27/09/2026
ՈՌՈԳՄԱՆ ՋՈՒՐԸ ՊԱՐԶԱՊԵՍ ՋՈՒՐ ՉԷ․ ԱՅՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑ Է
Գյուղացուն ոռոգման ջրից զրկելը միայն կենցաղային կամ տնտեսական խնդիր չէ։ Դա հարված է միաժամանակ հողին, գյուղատնտեսությանը, պարենային անվտանգությանը, գյուղի գոյությանը և, ի վերջո, պետության անվտանգությանը։
Պատահական չէ, որ Մխիթար Գոշի իրավական մտածողության մեջ ջուրը պարզապես բնական բարիք չէր․ գյուղացու ապրուստի աղբյուրից նրան զրկելը դիտվում էր որպես ծանր հանցագործության տեսակ։ Դարեր առաջ մեր իրավական միտքը հասկացել էր մի պարզ ճշմարտություն. ով փակում է գյուղացու ջուրը, վտանգում է ոչ միայն նրա բերքը, այլև՝ երկրի վաղվա օրը։
Հայաստանի Հիմնական օրենքի առաջին հոդվածի ուժով՝ Հայաստանը հռչակված է սոցիալական և իրավական պետություն։ Իսկ պետական մակարդակով ոռոգման ջրի հուսալի և կայուն մատակարարումը դեռ տարիներ առաջ պաշտոնապես դիտարկվել է որպես երկրի կենսաապահովման և ազգային անվտանգության առաջնահերթ խնդիրներից մեկը։
Ուրեմն, ջրի բաշխումը չի կարող վերածվել կամայականության, ընտրողականության կամ պաշտոնյայի բարեհաճության հարցի։ Ոռոգման ջրամատակարարման հարաբերությունները կարգավորվում են օրենքով և կառավարության որոշումներով, իսկ ջրօգտագործողն ու ջրամատակարարը իրավահարաբերության սուբյեկտներ են՝ օրենքով սահմանված իրավունքներով ու պարտականություններով։ Արձանագրենք, որ
Նաիրի նշանակում է ջրերի երկիր։ Ջրերի երկրում գյուղացին չպետք է կանգնի փակ ջրանցքի առաջ՝ սեփական հողն էլ՝ անջրդի։
Հայկական հին առասպելում վիշապն էր նստում ջրի ակունքին։ Իրավական պետությունում ջրի ակունքին պետք է կանգնի ոչ թե «վիշապը», այլ օրենքը։ Եվ օրենքը չի կարող մեկի համար ջուր բացել, մյուսի համար՝ փակել՝ առանց իրավաչափ, հիմնավորված ու վերահսկելի պատճառի։
Պետական իրավասու մարմիններին հիշեցնում եմ՝ պաշտոնատար անձի յուրաքանչյուր ապօրինի գործողություն կամ անգործություն ունի իրավական հետևանք։ Իսկ եթե ջրի ապօրինի կամ ընտրողական սահմանափակման վերաբերյալ առկա են հանցագործության հատկանիշներ, իրավապահ մարմինների պարտականությունն է ոչ թե սպասել, մինչև հողը չորանա ու գյուղացին կորցնի բերքը, այլ օրենքով սահմանված կարգով անհապաղ ստուգել փաստերը և տալ քրեաիրավական գնահատական։
Հարկավոր է իմանալ.
Երբ գյուղացուն զրկում են ջրից, վաղը պետությունն է զրկվում բերքից։
Երբ գյուղացին թողնում է հողը, պետությունն է կորցնում գյուղը։
Իսկ պետությունը, որը չի պաշտպանում իր հողն ու այդ հողը մշակող մարդուն, վտանգում է սեփական անվտանգությունը։
Փաստաբան՝ Լևոն Բաղդասարյան
