Δικηγορική Εταιρεία Απ Παπακωνσταντίνου - ΝΚ Χλέπας & Συνεργάτες

07/06/2026

ΑΠΟΦΑΣΗ 104/2026 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΕΦΕΤΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ [ΑΣΕΠ. ΑΡΧΗ ΑΞΙΟΚΡΑΤΙΑΣ. ΑΡΧΗ ΙΣΟΤΗΤΑΣ. Η Προκήρυξη 1ΓΕ/2023 του Α.Σ.Ε.Π., κατά το μέρος που στο Κεφάλαιο Δ΄ αυτής προβλέπει τη μη προσμέτρηση της προϋπηρεσίας των υποψηφίων στην ιδιωτική πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, παρά μόνο σε περίπτωση απόλυσης αυτών λόγω κατάργησης της σχολικής μονάδας, τάξης ή τμήματος ή λόγω καταγγελίας της σύμβασης εργασίας τους καθώς και η διάταξη του άρθρου 61 (παρ. 4 περ. ζ) του ν. 4589/2019, στην οποία ερείδεται ο ανωτέρω όρος της προκήρυξης, παραβιάζουν τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αξιοκρατίας, οι οποίες διέπουν την απασχόληση στη δημόσια υπηρεσία και υπερακοντίζουν τον σκοπό του νόμου που έγκειται στον διορισμό στη δημόσια εκπαίδευση των πλέον άξιων και έμπειρων από τους υποψηφίους, ώστε να εκπληρωθεί με τον λυσιτελέστερο τρόπο η εκ του άρθρου 16 (παρ. 2) του Συντάγματος κρατική υποχρέωση προς παροχή παιδείας υψηλού επιπέδου. Ακυρώνονται απόφαση του Γ΄ Τμήματος του Α.Σ.Ε.Π., με την οποία, κατ’ εφαρμογή του ανωτέρω ακυρωθέντος όρου της 1ΓΕ/2023 προκήρυξης αυτού, απορρίφθηκε η ένσταση της αιτούσας, καθώς και ο προσβαλλόμενος τελικός αξιολογικός πίνακας, κλάδου ΠΕ60 Νηπιαγωγών, κατά το μέρος που, βάσει του ιδίου όρου, κατατάσσει αυτήν χωρίς προσμέτρηση της προϋπηρεσίας της στην ιδιωτική δευτεροβάθμια εκπαίδευση, δεδομένου ότι στερούνται πλέον νομίμου ερείσματος. Δεκτή η αίτηση ακυρώσεως]

Αριθμός απόφασης: 104/2026
ΤΟ
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
ΤΜΗΜΑ ΙΑ΄
ΑΚΥΡΩΤΙΚΟΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ
Σ υ ν ε δ ρ ί α σ ε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 17 Οκτωβρίου 2025 με την εξής σύνθεση: Διονυσία Παληογιάννη, Πρόεδρος Εφετών Δ.Δ., Μαρία Εφορακοπούλου και Αφροδίτη Σφυρή, Εφέτες Δ.Δ., Γραμματέας η Φωτεινή Ροζή, δικαστική υπάλληλος.
Για να δικάσει την από 21.10.2024 (Α.Κ. 1784/2024) αίτηση ακύρωσης,
τ η ς ....,
κ α τ ά 1) του Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, ... και 2) της ανεξάρτητης αρχής με την επωνυμία «Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού»...

Η υπόθεση συζητήθηκε αφού η εισηγήτρια Αφροδίτη Σφυρή αναφέρθηκε στη σχετική έκθεσή της (άρθρο 33 παρ. 1 εδ. α’ του π.δ. 18/1989)
Μετά τη συνεδρίαση, το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη κ α ι
Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ ρ α φ α
Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο Ν ό μ ο
1. Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης καταβλήθηκε το με κωδικό πληρωμής 716833027955 0331 0098 ηλεκτρονικό παράβολο της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων.
2. Επειδή, η αιτούσα, υποψήφια του κλάδου ΠΕ 60 Νηπιαγωγών στη διαδικασία κατάταξης εκπαιδευτικών της 1ΓΕ/2023 προκήρυξης του Α.Σ.Ε.Π. (ΦΕΚ τ. ΑΣΕΠ 5/20.2.2023), ζητεί την ακύρωση 1) της 95253/Ε1/26.8.2024 απόφασης της Προϊσταμένης της Γενικής Διεύθυνσης Εκπαιδευτικού Προσωπικού Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού περί διορισμού εκπαιδευτικών των 1ΓΕ/2023 και 2ΓΕ/2023 Προκηρύξεων του Α.Σ.Ε.Π., κατά το μέρος που τούτη παραλείπεται, 2) των με ημερομηνία έκδοσης 13.6.2024 οριστικών πινάκων και του πίνακα απορριπτέων της 1ΓΕ/2023 Προκήρυξης του Α.Σ.Ε.Π. 3) της 370/2024 απόφασης του Γ΄ Τμήματος του Α.Σ.Ε.Π. με την οποία απορρίφθηκε ένστασή της και 4) κάθε άλλης συναφούς πράξης ή παράλειψης της Διοίκησης προγενέστερης ή μεταγενέστερης.
3. Επειδή, με την 1ΓΕ/2023 προκήρυξη του Α.Σ.Ε.Π. (τ. Α.Σ.Ε.Π. 5/20.2.2023) κλήθηκαν εκπαιδευτικοί κλάδων ΠΕ60, ΠΕ70 και ΠΕ73 πρωτοβάθμιας Γενικής Εκπαίδευσης και κλάδου ΠΕ79 πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης να υποβάλουν, εφόσον κατέχουν τα γενικά και απαιτούμενα προσόντα «Αίτηση – Υπεύθυνη Δήλωση για τη διαδικασία κατάταξης με σειρά προτεραιότητας, κατά κλάδο και ειδικότητα για την πλήρωση των κενών θέσεων εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης καθώς και για την κάλυψη λειτουργικών αναγκών των οικείων βαθμίδων εκπαίδευσης. Επίσης, με την 2ΓΕ/2023 προκήρυξη του Α.Σ.Ε.Π. (τ. Α.Σ.Ε.Π. 4/20.2.2023) κλήθηκαν εκπαιδευτικοί Δευτεροβάθμιας Εκπαιδεύσεως, κλάδων ΠΕ01, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04, ΠΕ05, ΠΕ06, ΠΕ07, ΠΕ08, ΠΕ11, ΠΕ33, ΠΕ34, ΠΕ40, ΠΕ41, ΠΕ78, ΠΕ80, ΠΕ81, ΠΕ82, ΠΕ83, ΠΕ84, ΠΕ85, ΠΕ86, ΠΕ87, ΠΕ88, ΠΕ89, ΠΕ90 και ΠΕ91 να υποβάλουν αίτηση για τη διαδικασία κατάταξης με σειρά προτεραιότητας, κατά κλάδο και ειδικότητα, για την πλήρωση των κενών θέσεων εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας Γενικής Εκπαιδεύσεως κατηγορίας Π.Ε., καθώς και για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών της οικείας βαθμίδας εκπαίδευσης. Η αιτούσα υπέβαλε την υπ’ αριθμ. 2533401/19.3.2023 αίτηση συμμετοχής στα διαδικασία κατάταξης εκπαιδευτικών της 1ΓΕ/2023 προκήρυξης του Α.Σ.Ε.Π. για τον κλάδο – ειδικότητα ΠΕ 60 Νηπιαγωγοί (κωδ, θέσης 101) και επικαλέστηκε, μεταξύ άλλων, εκπαιδευτική προϋπηρεσία 96 μηνών. Κατόπιν ανακοίνωσης από το Α.Σ.Ε.Π., στις 25.7.2023, των προσωρινών αξιολογικών πινάκων κατάταξης της προαναφερόμενης προκήρυξης, η αιτούσα, που κατετάγη στη 2159η σειρά του κλάδου ΠΕ60, με συνολική βαθμολογία 78,33 μονάδες, κατόπιν συνυπολογισμού, μεταξύ άλλων εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας 16 μηνών στη δημόσια εκπαίδευση, υπέβαλε την 31391/31.7.2023 ένσταση, αιτούμενη τη μοριοδότηση και της εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας της στην ιδιωτική εκπαίδευση, διάρκειας 80 μηνών, την οποία αποδείκνυε από τα μεταφορτωμένα στο ΟΠΣΥΔ, κατά την επικαιροποίηση των στοιχείων της, δικαιολογητικά. Με την 370/2024 απόφαση του Γ΄ Τμήματος του Α.Σ.Ε.Π. απορρίφθηκε η ένσταση αυτή, με την αιτιολογία ότι δεν αποδεικνύεται προσηκόντως η ιδιωτική εκπαιδευτική της προϋπηρεσία, καθόσον ελήφθη υπόψη ότι η αιτούσα μεταφόρτωσε τα εξής δικαιολογητικά: «i) Έντυπο 3. Αναγγελία πρόσληψης του ΟΑΕΔ – ΚΠΑ2 Περιστερίου στον παιδικό σταθμό «Ευφροσύνη Φ. Αδάμη» …, ii) Έντυπο 5. Αναγγελία οικειοθελούς αποχώρησης μισθωτού του ΟΑΕΔ – ΚΠΑ2 Περιστερίου, iii) την 8244743/11.3.2023 βεβαίωση προϋπηρεσίας του e- ΕΦΚΑ, χωρίς όμως να συνυποβάλει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά (βεβαίωση προϋπηρεσίας και έγγραφο απόλυσης της οικείας Δ/σης Εκπαίδευσης και υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 περί μη απασχόλησής της σε άλλη ιδιωτική σχολική μονάδα) τα οποία απαιτούνται σωρευτικά από την οικεία προκήρυξη για την προσμέτρηση της επικαλούμενης ιδιωτικής προϋπηρεσίας και χωρίς να αποδεικνύει το δεύτερο εδάφιο της υποπερ. ββ) της παρ. 4 εδ. ζ΄ του ίδιου άρθρου και νόμου σύμφωνα με το οποίο δεν δύναται να προσμετρηθεί ιδιωτική εκπαιδευτική προϋπηρεσία όταν η λύση της σύμβασης εργασίας οφείλεται σε παραίτηση του εκπαιδευτικού». Ακολούθως, με την 479/12.6.2024 απόφαση του Β΄ Τμήματος του Α.Σ.Ε.Π. κυρώθηκαν οι τελικοί αξιολογικοί πίνακες κατάταξης, μεταξύ άλλων και για τον κλάδο ΠΕ60 και η αιτούσα κατατάχτηκε (σειρά 2.172 και 78,33 μόρια) χωρίς την προσμέτρηση της επικαλούμενης προϋπηρεσίας της στην ιδιωτική εκπαίδευση, οι πίνακες δε αυτοί δημοσιεύθηκαν στο ΦΕΚ τ. Γ΄ 1851/27.6.2024 και αναμορφώθηκαν (ΦΕΚ τ. Γ΄ 3480/22.10.2024). Από τους πίνακες αυτούς διενεργήθηκαν οι διορισμοί εκπαιδευτικών σε θέσεις μονίμων για το σχολικό έτος 2024 – 2025 σύμφωνα με την 93210/Ε1/14.8.2024 (Φ. τ. Γ΄ 2450) απόφαση της Προϊσταμένης της Γενικής Διεύθυνσης Εκπαιδευτικού Προσωπικού Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του καθού Υπουργείου, στην οποία δεν περιλήφθηκε η αιτούσα, αν και είχε υποβάλει την 39-126284/2024/2.8.2024 αίτηση συμμετοχής, λόγω της σειράς κατάταξής της. Εξάλλου, με την 95253/Ε1/26.8.2024 απόφαση της ίδιας ως άνω Προϊσταμένης διενεργήθηκαν διορισμοί εκπαιδευτικών των 1ΓΕ/2023 και 2ΓΕ/2023 προκηρύξεων του Α.Σ.Ε.Π., στους οποίους δεν περιλαμβάνεται ο κλάδος ΠΕ60 Νηπιαγωγών.
