23/02/2022
🎓 ჰერბერტ ლაიონელ ადოლფუს ჰარტი (1907-1992) - ინგლისელი იურისტი, სამართლის ფილოსოფოსი, პოლიტიკური ფილოსოფიის წამყვანი ფიგურა და რბილი სამართლებრივი პოზიტივიზმის წარმომადგენელი.
💼 ჰარტს მრავალფეროვანი კარიერა ჰქონა: რამდენიმე წლის საადვოკატო პრაქტიკის შემდეგ, მეორე მსოფლიო ომის დროს მუშაობდა ბრიტანეთის სადაზვერვო სამსახურში MI5. იყო ოქსფორდის უნივერსიტეტის სამართლის პროფესორი, მსახურობდა გაერთიანებული სამეფოს მონოპოლიების კომისიის წევრად, 1962 წელს აირჩიეს ბრიტანეთის აკადემიაში საპატიო წევრად.
⚖️ ჰარტის სამართლის მეთოდი აერთიანებს მეოცე საუკუნის ანალიტიკური ფილოსოფიის ანალიზს ჯერემი ბენტამის იურისპრუდენციულ ტრადიციებთან, ამასთანავე, ჰარტის სამართლის გაგება გარკვეულწილად უკავშირდება კელზენის „სამართლის წმინდა თეორიას“. ჯონ ოსტინის, ლუდვიგ ვიტგენშტაინისა და კელზენის გავლენით, ჰარტმა იურისპრუდენციაში არსებულ ცენტრალურ პრობლემებს დაუკავშირა ანალიტიკური და განსაკუთრებით, ლინგვისტური ფილოსოფიის ინსტრუმენტები.
📚 ჰარტი სამართალს აღიქვამს, როგორც სოციალურ ფენომენს. ის თავის პოზიტიურ სამართალს გამოყოფს ბენეტამისეული პოზიტივიზმისგან, უტილიტარიზმისგან და ნერგავს პირველადი და მეორეული წესების სისტემას, რომელიც შეიცავს ბუნებითი სამართლის მინიმალურ შინაარსს. მისთვის სამართალი, როგორც სოციალურ წესების ერთობლიობა, შედგება მორალური და შესასრულებლად სავალდებულო წესებისგან.
📘 მისი ყველაზე ცნობილი ნაშრომი − „სამართლის გაგება“ (The Concept of Law) შეფასდა, როგორც „მეოცე საუკუნეში დაწერილი სამართლის ფილოსოფიის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაშრომი“. იგი ხაზს უსვამს სამართლისა და მორალის გამიჯვნასა და მათი ურთიერთკვეთის მინიმალურობაზე. ჰარტმა წარმოადგინა უაღრესად გავლენიანი ხედვა იმის შესახებ, თუ როგორ აერთიანებს სხვადასხვა ტიპის ნორმა სამართლებრივი სისტემის სტრუქტურას. უაღრესად საინტერესოა მისი ხედვა „პენუმბრული ნორმების“ შესახებ, მანვე სამართალში არსებული ბუნდოვანება დაუკავშირა ლინგვისტიკის მეცნიერების ფენომენს − „ღია ტექსტურას“.
🎓 ჰარტის მოღვაწეობას განსაკუთრებულ ავტორიტეტს სძენს ისიც, რომ მას მიუძღვის წვლილი სამართლის, პოლიტიკური და მორალური ფილოსოფიის ისეთი წარმომადგენლების აღზრდასა და განვითარებაში, როგორებიც არიან: ბრაიან ბარი, რონალდ დუორკინი, ჯონ ფინისი, ჯონ გარდნერი, ქენთ გრინუოლთი, პიტერ ჰაკერი, დევიდ ჰოჯსონი, ნილ მაკკორმიკი, ჯოზეფ რაცი, ჩინ ლიუ ტენი, ჯონ როულსი და უილიამ ტვინინგი.
