17/07/2026
როცა სალიზინგო კომპანია თავად წყვეტს, ვინ არის „დამრღვევი" — თვითნებობა სალიზინგო ბაზარზე
ავტომობილის ლიზინგით შეძენა საქართველოში სულ უფრო გავრცელებული პრაქტიკაა — განსაკუთრებით მათთვის, ვისაც არ სურს ერთბაშად დიდი თანხის გადახდა. თუმცა ბოლო პერიოდში სულ უფრო ხშირად ვხვდებით მომხმარებელთა საჩივრებს, რომლებიც ერთი და იგივე სცენარის ირგვლივ ტრიალებს: სალიზინგო კომპანია ფორმალურ, ხშირად უსაფუძვლო მიზეზს პოულობს, ავტომობილს იბრუნებს და უკვე გადახდილ თანხასაც არ აბრუნებს.
1. სალიზინგო ხელშეკრულების ბუნება
ფინანსური ლიზინგის დროს ავტომობილის საკუთრება ხელშეკრულების ვადის განმავლობაში რჩება სალიზინგო კომპანიაზე, ხოლო მომხმარებელი სარგებლობს ავტომობილით და მოქმედი გადასახადების საფუძველზე თანდათან იხდის მის ღირებულებას. ეს არ ნიშნავს, რომ სალიზინგო კომპანიას შეუძლია ნებისმიერი საბაბით, დამტკიცების გარეშე, ცალმხრივად შეწყვიტოს ხელშეკრულება და ავტომობილი წაართვას — ხელშეკრულების ცალმხრივი შეწყვეტა და ქონების უკან დაბრუნება (რეპოსესია) კანონიერია მხოლოდ მაშინ, თუ არსებობს არსებითი დარღვევა, რომელიც ობიექტურად დასტურდება, და თუ დაცულია პროპორციულობის პრინციპი.
2. უსამართლო სახელშეკრულებო პირობები
„მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ" საქართველოს კანონის მიხედვით, ხელშეკრულების პირობა, რომელიც ინდივიდუალურად არ არის შეთანხმებული და კეთილსინდისიერების პრინციპის საწინააღმდეგოდ მომხმარებლის საზიანოდ არაპროპორციულ დისბალანსს ქმნის მხარეთა უფლება-მოვალეობებში, უსამართლოდ ითვლება და ბათილია. ეს პირდაპირ ეხება ისეთ პრაქტიკას, როცა კომპანია ფაქტობრივად თავად წყვეტს, „დაირღვა" თუ არა ხელშეკრულება, ამის შემდეგ თავადვე კრძალავს; თავადვე ინარჩუნებს უკვე გადახდილ თანხასაც და თავადვე იბრუნებს გადაცემულ ავტომობილს.
ერთ-ერთი ყველაზე ლოგიკური კითხვა, რომელიც ამ პრაქტიკასთან დაკავშირებით ისმის, ასეთია: თუ ავტომობილს აღმოაჩნდება ქარხნული ან ფარული ნაკლი — მაგალითად, გადაცემათა კოლოფი აღმოჩნდება დეფექტური და ექსპლუატაციის დროს გაფუჭდება — იღებს თუ არა სალიზინგო კომპანია პასუხისმგებლობას და უნაზღაურებს თუ არა მომხმარებელს რემონტის ხარჯებს?
პასუხი: პრინციპში, უნდა აინაზღაუროს — თუ ნაკლი იყო ფარული და არსებობდა გადაცემის მომენტისთვის.
სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, თუ ნივთს გადაცემის დროისთვის ჰქონდა ნაკლი, რომელიც არ იყო შესამჩნევი ან მყიდველისთვის/მოიჯარისთვის ცნობილი, გამყიდველი/გამქირავებელი პასუხისმგებელია ამ ნაკლზე — მყიდველს შეუძლია მოითხოვოს როგორც ხელშეკრულების მოშლა, ისე მიყენებული ზიანის ანაზღაურება (სამოქალაქო კოდექსის 491-ე და მომდევნო მუხლები, ზოგადი წესების მიმართებით — 352-ე მუხლი). ეს ლოგიკურია: მომხმარებელს არ შეეძლო ეცნო ან გამოევლინა ქარხნული დეფექტი შეძენის მომენტში, შესაბამისად რისკი ეკისრება იმას, ვინც ნივთი გადასცა.
თუ კომპანია მართლაც არ იღებს არავითარ პასუხისმგებლობას ავტომობილის ტექნიკურ მდგომარეობასა და მის გამოყენებასთან დაკავშირებულ რისკებზე, მაშინ არც აქვს საფუძველი, რომ იმავდროულად მკაცრად აკონტროლოს, ვინ სხედს საჭესთან — რადგან თუ რისკი მთლიანად მომხმარებელზეა, მაშინ მართვის უფლებაც მთლიანად მომხმარებლის გადასაწყვეტია (ბუნებრივია, კანონმდებლობით დადგენილი ზოგადი მოთხოვნების ფარგლებში, მაგალითად, მართვის მოწმობის ქონა).
#საქართველოში #ადვოკატი #ლიზინგი #იურისტი #იურიდიული #სასამართლო