4. Επειδή, η κρινόμενη αίτηση, κατά το μέρος που στρέφεται κατά της 95253/Ε1/26.8.2024 απόφασης της Προϊσταμένης της Γενικής Διεύθυνσης Εκπαιδευτικού Προσωπικού Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού περί διορισμού εκπαιδευτικών, είναι απορριπτέα λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος, σύμφωνα με το άρθρο 47 παρ. 1 του π.δ.18/1989 (Φ. Α΄8), διότι η εν λόγω απόφαση δεν αφορά διορισμούς του κλάδου στον οποίο ανήκει η αιτούσα. Περαιτέρω, η 370/2024 απορριπτική της ένστασης της αιτούσας απόφαση του Α.Σ.Ε.Π. απαραδέκτως προσβάλλεται αυτοτελώς, καθώς έχει απωλέσει τον εκτελεστό της χαρακτήρα, ως ενσωματωθείσα στον τελικό αξιολογικό πίνακα κατάταξης, κλάδου ΠΕ60 της 1ΓΕ/2023 προκήρυξης, που καταρτίσθηκε με την 479/12.6.2024 απόφαση του Β΄ Τμήματος του Α.Σ.Ε.Π., με τον οποίο περατώθηκε η σύνθετη διοικητική ενέργεια της διαδικασίας κατάταξης υποψηφίων εκπαιδευτικών της εν λόγω προκήρυξης (πρβλ. ΣτΕ 1270 και 205/ 2023, 794/2021 κ.ά.). Εξάλλου, όπως παγίως γίνεται δεκτό (ΣτΕ 1303/2019 Ολ., 561/2018, 673/2018 κ.α), σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 17 παράγραφος 3 του π.δ. 18/1989, η αόριστη μνεία στο δικόγραφο της αίτησης ως προσβαλλομένης και «κάθε άλλης συναφούς πράξης ή παράλειψης», όπως εν προκειμένω, δεν υποχρεώνει το Δικαστήριο να ερευνήσει την υπόθεση από την άποψη αυτή.
5. Επειδή, στις διατάξεις του Κεφαλαίου Ε΄ του ν.4589/2019, με τίτλο «Σύστημα διορισμού και προσλήψεων εκπαιδευτικών, μελών ειδικού εκπαιδευτικού προσωπικού (Ε.Ε.Π.) και ειδικού βοηθητικού προσωπικού (Ε.Β.Π.) της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης» (ΦΕΚ Α΄13), ορίζεται στο άρθρο 53 ότι: «Οι κενές οργανικές θέσεις εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, μελών Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (Ε.Ε.Π.) και Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού (Ε.Β.Π.), καθώς και οι λειτουργικές ανάγκες της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, καλύπτονται με επιλογή προσωπικού που διενεργείται από το Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού (Α.Σ.Ε.Π.) βάσει προτεραιότητας, σύμφωνα με τα επόμενα άρθρα», στο άρθρο 54 (παρ.1) ότι: «Το Α.Σ.Ε.Π. προκηρύσσει και διενεργεί κάθε δύο (2) σχολικά έτη διαδικασία κατάταξης με σειρά προτεραιότητας, κατά κλάδο και ειδικότητα, των υποψηφίων για την πλήρωση των κενών θέσεων εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, μελών Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π., καθώς και για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης…», στο άρθρο 56 (παρ.1) ότι: «Οι υποψήφιοι για διορισμό ή πρόσληψη κατατάσσονται κατά κλάδο και ειδικότητα ... στους ακόλουθους αξιολογικούς πίνακες κατάταξης, οι οποίοι ισχύουν έως τη λήξη του δεύτερου σχολικού έτους που έπεται της λήξης του σχολικού έτους κατά το οποίο έλαβε χώρα η δημοσίευσή τους στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως: α) Πίνακας Α΄ (Εκπαιδευτικών Γενικής Εκπαίδευσης). β) Πίνακας Β΄ (Εκπαιδευτικών Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης - Ε.Α.Ε.). γ) Πίνακας Γ΄ (Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π.) …», στο άρθρο 57, όπως ισχύει μετά την αντικατάσταση της περ. β΄ αυτού από το άρθρο 42 του ν. 4692/2020 (ΦΕΚ Α΄ 111), ότι: «Ο αξιολογικός πίνακας Α΄ καταρτίζεται με βάση τα ακόλουθα προκαθορισμένα και αντικειμενικά κριτήρια, κατά φθίνουσα σειρά συνολικής βαθμολογίας, όπως αυτή προκύπτει από την αθροιστική βαθμολόγηση των κριτηρίων αυτών, ως εξής: α) Ακαδημαϊκά Προσόντα: εκατόν είκοσι (120) μονάδες κατ’ ανώτατο όριο… β) Εκπαιδευτική προϋπηρεσία: εκατόν είκοσι (120) μονάδες κατ’ ανώτατο όριο, οι οποίες αναλύονται ως εξής: αα) μία (1) μονάδα ανά μήνα πραγματικής εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας έως κατ’ ανώτατο όριο εκατόν είκοσι (120) μήνες, ββ) δύο (2) μονάδες ανά μήνα πραγματικής εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας σε δυσπρόσιτες σχολικές μονάδες πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης…γ) Κοινωνικά κριτήρια: αα) …» και στο άρθρο 61 (παρ.4), όπως ισχύει μετά την τροποποίηση της παρ. αυτής από το άρθρο 43 του ν. 4692/2020, ότι: «Για την κατάταξη των υποψηφίων στους αξιολογικούς πίνακες, σύμφωνα με τα κριτήρια των προηγούμενων άρθρων: α)…β)… στ) Για τον υπολογισμό των μονάδων εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας λαμβάνεται υπόψη η συνολική διάρκεια της πραγματικής εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας προσωρινού αναπληρωτή, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 34 του άρθρου 6 του ν. 3027/2002 (Α΄ 152), της παρ. 4 του άρθρου 41 του ν. 3762/2009 (Α΄ 75) και της παρ. 4 του άρθρου 23, σε συνδυασμό με την παρ. 2 του άρθρου 6 και την παρ. 1. β του άρθρου 17 του ν. 3699/2008 (Α´ 199), που έχει πραγματοποιηθεί στον κλάδο για τον οποίο τίθεται η υποψηφιότητα ανεξάρτητα από την εκπαιδευτική δομή, στην οποία πραγματοποιήθηκε. ζ) Η πραγματική προϋπηρεσία των εκπαιδευτικών όλων των κλάδων και ειδικοτήτων των ιδιωτικών σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης προσμετράται μόνο εφόσον: αα) οι ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί έχουν απολυθεί για κατάργηση των ιδιωτικών σχολικών μονάδων, τάξεων ή τμημάτων ή με καταγγελία της σύμβασης εργασίας και ββ) έχουν συμπληρώσει κατά την ημέρα της απόλυσης συνεχή υπηρεσία τουλάχιστον δύο (2) σχολικών ετών με πλήρες εβδομαδιαίο ωράριο ή με αναγωγή αυτού στο υποχρεωτικό. Δεν προσμετράται η προϋπηρεσία των ιδιωτικών εκπαιδευτικών των οποίων η σχέση εργασίας λύεται λόγω παραίτησης, καθώς και των ιδιωτικών εκπαιδευτικών που απολύονται για τους λόγους των περιπτώσεων δ΄ και ε΄ της παρ. 3 του άρθρου 30 του ν. 682/1977 (Α` 244)…η) …».
