26/07/2021
تکرار جرم از دیدگاه کد جزای افغانستان !
کد جزای افغانستان در مواد (۷۹- ۸۳ ) احکامی در خصوص تکرار جرم را پیش بینی نموده است. با توجه به هدایت مواد فوق الذکر ، تکرار جرم به دو نوع است، که عبارت است از تکرار عام و خاص.
از مادۀ متذکره کد جزا ، چنین استنباط می گردد که اولی از تکرار عام و دومی از تکرار خاص بحث می کند. در ماده ۷۹ کد جزا ، تکرار عام را چنین تعریف شده است.
الف . " شخص زمانی مجرم متکرر شناخته می شود که به اثر جنحه یا جنایت محکوم به جزا گردیده و بعد از صدور حکم قطعی و قبل از اعادۀ حیثیت، مرتکب جنحه یا جنایت عمدی دیگری گردد.
ب . متعاقباً در مادۀ( ۸۰ ) قانون مزبور تکرار خاص را چنین تعریف نموده است: " شخص زمانی مجرم متکرر خاص شناخته می شود که به اثر ارتکاب جنحه یا جنایت محکوم به جزا گردیده و بعد از صدور حکم قطعی و قبل از اعادۀ حیثیت، مرتکب جنحۀ عمدی مماثل اولی یا جنایت گردد."
بادرنظرداشت این دو تعریف می توان وجوه اشتراک و افتراق میان این دو قسم تکرار را قرار ذیل برشمرد:
وجوه اشتراک بین دو تعریف فوق در مورد تکرار جرم!
۱- از حیث محکوم شدن به جزا به اثر جنحه یا جنایت:
در این دو تعریف، دو معیار برای جرم قبلی در نظر گرفته شده است.
اولاً ،شخص محکوم به جزا شده باشد. اگر به تدابیر امنیتی محکوم شده باشد و یا حکم به برائت وی شده باشد از دایرۀ تعریف تکرار جرم خارج می شود.
ثانیاً ، جرم باید جنحه یا جنایت باشد. اگر جرم قباحت باشد مشمول این ماده نمی شود.
۲- از حیث صدور حکم قطعی در خصوص جرم قبلی:
این شرط دیگریست که برای تکرار جرم چه عام یا خاص ضروری است. مادۀ چهارم، کد جزا، موارد قطعیت حکم را برشمرده است. برعکس در صورتی که حکم قطعی یا نهایی نباشد، و شخص مرتکب جرم دیگری شود، بحث تکرار جرم منتفی است.
البته مواد۷۹ و ۸۰ صرف به صدور حکم قطعی بسنده کرده است و ضروری نیست که جزا تطبیق گردد. یعنی پس از صدور حکم قطعی و پیش از تطبیق مجازات هرگاه مرتکب جرمی شود، احکام تکرار جرم بر شخص جاری می شود.
۳- از لحاظ ارتکاب جرم بعدی قبل از اعادۀ حیثیت:
اعادۀ حیثیت سابقۀ جرمی شخص را پاک می کند و چنین پنداشته می شود که شخص اصلا مرتکب جرم نشده است. یعنی همان حیثیت و اعتباری که یک شخص قبل از ارتکاب جرم داشت آن را بدست می آورد.
بر بنیاد مادۀ (۱۷۲ ) کد جزا شخصی که به جزای حبس بیش از ده سال یا به حبس کمتر از ده سال در جرایم مندرج باب اول و دوم کتاب دوم این قانون محکوم گردد، از یک سلسله حقوق و امتیازات محروم می شود، مگر اینکه به حکم قانون یا محکمه اعادۀ حیثیت شده باشد. به گونۀ مثال یکی از این محرومیت ها، خدمت در قوای سه گانه دولتی و سایر نهادهای دولتی می باشد.
قابل ذکر است که مواد( ۳۶۲ الی ۳۸۰ )قانون اجراآت جزایی، احکامی در خصوص اعادۀ حیثیت را پیش بینی نموده است. بنابرین هرگاه یک شخص پس از میعاد پیش بینی شدۀ اعادۀ حیثیت در قانون، مرتکب جرم دیگری شود، احکام تکرار جرم بر آن شخص مرتب نمی شود.
