11/05/2025
Τι είναι η σφράγιση, γιατί διενεργείται και από ποιον;
Όλοι γνωρίζουμε περιπτώσεις ανθρώπων οι οποίοι ζουν μόνοι τους, χωρίς οικογένεια και στενό συγγενικό ή φιλικό περιβάλλον. Ιδιαίτερα σε μεγάλες πόλεις όπως η Αθήνα, ακούμε συχνά για περιπτώσεις ανθρώπων που βρίσκονται νεκροί μέσα στην οικία τους μετά από μέρες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αστυνομία σφραγίζει την οικία του θανόντα, προκειμένου να διασφαλίσει τα προσωπικά αντικείμενα του θανόντα που βρίσκονταν εντός αυτής.
Σύμφωνα με το άρθρο 826 εδ. α΄ του ΚΠολΔ «Ο Ειρηνοδίκης με αίτηση οποιουδήποτε έχει έννομο συμφέρον ή και αυτεπαγγέλτως, μπορεί για να αποτραπεί κίνδυνος, να διατάξει τη σφράγιση πραγμάτων ορίζοντας συγχρόνως συμβολαιογράφο για να τη διενεργήσει».
Με βάση την παραπάνω διάταξη καθίσταται σαφές ότι η σφράγιση διατάσσεται μετά από απόφαση του Ειρηνοδίκη. Συνήθως, σε επείγουσες περιπτώσεις, η ίδια η Αστυνομία διενεργεί προσωρινή σφράγιση και στην συνέχεια καταθέτει στο αρμόδιο κατά τόπο Ειρηνοδικείο, την έκθεση της προσωρινής σφράγισης, σχετικό ενημερωτικό σημείωμα και τα κλειδιά του ακινήτου. Στη συνέχεια, ο αρμόδιος Ειρηνοδίκης ορίζει συμβολαιογράφο για να διενεργήσει την οριστική σφράγιση της οικίας.
Μετά τη σφράγιση της οικίας, απαγορεύεται να εισέλθει κάποιος στο διαμέρισμα, ακόμη κι αν είναι κληρονόμος του θανόντα, ενώ τυχόν παραβίαση των σφραγίδων συνιστά ποινικό αδίκημα σύμφωνα με το άρθρο 178 του Ποινικού Κώδικα και τιμωρείται με ποινή φυλάκισης μέχρι δύο ετών.
Φυσικά, πέραν από την Αστυνομία, την σφράγιση μπορεί να ζητήσει και οποιοσδήποτε έχει έννομο συμφέρον, όπως για παράδειγμα κάποιος από τους κληρονόμους. Σε αυτήν την περίπτωση, κατατίθεται αίτηση στο Ειρηνοδικείο, η οποία εκδικάζεται με τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας.
Ποιος μπορεί να ζητήσει την αποσφράγιση σπιτιού και με ποια διαδικασία;
Την αποσφράγιση της οικίας μπορεί να ζητήσει όποιος έχει έννομο συμφέρον. Στην πράξη, αυτός είναι ο κληρονόμος του αποβιώσαντα ή οι ιδιοκτήτες του οικήματος, σε περίπτωση που ο αποβιώσας ήταν ένοικος.
Σύμφωνα με το άρθρο 831 παρ. 1 εδ. α΄ του ΚΠολΔ «Αν η διατήρηση της σφράγισης δεν είναι αναγκαία ή πρόκειται να γίνει απογραφή, ο ειρηνοδίκης που διέταξε τη σφράγιση με αίτηση οποιουδήποτε έχει έννομο συμφέρον ή και αυτεπαγγέλτως διατάσσει την αποσφράγιση».
Η αποσφράγιση συνεπώς γίνεται από συμβολαιογράφο, μετά από δικαστική απόφαση του αρμόδιου Ειρηνοδίκη, ο οποίος διατάζει τη διενέργεια της αποσφράγισης από αυτόν. Συγκεκριμένα, η διαδικασία της αποσφράγισης ακολουθεί τα παρακάτω στάδια:
1. Αίτηση του έχοντος έννομο συμφέρον στο Ειρηνοδικείο που διέταξε τη σφράγιση
Αφού ολοκληρωθεί η σφράγιση της οικίας και ο συμβολαιογράφος συντάξει τη σχετική έκθεση σφράγισης, τα άτομα που έχουν έννομο συμφέρον να γίνει η αποσφράγιση της οικίας καταθέτουν αίτηση ενώπιον του Ειρηνοδικείου που διέταξε την σφράγιση, η οποία εκδικάζεται κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας.
Σημειωτέον ότι η παραπάνω αίτηση θα πρέπει να επιδοθεί στο Αστυνομικό Τμήμα ή σε κάθε άλλο πρόσωπο που ζήτησε τη σφράγιση της οικίας. Μικρή μερίδα νομικών υποστηρίζει ότι η αίτηση πρέπει να επιδίδεται και στον συμβολαιογράφο που διέταξε τη σφράγιση, αν και σπανίως γίνεται δεκτή η άποψη αυτή.
2. Εκδίκαση της αίτησης αποσφράγισης
Μετά την κατάθεση της αίτησης αποσφράγισης ορίζεται δικάσιμος στην οποία θα πρέπει να παρασταθούν οι αιτούντες με τον πληρεξούσιο Δικηγόρο τους. Οι αιτούντες θα πρέπει να αποδείξουν ότι δεν υφίσταται πλέον ο λόγος της σφράγισης, δηλαδή ότι δεν υπάρχει πλέον κίνδυνος απώλειας ή καταστροφής των αντικειμένων του αποβιώσαντος. Επίσης, θα πρέπει να αποδείξουν ότι τα σφραγισθέντα πράγματα δεν είναι μεγάλης οικονομικής αξίας, προκειμένου να κριθεί ότι δεν είναι απαραίτητος ο ορισμός πραγματογνώμονα για τη διενέργεια απογραφής. Ο Ειρηνοδίκης εκδίδει απόφαση με την οποία ορίζει συμβολαιογράφο για τη διενέργεια της αποσφράγισης, αλλά και μεσεγγυούχο των πραγμάτων που σχεδόν πάντοτε ορίζεται ο ίδιος ο αιτών.
3. Αποσφράγιση από συμβολαιογράφο
Μετά την έκδοση της απόφασης του Ειρηνοδίκη, ειδοποιείται άμεσα ο ορισθείς συμβολαιογράφος, ο οποίος διενεργεί την αποσφράγιση και συντάσσει σχετική έκθεση αποσφράγισης, στην οποία καταγράφει και τα αντικείμενα που βρέθηκαν μέσα στην οικία. Στη συνέχεια, τα κλειδιά και η οικία παραδίδονται στον μεσεγγυούχο.
4. Απογραφή των σφραγισθέντων πραγμάτων
Στην περίπτωση που τα σφραγισθέντα πράγματα αποδειχθεί ότι είναι μεγάλης οικονομικής αξίας (π.χ. συλλεκτικοί πίνακες ζωγραφικής), ο Ειρηνοδίκης μπορεί να διορίσει με την απόφασή του και πραγματογνώμονα, ο οποίος μετά την αποσφράγιση θα διενεργήσει την απογραφή