6. Επειδή, κατ’ επίκληση των διατάξεων των άρθρων 53-67 του ν. 4589/2019, δημοσιεύθηκε η 1ΓΕ/2023 προκήρυξη του Α.Σ.Ε.Π. (ΦΕΚ Προκηρύξεων Α.Σ.Ε.Π. 5/20.2.2023) στο Κεφάλαιο Δ΄ της οποίας και συγκεκριμένα στην παράγραφο 8 «Αποδεικτικά / Βεβαιώσεις εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας», επαναλαμβάνονται οι ρυθμίσεις του άρθρου 61 (παρ. 4, περ. στ και ζ) του ν. 4589/2019, διευκρινίζονται δε τα εξής: «1. ... 2. Για την προσμέτρηση ιδιωτικής προϋπηρεσίας σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 4ζ) του άρθρου 61 του ν. 4589/2019, οι υποψήφιοι καταθέτουν: • Βεβαίωση προϋπηρεσίας (συγκεντρωτική) από την οικεία Δ/νση Εκπ/σης στην οποία ανήκει το ιδιωτικό σχολείο, όπου θα αναγράφονται τα ακριβή χρονικά διαστήματα κατά τα οποία παρασχέθηκε η προϋπηρεσία, καθώς και το ωράριο εβδομαδιαίας διδασκαλίας τους. • Έγγραφο απόλυσης της οικείας Δ/νσης Εκπ/σης, στο οποίο θα αναγράφεται η πράξη-απόφαση της κατάργησης-αναστολής σχολικής μονάδας κ.λπ. ή της καταγγελίας σύμβασης. • Υπεύθυνη Δήλωση του άρθρου 8 του ν. 1599/1986, στην οποία θα δηλώνεται ότι δεν εργάζονται σε άλλη σχολική μονάδα του ίδιου ή άλλου ιδιοκτήτη ιδιωτικού σχολείου (Γνωμ. ΝΣΚ 35/2006). 3…».
7. Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση η αιτούσα προβάλλει, κατ’ επίκληση όσων κρίθηκαν με τις 1251 και 1252/2024 αποφάσεις της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, ότι έχει εκλείψει το νόμιμο έρεισμα της μη μοριοδότησης της προϋπηρεσίας της στην ιδιωτική εκπαίδευση, καθόσον η διάταξη του άρθρου 61 (παρ.4, περ. ζ) του ν. 4589/2019, όπως και η όμοια του Κεφαλαίου Δ΄ της προκήρυξης, με την οποία προβλέπεται ότι η πραγματική προϋπηρεσία των εκπαιδευτικών στην ιδιωτική εκπαίδευση προσμετράται μόνο στις οριζόμενες στην ίδια περιπτώσεις (απόλυση λόγω κατάργησης σχολικής μονάδας, τάξης ή τμήματος ή με καταγγελία της σύμβασης εργασίας) παραβιάζει τις αρχές της ισότητας και της αξιοκρατίας.
8. Επειδή, με την 948/2025 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας ακυρώθηκε η 1ΓΕ/2023 προκήρυξη του Α.Σ.Ε.Π., κατά το μέρος που στο Κεφάλαιο Δ΄ αυτής προβλέπει τη μη προσμέτρηση της προϋπηρεσίας των υποψηφίων στην ιδιωτική πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, παρά μόνο σε περίπτωση απόλυσης αυτών λόγω κατάργησης της σχολικής μονάδας, τάξης ή τμήματος ή λόγω καταγγελίας της σύμβασης εργασίας τους. Ειδικότερα, με την απόφαση αυτή κρίθηκε ότι η διάταξη του άρθρου 61 (παρ. 4 περ. ζ) του ν. 4589/2019, στην οποία ερείδεται ο ανωτέρω όρος της προκήρυξης, παραβιάζει τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αξιοκρατίας, οι οποίες διέπουν την απασχόληση στη δημόσια υπηρεσία και υπερακοντίζει τον σκοπό του νόμου που έγκειται στον διορισμό στη δημόσια εκπαίδευση των πλέον άξιων και έμπειρων από τους υποψηφίους, ώστε να εκπληρωθεί με τον λυσιτελέστερο τρόπο η εκ του άρθρου 16 (παρ. 2) του Συντάγματος κρατική υποχρέωση προς παροχή παιδείας υψηλού επιπέδου. Με τα δεδομένα, όμως, αυτά η 370/2024 απόφαση του Γ΄ Τμήματος του Α.Σ.Ε.Π., με την οποία, κατ’ εφαρμογή του ανωτέρω ακυρωθέντος όρου της 1ΓΕ/2023 προκήρυξης αυτού, απορρίφθηκε η ένσταση της αιτούσας, καθώς και ο προσβαλλόμενος τελικός αξιολογικός πίνακας, κλάδου ΠΕ60 Νηπιαγωγών, κατά το μέρος που, βάσει του ιδίου όρου, κατατάσσει αυτή χωρίς προσμέτρηση της προϋπηρεσίας της στην ιδιωτική δευτεροβάθμια εκπαίδευση, στερούνται πλέον νομίμου ερείσματος (πρβλ. ΣτΕ 319/2017 Ολ.).
9. Επειδή, κατ’ ακολουθία, η υπό κρίση αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή, κατά το μέρος που στρέφεται κατά του τελικού αξιολογικού πίνακα υποψηφίων εκπαιδευτικών, κλάδου ΠΕ60 της 1ΓΕ/2023 προκήρυξης του Α.Σ.Ε.Π. και ειδικότερα κατά το μέρος που αφορά την κατάταξη της αιτούσας, η δε υπόθεση να αναπεμφθεί στη Διοίκηση για νέα νόμιμη κρίση και ειδικότερα προκειμένου το Α.Σ.Ε.Π. να εξετάσει εάν χωρίς τον ακυρωθέντα όρο της 1ΓΕ/2023 προκήρυξης πληρούνται οι προϋποθέσεις μοριοδότησης της εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας της αιτούσας στην ιδιωτική εκπαίδευση και σε καταφατική περίπτωση να την βαθμολογήσει και να προβεί σε επανακατάταξη αυτής. Τέλος, το παράβολο πρέπει να επιστραφεί την αιτούσα και η δικαστική δαπάνη να συμψηφιστεί μεταξύ των διαδίκων.
ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ
Δέχεται εν μέρει την αίτηση.
Ακυρώνει, κατά το αιτιολογικό, τον τελικό αξιολογικό πίνακα υποψηφίων εκπαιδευτικών, κλάδου ΠΕ60, που κυρώθηκε με την 479/12.6.2024 απόφαση του Β΄ Τμήματος του Ανώτατου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού (ΦΕΚ Γ΄1851/27.6.2024) και αναμορφώθηκε με την 860/27.9.2024 όμοια του Α΄ Τμήματος αυτού (ΦΕΚ Γ΄ 3480/22.10.2024), κατά το μέρος που αφορά την κατάταξη της αιτούσας.
Αναπέμπει την υπόθεση στη Διοίκηση για νέα νόμιμη κρίση, σύμφωνα με το σκεπτικό.
Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου στην αιτούσα.
Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 23 Ιανουαρίου 2026 και η απόφαση δημοσιεύθηκε στον ίδιο τόπο σε δημόσια συνεδρίαση της 27 Ιανουαρίου 2026.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΠΑΛΗΟΓΙΑΝΝΗ ΦΩΤΕΙΝΗ ΡΟΖΗ
Θεωρήθηκε στις - - 2026
Η ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ
ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΣΦΥΡΗ

30/05/2026

ΑΠΟΦΑΣΗ 63/2026 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΠΤ. ΣΥΝΘ.) [ΔΗΜΟΙ. ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΕΠΙ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΙΩΝ (ΑΡΘΡΟ 102 ΣΥΝΤ.). ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΚΑΤΑ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΙΩΝ. Όσον αφορά την έναρξη υπολογισμού του χρονικού διαστήματος κατά το οποίο η προσφυγή νομιμότητας του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων διακόπτει την προθεσμία άσκησης αιτήσεως ακυρώσεως, κρίσιμο χρονικό σημείο είναι αυτό της υποβολής της προσφυγής και όχι της περιέλευσης της προσβαλλόμενης με την προσφυγή πράξης και των στοιχείων έκδοσής της στο αρμόδιο όργανο. Από την επομένη της παρέλευσης διμήνου από την υποβολή της προσφυγής στον Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης (χωρίς να έχει εκδοθεί και κοινοποιηθεί στον ενδιαφερόμενο απορριπτική απόφαση επί της προσφυγής), επανεκκινεί η προθεσμία της αιτήσεως ακυρώσεως και, παραλλήλως, αρχίζει η προθεσμία άσκησης ενώπιον της Επιτροπής της δεύτερης προσφυγής νομιμότητας, η οποία, εφόσον ασκηθεί εμπροθέσμως, διακόπτει εκ νέου την προθεσμία της αιτήσεως ακυρώσεως για τριάντα ημέρες από την υποβολή της. Τυχόν κοινοποίηση ή γνώση της απόφασης σε μεταγενέστερο χρόνο δεν επανεκκινεί τις προθεσμίες για την άσκηση αιτήσεως ακυρώσεως ή προσφυγής ενώπιον της Επιτροπής. Πρακτικά των Συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου που φέρουν όλα τα απαραίτητα για τη νόμιμη υπόστασή τους στοιχεία, αποτελούν δημόσια έγγραφα, έχοντα πλήρη αποδεικτική ισχύ και δυνάμενα να προσβληθούν μόνο για πλαστότητα. Εφόσον στις αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου βεβαιώνεται ο τόπος συνεδρίασής του, μη νομίμως η Ειδική Επιτροπή, η οποία περιορίζεται, κατά το άρθρο 102 παρ. 4 του Συντάγματος, το άρθρο 214 του ν. 3852/2010 και το άρθρο 152 παρ. 2 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, αποκλειστικά σε έλεγχο νομιμότητας - ελλείψει ειδικής διάταξης νόμου καθιερούσης αρμοδιότητα της Επιτροπής να επιλύει ζητήματα ουσιαστικής αμφισβήτησης της γνησιότητας δημοσίων εγγράφων - προέβη σε έλεγχο του περιεχομένου των προσβαλλομένων αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου όσον αφορά τον τόπο συνεδρίασης, προκειμένου να καταλήξει στην κρίση ότι το δημοτικό συμβούλιο είχε συνεδριάσει σε άλλον τόπο από τον αναφερόμενο στις επίμαχες αποφάσεις και στην έγγραφη πρόσκληση του Προέδρου του. Δεκτή η αίτηση ακυρώσεως του Δήμου Ανατολικής Μάνης]
Αριθμός 63/2026
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Γ΄
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 10 Οκτωβρίου 2024, με την εξής σύνθεση: Διομήδης Κυριλλόπουλος, Αντιπρόεδρος, Πρόεδρος του Γ΄ Τμήματος, Βασίλειος Ανδρουλάκης, Ελένη Γεωργούτσου, Οδυσσέας Σπαχής, Αθανάσιος Ασημακόπουλος, Σύμβουλοι, Τρισεύγενη Βαρουφάκη, Σοφία Παπακωνσταντίνου, Πάρεδροι. Γραμματέας ο Αντώνιος Γεωργακόπουλος.
Για να δικάσει την από 30 Απριλίου 2020 αίτηση:
του Δήμου Ανατολικής Μάνης Ν. Λακωνίας, ο οποίος παρέστη με τον δικηγόρο Απόστολο Παπακωνσταντίνου (Α.Μ. 25904), που τον διόρισε με απόφαση του Δημάρχου και της Οικονομικής Επιτροπής του,
κατά του Υπουργού Εσωτερικών, ο οποίος παρέστη με τη Βασιλική Παπαλόη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους,
και κατά των παρεμβαινόντων: 1. … του ,,,,, ο οποίος δεν παρέστη και 2. …. του …, κατοίκων …., η οποία παρέστη με τη δικηγόρο Νικολέττα Βλασσιώτου (Α.Μ.25063), που διορίσθηκε με την 75/2024 πράξη του Προέδρου του Γ΄ Τμήματος, περί χορηγήσεως ευεργετήματος πενίας, και η οποία κατέθεσε δήλωση, σύμφωνα με το άρθρο 26 του
ν. 4509/2017, περί μη εμφανίσεώς της.
Με την αίτηση αυτή ο αιτών Δήμος επιδιώκει να ακυρωθεί η υπ’ αριθ. …/19.12.2019 απόφαση της Β΄ Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006 Α΄ 114) της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου και κάθε άλλη σχετική πράξη ή παράλειψη της Διοικήσεως.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως της εισηγήτριας, Παρέδρου Σοφίας Παπακωνσταντίνου.
Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο του αιτούντος Δήμου, ο οποίος ανέπτυξε και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους ακυρώσεως και ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση και την αντιπρόσωπο του Υπουργού, η οποία ζήτησε την απόρριψή της.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι
Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ ρ α φ α
Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο ν Ν ό μ ο
1. Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης δεν απαιτείται καταβολή παραβόλου (άρθρο 36 παρ. 1 τελευταίο εδάφιο του π.δ. 18/1989, Α΄ 😎.
2. Επειδή, με την αίτηση αυτή ζητείται η ακύρωση της … (Πρακτικό ….)/19.12.2019 απόφασης (θέμα δεύτερο) της Β΄ Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α΄ 114) της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, με την οποία έγινε δεκτή η από 12.11.2019 προσφυγή του …., δημοτικού συμβούλου του Δήμου Ανατολικής Μάνης, και ακυρώθηκαν: α) το …./11.10.2019 έγγραφο της Αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Διοίκησης της ανωτέρω Αποκεντρωμένης Διοίκησης, με το οποίο έγινε γνωστό στον … ότι δεν εκδόθηκε απόφαση από τον Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης επί της από 16.7.2019 προσφυγής του κατά των 160 έως 169/19.9.2019 αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης εντός της προβλεπόμενης στο άρθρο 227 παρ. 5 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87), όπως ίσχυε, αποκλειστικής προθεσμίας των δύο (2) μηνών από την άσκησή της και, επομένως, η προσφυγή του θεωρείτο σιωπηρώς απορριφθείσα, β) η 155103/12.8.2019 απόφαση του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, με την οποία κρίθηκε νόμιμη, κατόπιν άσκησης αυτεπάγγελτου ελέγχου νομιμότητας, σύμφωνα με το άρθρο 226 του ν. 3852/2010, η 160/2019 απόφαση του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης περί αναμόρφωσης του προϋπολογισμού του εν λόγω Δήμου για το οικονομικό έτος 2019 και γ) οι 160 έως 169/2019 αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης.
3. Επειδή, η κρινόμενη αίτηση εισάγεται προς εκδίκαση στην επταμελή σύνθεση του Γ΄ Τμήματος του Δικαστηρίου, κατόπιν της 2193/2023 παραπεμπτικής απόφασης του Τμήματος υπό πενταμελή σύνθεση, λόγω σπουδαιότητας των ανακυψάντων ζητημάτων, σύμφωνα με το άρθρο 14 παρ. 5 εδάφιο δεύτερο του π.δ. 18/1989.
…
6. Επειδή, από τις ανωτέρω διατάξεις συνάγεται ότι το Σύνταγμα κατοχυρώνει την τοπική αυτοδιοίκηση πρώτου και δεύτερου βαθμού ως οργανωτικό σχήμα της δημόσιας διοίκησης, με αρμοδιότητα τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων, υπέρ των οποίων συντρέχει σχετικό τεκμήριο αρμοδιότητας ή την άσκηση κρατικών αρμοδιοτήτων που κατ’ εξαίρεση τους έχουν ανατεθεί. Με τις διατάξεις αυτές δεν καθιερώνεται αυτονομία υπέρ των Ο.Τ.Α., δηλαδή, εξουσία αυτοτελούς θέσπισης κανόνων δικαίου, αλλά, στο πλαίσιο της συνταγματικώς κατοχυρωμένης αυτοδιοίκησης, οι Ο.Τ.Α. έχουν εξουσία να λαμβάνουν αποφάσεις για τα θέματα της αρμοδιότητάς τους με δικά τους όργανα, εντός, όμως, του πλαισίου που θέτουν οι γενικοί κανόνες οι οποίοι διέπουν την οργάνωση και λειτουργία τους (Σ.τ.Ε. 2058/2024, 698/2020 Ολομ., 15/2015 Ολομ., 1716/2014 επταμ., 35/2013 Ολομ., 4077/2009 επταμ., 389/2009, 3229/1987 Ολομ. κ.ά.), το δε Κράτος υποχρεούται να ασκεί εποπτεία στις πράξεις των Ο.Τ.Α., η οποία συνίσταται σε έλεγχο νομιμότητας, είτε προληπτικό είτε κατασταλτικό, εφόσον το Σύνταγμα δεν διακρίνει (Σ.τ.Ε. 1716, 1717/2014 επταμ.).
