίνεσης του ατόμου ή μη αντίρρησης. Ενημέρωση και συναίνεση οικογένειας, όπου απαιτείται. Τήρηση ιατρικών και ηθικών πρωτοκόλλων που διασφαλίζουν την ακεραιότητα της διαδικασίας. Απαγόρευση οικονομικών συναλλαγών — η δωρεά οργάνων δεν μπορεί να γίνει αντικείμενο εμπορίου.