…
8. Επειδή, κατά την έννοια της προπαρατεθείσας μεταβατικής διάταξης της παρ. 1 του άρθρου 238 του ν. 3852/2010, μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας Ο.Τ.Α. που ιδρύεται στην έδρα κάθε Αποκεντρωμένης Διοίκησης ως αποκεντρωμένη υπηρεσία του Υπουργείου Εσωτερικών με αποκλειστική αρμοδιότητα τον έλεγχο νομιμότητας των πράξεων των Ο.Τ.Α., των νομικών τους προσώπων και των συνδέσμων τους και τον πειθαρχικό έλεγχο των αιρετών των Ο.Τ.Α., η κατ’ άρθρο 227 του ίδιου νόμου προσφυγή κατά των πράξεων των συλλογικών ή μονομελών οργάνων των Δήμων ασκείται ενώπιον του Συντονιστή της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης [βλ. άρθρο 28 παρ. 1 και άρθρο 28Α παρ. 1 του ν. 4325/2015 (Α΄ 47), όπως το τελευταίο άρθρο προστέθηκε με το άρθρο 24 του ν. 4368/2016 (Α΄ 21), όπως ίσχυαν πριν από την αντικατάστασή τους από τα άρθρα 65 παρ. 1 και 66, αντίστοιχα, του ν. 4954/2022 (Α΄ 136/9.7.2022)], κατά των αποφάσεων του οποίου εξακολουθεί, κατά το μεταβατικό αυτό διάστημα, να χωρεί η προβλεπόμενη στο άρθρο 151 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων προσφυγή ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του ίδιου Κώδικα. Συνακόλουθα, με τις ανωτέρω διατάξεις προβλέπεται ειδική διοικητική διαδικασία για τον εκ μέρους του Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, αρχικώς, και της ως άνω Ειδικής Επιτροπής, εν συνεχεία, έλεγχο των αποφάσεων των οργάνων των Δήμων από άποψη νομιμότητας και μόνον, κατόπιν άσκησης αντίστοιχων προσφυγών από τον διοικούμενο (Σ.τ.Ε. 380/2024 Ολομ., 1771/2021, 1220/2020, 2323, 1103/2019, 2301/2018, 2966/2016 κ.ά.).
9. Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση, από τα στοιχεία του φακέλου της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής: Ο παρεμβαίνων, με την από 16.7.2019 προσφυγή ενώπιον του Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου (με αριθμ. πρωτ: …./17.7.2019), ζήτησε την ακύρωση των 160 έως 169/2019 αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης, οι οποίες είχαν ληφθεί κατά τη συνεδρίαση της 19ης Ιουνίου 2019. Ειδικότερα, ο παρεμβαίνων ζήτησε την ακύρωση της 160/2019 απόφασης του δημοτικού συμβουλίου του ανωτέρω Δήμου, η οποία είχε ως θέμα την αναμόρφωση του προϋπολογισμού του οικονομικού έτους 2019 και, ειδικότερα, την καταβολή οικονομικών βοηθημάτων σε άπορους δημότες, καθώς και την προμήθεια πυροσβεστήρων, της 161/2019 απόφασης με θέμα την έγκριση πρωτοκόλλου οριστικής και προσωρινής παραλαβής του έργου «Αναπλάσεις – Διαμορφώσεις ΔΕ Γυθείου 2016», της 162/2019 απόφασης με θέμα την έγκριση πρωτοκόλλου οριστικής και προσωρινής παραλαβής του έργου «Κατασκευή γηπέδου μπάσκετ στη Χοτάσια ΤΚ Οιτύλου», της 163/2019 απόφασης με θέμα την έγκριση πρωτοκόλλου οριστικής και προσωρινής παραλαβής του έργου «Εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων (ΕΕΛ) πόλεως Γυθείου», της 164/2019 απόφασης με θέμα ... Ο παρεμβαίνων προέβαλε με την εν λόγω προσφυγή ότι το δημοτικό συμβούλιο δεν συνεδρίασε στον τόπο που είχε οριστεί με την 8338/14.6.2019 έγγραφη πρόσκληση του Προέδρου του, ήτοι στην αίθουσα συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου στον πρώτο όροφο του κτιρίου του νομικού προσώπου ΟΚΠΑΠΑ επί της οδού Βασιλέως Παύλου στο Γύθειο. Τούτο δε, διότι, ο ίδιος εμφανίσθηκε κατά την ορισθείσα ημερομηνία συνεδρίασης στον τόπο και την ώρα που ανέφερε η ως άνω πρόσκληση και διαπίστωσε ότι η αίθουσα συνεδριάσεων ήταν κλειστή, με αποτέλεσμα να μην του δοθεί η δυνατότητα να συμμετάσχει στην επίμαχη συνεδρίαση με την ιδιότητα του δημοτικού συμβούλου, μολονότι οι ανωτέρω αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου ανέφεραν, στο σώμα τους, ότι το συμβούλιο είχε συνεδριάσει στον ως άνω τόπο, καθώς και ότι κατά την επίμαχη συνεδρίαση ήταν παρόντα δεκατέσσερα (14) μέλη επί συνόλου είκοσι επτά (17), άρα, ότι υπήρξε η απαιτούμενη κατά τον νόμο απαρτία. Περαιτέρω, ο παρεμβαίνων προέβαλε ότι τα πρακτικά των ως άνω αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου δεν ανέφεραν ότι αυτά είχαν τηρηθεί από τον Γραμματέα με τη συνδρομή της προεδρεύουσας κατά την ως άνω συνεδρίαση δημοτικής συμβούλου, κατά παράβαση των οριζομένων στο άρθρο 8 παρ. 1 του Πρότυπου Κανονισμού Λειτουργίας του Δημοτικού Συμβουλίου. Στη συνέχεια, ο Συντονιστής Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου (εφεξής Συντονιστής) προέβη, με την 155103/12.8.2019 απόφαση, σε αυτεπάγγελτο έλεγχο νομιμότητας της 160/2019 απόφασης του δημοτικού συμβουλίου, η οποία αφορούσε την αναμόρφωση του προϋπολογισμού του Δήμου Ανατολικής Μάνης του οικονομικού έτους 2019, έκρινε δε αυτή ως νόμιμη. Ακολούθως, η Αναπληρώτρια Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Διοίκησης της ανωτέρω Αποκεντρωμένης Διοίκησης γνωστοποίησε στον παρεμβαίνοντα, με το 212966/11.10.2019 έγγραφο, ότι δεν είχε εκδοθεί απόφαση επί της προσφυγής του κατά των ανωτέρω αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου από τον Συντονιστή εντός της οριζόμενης στο άρθρο 227 παρ. 5 του ν. 3852/2010 αποκλειστικής προθεσμίας των δύο (2) μηνών από την υποβολή της, ως εκ τούτου, η εν λόγω διοικητική προσφυγή θεωρείτο ως σιωπηρώς απορριφθείσα. Εξάλλου, με το εν λόγω έγγραφο κατέστη γνωστό στον παρεμβαίνοντα ότι είχε τη δυνατότητα να ασκήσει προσφυγή κατά της ανωτέρω σιωπηρής απόρριψης στην Ειδική Επιτροπή του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων μέσα σε έναν (1) μήνα από τη λήψη του εγγράφου αυτού, σύμφωνα με το άρθρο 151 του ως άνω Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων. Κατόπιν τούτων, ο παρεμβαίνων άσκησε την από 12.11.2019 προσφυγή ενώπιον της Β΄ Ειδικής Επιτροπής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου (με αριθμ. πρωτ. 34/12.11.2019), με την οποία ζήτησε την ακύρωση της 212966/ 11.10.2019 απόφασης του Συντονιστή. Επί της προσφυγής αυτής εκδόθηκε η ήδη προσβαλλόμενη 6/19.12.2019 απόφαση της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων. Με την απόφαση αυτή κρίθηκε, αρχικώς, ότι κατά τη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου του αιτούντος Δήμου της 19ης Ιουνίου 2019 δεν είχαν τηρηθεί πρακτικά, μαγνητοφωνημένα ή πρόχειρα, κατά παράβαση του άρθρου 97 του ως άνω Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων και του άρθρου 8 παρ. 1 του Πρότυπου Κανονισμού Λειτουργίας του Δημοτικού Συμβουλίου. Ειδικότερα, κατά τα αναφερόμενα στην εν λόγω απόφαση, η συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου της 19ης Ιουλίου 2019 δεν κατέστη δυνατό να μαγνητοφωνηθεί για τεχνικούς λόγους που δεν επέτρεψαν τη λειτουργία του καταγραφικού συστήματος και, ως εκ τούτου, η αναγραφή στις αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου ότι τα πρακτικά απομαγνητοφωνήθηκαν ήταν αναληθής, μάλιστα δε στο προσκομισθέν απόσπασμα του πρακτικού 19/2019 δεν μνημονευόταν ότι δεν κατέστη δυνατή η μαγνητοφώνηση ή βιντεοσκόπηση και ότι, για τον λόγο αυτόν, τηρήθηκαν πρόχειρα χειρόγραφα πρακτικά. Περαιτέρω, κατά την ίδια ως άνω απόφαση, στο ως άνω πρακτικό δεν γινόταν μνεία του λόγου εξαιτίας του οποίου δεν ανέλαβε την τήρηση των πρακτικών ο Γραμματέας του δημοτικού συμβουλίου, όπως υποχρεούτο κατά τις διατάξεις του Πρότυπου Κανονισμού Λειτουργίας του Δημοτικού Συμβουλίου, καθώς και ότι “από απλή επισκόπηση” των χειρόγραφων πρακτικών που απέστειλε ο αιτών Δήμος προέκυψε ότι δεν επρόκειτο πράγματι για πρακτικά που τηρήθηκαν χειρόγραφα κατά την ώρα της συνεδρίασης, αλλά για προδιατυπωμένο κείμενο σε χρόνο πριν από την κρίσιμη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου. Επομένως, κατά την Επιτροπή, τα φερόμενα ως πρόχειρα χειρόγραφα πρακτικά που απέστειλε ο Δήμος δεν είχαν τον χαρακτήρα χειρόγραφων πρακτικών συνεδρίασης δημοτικού συμβουλίου, ούτε συνιστούσαν “διοικητικά έγγραφα”, επιπλέον δε δεν έφεραν την υπογραφή του Γραμματέα του δημοτικού συμβουλίου και τη μονογραφή της προεδρεύουσας κατά την επίμαχη συνεδρίαση δημοτικής συμβούλου. ...
Η Ειδική Επιτροπή, με την 7(Πρακτικό 4β)/19.12.2019 απόφαση (θέμα τρίτο), εδέχθη ως βάσιμη την ανωτέρω προσφυγή, με την ίδια ακριβώς αιτιολογία που περιλαμβάνεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, και ακύρωσε τη σιωπηρή απόρριψη από τον Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης της από 12.7.2019 προσφυγής της …. κατά των 160 έως 169/2019 αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου, καθώς και τις ήδη ακυρωθείσες με τη χρονικώς προηγηθείσα προσβαλλόμενη απόφαση της Επιτροπής 160 έως 169/2019 αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου.
10. Επειδή, η 155103/12.8.2019 απόφαση του Συντονιστή, η οποία εκδόθηκε στο πλαίσιο άσκησης αυτεπάγγελτου ελέγχου νομιμότητας, σύμφωνα με το άρθρο 226 του ν. 3852/2010, της 160/2019 απόφασης του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης περί αναμόρφωσης του προϋπολογισμού του για το οικονομικό έτος 2019, στερείται εκτελεστού χαρακτήρα, καθόσον περιορίζεται στη διαπίστωση ότι είναι νόμιμη η ως άνω απόφαση του δημοτικού συμβουλίου και, συνεπώς, δεν επιφέρει μεταβολή στον νομικό κόσμο (Σ.τ.Ε. 742/2023 επταμ., 197, 171/2023, 1878/2022, 739/2020, πρβλ. Σ.τ.Ε. 1012, 485/2019, 2344/2018, 521/2017, 1778/2016, 1208, 2414/2014, 3701/2013, 1274/2011). Κατόπιν τούτου, η προσβαλλόμενη απόφαση της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων δεν έχει εκτελεστό χαρακτήρα κατά το μέρος που αποφαίνεται επί της νομιμότητας της εν λόγω μη εκτελεστής πράξης του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης (Σ.τ.Ε. 1012/2019, 485/2019, 1491/2017, πρβλ. Σ.τ.Ε. 1778/2016, 2171/2014, 3701/2013, 1133/2010 κ.ά.), κατά της οποίας, εξάλλου, δεν στράφηκε ο …. με την από 12.11.2019 προσφυγή του ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής ζητώντας την ακύρωσή της. Συνεπώς, απαραδέκτως προσβάλλεται κατά το μέρος αυτό η προσβαλλόμενη απόφαση με την υπό κρίση αίτηση.
11. Επειδή, το .../11.10.2019 έγγραφο της Αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Διοίκησης της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, με το οποίο ενημερώθηκε ο … ότι η από 16.7.2019 προσφυγή του κατά των 160 έως 169/2019 αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης είχε απορριφθεί σιωπηρώς, με την αιτιολογία ότι ο Συντονιστής δεν είχε αποφανθεί επ’ αυτής εντός της οριζόμενης στον νόμο αποκλειστικής προθεσμίας των δύο (2) μηνών από την υποβολή της, στερείται, ως πληροφοριακό έγγραφο, εκτελεστού χαρακτήρα (βλ. Σ.τ.Ε. 925/2025, 456/2025, 696/2024, 395/2020, 2846/2019, 848/2018 επταμ.). Ενόψει τούτου, το εν λόγω έγγραφο δεν υπέκειτο στην άσκηση ειδικής διοικητικής προσφυγής ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων και, επομένως, απαραδέκτως προσβλήθηκε από τον προσφεύγοντα ενώπιον της Επιτροπής αυτής. Συνεπώς, η προσβαλλόμενη απόφαση της ανωτέρω Επιτροπής απαραδέκτως προσβάλλεται με την υπό κρίση αίτηση κατά το μέρος που με αυτήν “ακυρώθηκε” το προαναφερθέν έγγραφο.
12. Επειδή, κατά την έννοια των άρθρων 156 και 160 παρ. 1 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, ο προϋπολογισμός των Δήμων έχει περιορισμένη χρονική ισχύ, που εκτείνεται το αργότερο μέχρι το τέλος Μαρτίου του επόμενου οικονομικού έτους διαχείρισης που αφορά (το οποίο αρχίζει την 1η Ιανουαρίου και λήγει την 31η Δεκεμβρίου). Κατά συνέπεια, τόσο οι πράξεις των αρμόδιων οργάνων των Δήμων περί κατάρτισης του προϋπολογισμού και αναμόρφωσής του, όσο και οι πράξεις των κρατικών οργάνων, με τις οποίες ασκείται ο σχετικός έλεγχος νομιμότητας, έχουν περιορισμένη χρονική ισχύ (βλ. Σ.τ.Ε. 734/2020, 2010/2018, 2336/2017, πρβλ. Σ.τ.Ε. 1448/2011, 456/2011, 2255/2003). Επομένως, η 160/19.6.2019 απόφαση του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης περί αναμόρφωσης του προϋπολογισμού του εν λόγω Δήμου για το οικονομικό έτος 2019 ίσχυε, κατά τα ανωτέρω, για ορισμένο χρονικό διάστημα (μέχρι 31.3.2020), η διάρκεια του οποίου δεν ηδύνατο κατά τον νόμο να παραταθεί. Κατά συνέπεια, η ανωτέρω απόφαση, αλλά και η προσβαλλόμενη απόφαση της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, με την οποία ασκήθηκε έλεγχος νομιμότητας στην εν λόγω απόφαση του δημοτικού οργάνου, είχαν παύσει να ισχύουν πριν από την άσκηση της κρινόμενης αίτησης (7.5.2020) (πρβλ. Σ.τ.Ε. 801/2016). Με τα δεδομένα αυτά, η κρινόμενη αίτηση ασκείται απαραδέκτως κατά του ανωτέρω μέρους της προσβαλλόμενης απόφασης, τούτο δε ασχέτως του χρόνου κατά τον οποίο ο αιτών Δήμος έλαβε γνώση του περιεχομένου της απόφασης αυτής κατά το μέρος αυτό (βλ. Σ.τ.Ε. 2259/2015, 397/2000).
13. Επειδή, ο αιτών Δήμος με έννομο συμφέρον ασκεί την κρινόμενη αίτηση κατά της απόφασης της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων με την οποία, στο πλαίσιο άσκησης ελέγχου νομιμότητας, ακυρώθηκαν, μεταξύ άλλων, αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου αυτού. Επομένως, είναι απορριπτέος ο ισχυρισμός του …. ότι ο αιτών Δήμος δεν έχει έννομο συμφέρον για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης...
16. Επειδή, η εμπρόθεσμη άσκηση των διοικητικών προσφυγών που αναφέρθηκαν στη σκέψη 8, οι οποίες δεν έχουν ενδικοφανή χαρακτήρα, ενώπιον του Συντονιστή και της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων διακόπτει, σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 2 του άρθρου 46 του π.δ. 18/1989, την προθεσμία άσκησης αιτήσεως ακυρώσεως επί δύο (2) μήνες, προκειμένου περί προσφυγής ενώπιον του Συντονιστή, ή επί τριάντα (30) ημέρες, προκειμένου για την άσκηση προσφυγής και ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Όσον αφορά την έναρξη υπολογισμού του χρονικού διαστήματος κατά το οποίο η προσφυγή νομιμότητας διακόπτει την προθεσμία άσκησης αιτήσεως ακυρώσεως, κρίσιμο χρονικό σημείο είναι, κατά την έννοια των προεκτεθεισών διατάξεων, αυτό της υποβολής της προσφυγής και όχι της περιέλευσης της προσβαλλόμενης με την προσφυγή πράξης και των στοιχείων έκδοσής της στο αρμόδιο όργανο. Συνεπώς, από την επομένη της παρέλευσης διμήνου από την υποβολή της προσφυγής στον Συντονιστή (χωρίς να έχει εκδοθεί και κοινοποιηθεί στον ενδιαφερόμενο απορριπτική απόφαση επί της προσφυγής), επανεκκινεί η προθεσμία της αιτήσεως ακυρώσεως και, παραλλήλως, αρχίζει η προθεσμία άσκησης ενώπιον της Επιτροπής της δεύτερης προσφυγής νομιμότητας, η οποία, εφόσον ασκηθεί εμπροθέσμως, διακόπτει εκ νέου την προθεσμία της αιτήσεως ακυρώσεως για τριάντα ημέρες από την υποβολή της. Το χρονικό σημείο της περιέλευσης της προσβαλλόμενης με την προσφυγή πράξης και των στοιχείων έκδοσής της στα όργανα απόφανσης επί της προσφυγής, το οποίο άλλωστε ο προσφεύγων δεν είναι σε θέση να γνωρίζει, δεν επηρεάζει τον υπολογισμό των ανωτέρω προθεσμιών, αλλά αποτελεί κρίσιμο στοιχείο μόνο για τη διαπίστωση του εάν η τυχόν μεταγενεστέρως εκδιδόμενη απόφαση επί της προσφυγής έχει εκδοθεί αρμοδίως κατά χρόνο, οπότε θεωρείται συμπροσβαλλόμενη. Τυχόν κοινοποίηση ή γνώση της απόφασης σε μεταγενέστερο χρόνο δεν επανεκκινεί τις προθεσμίες για την άσκηση αιτήσεως ακυρώσεως ή προσφυγής ενώπιον της Επιτροπής. Η διαφοροποίηση αυτή μεταξύ του εναρκτήριου γεγονότος της διακοπής της προθεσμίας άσκησης αιτήσεως ακυρώσεως (υποβολή της προσφυγής) και της αποκλειστικής προθεσμίας απόφανσης του αρμοδίου οργάνου επί της προσφυγής (περιέλευση των αναγκαίων στοιχείων) υπαγορεύεται και δικαιολογείται από την ανάγκη ύπαρξης σταθερών και ευχερώς μετρήσιμων χρονικών σημείων υπολογισμού της προθεσμίας της αιτήσεως ακυρώσεως, μη συναρτωμένων με αβέβαια περιστατικά, προκειμένου να διευκολυνθεί η παροχή έννομης προστασίας, δεδομένου ότι η κατά τα ανωτέρω έναρξη της προθεσμίας συναρτάται αποκλειστικά με διαδικαστικές ενέργειες του ίδιου του ενδιαφερόμενου, η δε εκ μέρους του τήρηση της προθεσμίας εναπόκειται ομοίως αποκλειστικά στον ίδιο, ο οποίος οφείλει να γνωρίζει τις κατά τον νόμο συνέπειες των διαδικαστικών ενεργειών του, ενώ, παράλληλα, δεν περιορίζεται ο χρόνος εντός του οποίου δύναται εν τοις πράγμασι να επιτευχθεί διοικητική διευθέτηση της υπόθεσης (Σ.τ.Ε. 456/2025, 332/2025 επταμ., 696/2024, 380/2024 Ολομ.).
…
19. Επειδή, από τα εκτεθέντα ανωτέρω στη σκέψη 9 προκύπτει ότι ο παρεμβαίνων, επιμελώς ενεργών, ακολούθησε και τα δύο προαναφερθέντα στάδια ελέγχου νομιμότητας εκ μέρους κρατικών οργάνων, όπως είναι ο Συντονιστής και η Ειδική Επιτροπή του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (βλ. Σ.τ.Ε. 1573/2010, 4048/2008), των αποφάσεων του συλλογικού οργάνου του Δήμου Ανατολικής Μάνης, με την άσκηση, αρχικώς, της κατά το άρθρο 277 του ν. 3852/2010 ειδικής διοικητικής προσφυγής ενώπιον του Συντονιστή κατά του κύρους των 160 έως 169/2019 αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου του αιτούντος Δήμου και, στη συνέχεια, της προβλεπόμενης στο άρθρο 151 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων ειδικής διοικητικής προσφυγής ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων κατά της σιωπηρής απόρριψης της ανωτέρω προσφυγής του από τον Συντονιστή (και, άρα, της επικύρωσης της νομιμότητας των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου), χωρίς να ασκήσει προσφυγή απευθείας ενώπιον της Επιτροπής κατά των εν λόγω αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου, παρακάμπτοντας το πρώτο στάδιο ελέγχου νομιμότητας από τον Συντονιστή (βλ. Σ.τ.Ε. 1491/2017, 2171/2014, 1114/2012). Επομένως, στην προκειμένη περίπτωση, ο Συντονιστής, επιλαμβανόμενος της ασκηθείσας ενώπιόν του από 16.7.2019 ειδικής διοικητικής προσφυγής του παρεμβαίνοντος, αποφάνθηκε (σιωπηρά) επί των λόγων ακυρότητας κατά των 160 έως 169/2019 αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης, οι οποίοι είχαν προβληθεί με την ως άνω προσφυγή και, συνεπώς, εξάντλησε την απονεμόμενη σε αυτόν από το Σύνταγμα και τον νόμο αρμοδιότητα υποχρεωτικού ελέγχου νομιμότητας των αποφάσεων του συλλογικού οργάνου του εποπτευόμενου Δήμου. Ακολούθως, ο προσφεύγων, με την από 12.11.2019 ειδική διοικητική προσφυγή του ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής (κατά της τεκμαιρόμενης με την πάροδο άπρακτης της δίμηνης προθεσμίας του άρθρου 227 παρ. 5 του ν. 3852/ 2010 σιωπηρής απόρριψης της προσφυγής του από τον Συντονιστή) ζήτησε την επανεξέταση, σε δεύτερο στάδιο, των ίδιων αιτιάσεων που είχε προβάλει και ενώπιον του Συντονιστή κατά της νομιμότητας των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου του αιτούντος Δήμου και επί των οποίων ο Συντονιστής είχε ήδη αποφανθεί. Στη συνέχεια, η Ειδική Επιτροπή, αφού εδέχθη ότι η ασκηθείσα ενώπιόν της προσφυγή είχε ασκηθεί παραδεκτώς, νομίμως εξέφερε, περαιτέρω, ιδία κρίση για τη νομιμότητα των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου, κινούμενη εντός των ορίων του προβλεπόμενου στο άρθρο 4 παρ. 4 του προαναφερθέντος Κανονισμού Λειτουργίας της Ειδικής Επιτροπής μεταβιβαστικού αποτελέσματος, όπως αυτό οριοθετήθηκε με τους λόγους της προσφυγής και το αίτημα αυτής (πρβλ. Σ.τ.Ε. 377/2018). Επιπρόσθετα, εφόσον η Ειδική Επιτροπή έκρινε, κατ’ αποδοχή ως βάσιμων των λόγων ακυρότητας της προσφυγής, ότι οι ελεγχόμενες αποφάσεις του δημοτικού οργάνου είχαν ουσιαστικές πλημμέλειες, νομίμως προέβη στην ακύρωση όχι μόνο της σιωπηρής απόρριψης από τον Συντονιστή της ασκηθείσας ενώπιόν του προσφυγής του παρεμβαίνοντος, με την οποία κατ’ ουσίαν είχε επικυρωθεί η νομιμότητα των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου, αλλά και των κριθεισών ευθέως ως μη νόμιμων αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου. Τούτο δε, διότι, υπό την αντίθετη εκδοχή, εάν, δηλαδή, γινόταν δεκτό ότι η Ειδική Επιτροπή όφειλε να περιοριστεί στην ακύρωση μόνο της σιωπηρής απόρριψης από τον Συντονιστή της προσφυγής του παρεμβαίνοντος κατά των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου, χωρίς να διαλάβει οποιαδήποτε κρίση σχετικά με την τύχη των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου, τούτο θα είχε ως επακόλουθο να διατηρηθούν σε ισχύ οι αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου και να εξακολουθούν να παράγουν έννομες συνέπειες από την έκδοσή τους, μολονότι έχει προηγηθεί κρίση από το αρμόδιο κατά το Σύνταγμα και τον νόμο κρατικό όργανο ότι οι αποφάσεις αυτές πάσχουν από ουσιαστικές πλημμέλειες. Τούτο δε, λαμβανομένου υπόψη ότι οι εν λόγω αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου ουδέποτε ενσωματώθηκαν στη σιωπηρή απόρριψη της προσφυγής του παρεμβαίνοντος από τον Συντονιστή και, συνεπώς, ουδέποτε απώλεσαν την εκτελεστότητά τους, εξακολουθώντας να αναπτύσσουν τα έννομα αποτελέσματα που απέρρευσαν από την έκδοσή τους, καθόσον, όπως εκτέθηκε ανωτέρω, η κατά το άρθρο 227 του ν. 3852/2010 προσφυγή ενώπιον του Συντονιστή επάγεται μόνο έλεγχο νομιμότητας και δεν έχει ενδικοφανή χαρακτήρα (βλ. και Σ.τ.Ε. 1771/2021, 2548/2020, 2966/2016, 4602/2015). Κατά συνέπεια, τυχόν ακύρωση από την Ειδική Επιτροπή, κατ’ αποδοχή της ασκηθείσας ενώπιόν της ειδικής διοικητικής προσφυγής, μόνο της παράνομης σιωπηρής απόρριψης από τον Συντονιστή της ενώπιόν του ασκηθείσας προσφυγής νομιμότητας και όχι και των παράνομων αποφάσεων του δημοτικού οργάνου δεν θα ήταν συμβατή με την εκπλήρωση της συνταγματικής αποστολής του Κράτους για υποχρεωτική άσκηση εποπτείας στις πράξεις των μονομελών ή συλλογικών οργάνων των Ο.Τ.Α. πρώτου βαθμού που ρυθμίζουν τοπικές υποθέσεις, η εν λόγω δε εποπτεία αποδίδει τον εγγυητικό ρόλο του Κράτους για τη διασφάλιση της αρχής της νομιμότητας κατά τη δράση και λειτουργία των Ο.Τ.Α. με σκοπό την προαγωγή των τοπικών συμφερόντων και την ικανοποίηση των αναγκών των δημοτών. Επιπλέον, η τυχόν ακύρωση μόνο της σιωπηρής απόρριψης του Συντονιστή θα προσέκρουε στον δημοσίου συμφέροντος σκοπό για άμεση, επίκαιρη και αποτελεσματική διοικητική (εξωδικαστική) διευθέτηση των διαφορών μεταξύ των διοικουμένων και των οικείων Δήμων. Τούτο δε, διότι, ναι μεν οι διοικούμενοι δεν υποχρεούνται να προβούν στην υποβολή των δύο διαδοχικών προσφυγών νομιμότητας κατά των διοικητικών πράξεων των μονομελών ή συλλογικών οργάνων των Δήμων πριν από την άσκηση του προβλεπόμενου στον νόμο ενδίκου βοηθήματος για την ακύρωση των αποφάσεων των δημοτικών οργάνων (βλ. άρθρο 238 παρ. 4 του ν. 3852/2010, σύμφωνα με το οποίο, μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας Ο.Τ.Α., η άσκηση της κατά το άρθρο 227 του ίδιου νόμου ειδικής διοικητικής προσφυγής δεν αποτελεί προϋπόθεση για την άσκηση ενδίκου βοηθήματος κατά των αποφάσεων των μονομελών ή συλλογικών οργάνων των Δήμων), η δε άσκηση των εν λόγω προσφυγών νομιμότητας εναπόκειται στην ευχέρεια των διοικουμένων, ωστόσο, εφόσον οι προσφυγές αυτές προβλέπονται στον νόμο και η εμπρόθεσμη άσκησή τους επηρεάζει, με τη διακοπή της προθεσμίας, την άσκηση της αιτήσεως ακυρώσεως κατά των αποφάσεων των δημοτικών οργάνων, σύμφωνα με το άρθρο 46 παρ. 2 του π.δ. 18/1989, οι συνέπειες της άσκησής τους πρέπει να παρέχουν στους διοικουμένους, οι οποίοι επιθυμούν την επίλυση της διαφοράς τους με τον Δήμο ενδοδιοικητικά, τη δυνατότητα για αποτελεσματική προστασία των συμφερόντων τους, τα οποία θίγονται από τυχόν παράνομες αποφάσεις των δημοτικών οργάνων. Για την εξυπηρέτηση δε του κατά τα ανωτέρω δημοσίου συμφέροντος σκοπού θεσπίστηκαν, εξάλλου, από τον νομοθέτη ειδικές, σύντομες, προθεσμίες απόφανσης του Συντονιστή και της Ειδικής Επιτροπής επί των προαναφερθεισών διαδοχικών διοικητικών προσφυγών, μετά την παρέλευση των οποίων θεωρείται ότι η ελεγχόμενη απόφαση είναι (σιωπηρώς) νόμιμη, καθώς και ρητή υποχρέωση των δημοτικών οργάνων να συμμορφώνονται προς τις αποφάσεις του Συντονιστή και της Ειδικής Επιτροπής, με σοβαρές πειθαρχικές ευθύνες σε αντίθετη περίπτωση (βλ. άρθρα 231 του ν. 3528/2010 και 154 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων).
…
21. Επειδή, ανεξαρτήτως όσων εκτέθηκαν ανωτέρω στη σκέψη 19 σχετικά με την έκταση του ελέγχου νομιμότητας που ασκεί η Ειδική Επιτροπή του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων στις διοικητικές πράξεις των μονομελών ή συλλογικών οργάνων των Ο.Τ.Α. πρώτου βαθμού, εν πάση περιπτώσει, μη νομίμως έγινε δεκτό με την προσβαλλόμενη απόφαση ότι δεν είχαν τηρηθεί πρακτικά κατά την επίμαχη συνεδρίαση της 19ης Ιουνίου 2019 του δημοτικού συμβουλίου του αιτούντος Δήμου. Τούτο δε, διότι, με το προαναφερθέν 15609/9.12.2019 έγγραφο της Προέδρου του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης διαβιβάστηκαν στην Ειδική Επιτροπή διακριτά πρακτικά συνεδρίασης του εν λόγω συλλογικού δημοτικού οργάνου, στα οποία παρατίθεται το ελάχιστο περιεχόμενο που απαιτεί ο κανονιστικός νομοθέτης, ήτοι οι συζητήσεις, οι ψηφοφορίες και οι αποφάσεις για κάθε θέμα (βλ. άρθρο 8 παρ. 1 εδάφιο δεύτερο του Πρότυπου Κανονισμού Λειτουργίας Δημοτικού Συμβουλίου). Τα πρακτικά αυτά φέρουν χρονολόγηση και τις υπογραφές όλων των δημοτικών συμβούλων, οι οποίοι φέρονται ότι είχαν παραστεί στην επίμαχη συνεδρίαση, καθώς και της προεδρεύουσας, λόγω απουσίας του Προέδρου και του Αντιπροέδρου του δημοτικού συμβουλίου, πρώτης σε σταυρούς προτίμησης δημοτικής συμβούλου του επιτυχόντος συνδυασμού, η οποία τήρησε τα πρακτικά, απούσης της πρακτικογράφου, όπως βεβαιώνεται στις αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου. Επομένως, τα προσκομισθέντα ενώπιον της Επιτροπής πρακτικά φέρουν όλα τα απαραίτητα για τη νόμιμη υπόστασή τους στοιχεία, σύμφωνα με τη διέπουσα τη λειτουργία των δημοτικών συμβουλίων νομοθεσία (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2569/2022, 3308/2007, 3838/2000) και, συνεπώς, αποτελούν δημόσια έγγραφα, έχοντα πλήρη αποδεικτική ισχύ και δυνάμενα να προσβληθούν μόνο για πλαστότητα [άρθρα 438 επ. του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α΄ 182), άρθρα 171 επ. του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999, Α΄ 97)] (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2569/2022, 1864/2017, 4887/2012, 1088/2008, 3738/2007, 2868/1995). Περαιτέρω, όπως βεβαιώνεται στις 160 έως 169/2019 αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης, το συμβούλιο αυτό συνήλθε σε δημόσια τακτική συνεδρίαση στην αίθουσα συνεδριάσεων, στον πρώτο όροφο του κτιρίου του Νομικού Προσώπου ΟΚΠΑΠΑ, επί της οδού Βασιλέως Παύλου στην πόλη του Γυθείου, σε συνέχεια της 8338/14.6.2019 έγγραφης πρόσκλησης του Προέδρου του. Επομένως, εφόσον στις αποφάσεις αυτές βεβαιώνεται ο τόπος συνεδρίασης του δημοτικού συμβουλίου του αιτούντος Δήμου, μη νομίμως η Ειδική Επιτροπή, η οποία περιορίζεται, κατά το άρθρο 102 παρ. 4 του Συντάγματος, το άρθρο 214 του ν. 3852/2010 και το άρθρο 152 παρ. 2 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, αποκλειστικά σε έλεγχο νομιμότητας - ελλείψει ειδικής διάταξης νόμου καθιερούσης αρμοδιότητα της Επιτροπής να επιλύει ζητήματα ουσιαστικής αμφισβήτησης της γνησιότητας δημοσίων εγγράφων - προέβη σε έλεγχο του περιεχομένου των ανωτέρω αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου όσον αφορά τον τόπο συνεδρίασης, προκειμένου να καταλήξει στην κρίση ότι το δημοτικό συμβούλιο είχε συνεδριάσει σε άλλον τόπο από τον αναφερόμενο στις επίμαχες αποφάσεις και στην έγγραφη πρόσκληση του Προέδρου του (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2695/2012). Τούτο δε, διότι, στις ως άνω αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου, οι οποίες παρέχουν, ως δημόσια έγγραφα, πλήρη απόδειξη, βεβαιώνεται ο ως άνω τόπος συνεδρίασης των μελών του δημοτικού συμβουλίου, ανταπόδειξη δε επιτρέπεται μόνο με την προσβολή των αποφάσεων αυτών ως πλαστών. Κατά συνέπεια, η Ειδική Επιτροπή, καθ’ υπέρβαση της κατά το Σύνταγμα και τον νόμο αρμοδιότητάς της, εξέφερε την κρίση, κατ’ επίκληση μαρτυρικών καταθέσεων του ίδιου του παρεμβαίνοντος και τρίτων προσώπων και ένορκης βεβαίωσης τρίτου προσώπου, ότι κατά την κρίσιμη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου της 19ης Ιουνίου 2019 δεν είχαν τηρηθεί καθόλου πρακτικά, μαγνητοφωνημένα ή πρόχειρα, κατά παράβαση του άρθρου 97 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων και του άρθρου 8 του Πρότυπου Κανονισμού Λειτουργίας Δημοτικού Συμβουλίου, καθώς και ότι στις αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου βεβαιώνεται ψευδώς ότι το δημοτικό συμβούλιο συνεδρίασε στην αίθουσα συνεδριάσεών του, ενώ, στην πραγματικότητα, η συνεδρίαση έλαβε χώρα σε άλλο κτίριο, κατά παράβαση της θεμελιώδους αρχής της δημοσιότητας των συνεδριάσεων των δημοτικών συμβουλίων. ….
22. Επειδή, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή η κρινόμενη αίτηση και να απορριφθεί, αντίστοιχα, η παρέμβαση του …. Πρέπει δε κατά το μέρος αυτό να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση
…
Δ ι ά τ α ύ τ α
Δέχεται εν μέρει την αίτηση και απορρίπτει κατά το αυτό μέρος την παρέμβαση του …..
Ακυρώνει εν μέρει την … (Πρακτικό…)/19.12.2019 απόφαση της Β΄ Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, κατά το σκεπτικό.
….
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 5 Νοεμβρίου 2024
Ο Πρόεδρος του Γ´ Τμήματος Ο Γραμματέας
Διομήδης ΚυριλλόπουλοςΑντώνιος Γεωργακόπουλος
και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 29ης Ιανουαρίου 2026.
Ο Πρόεδρος του Γ´ Τμήματος Η Γραμματέας
Διομήδης Κυριλλόπουλος Ευαγγελία Παινέση

Απ.Παπακωνσταντίνου & Συνεργάτες