Thầy Bùi Văn Thành - Giảng viên Logistics, Hanoi (2026)

27/04/2025

Chung kết Nhà Kinh tế trẻ

02/03/2025

TLDR003: Tác động của Generative AI đến Tư Duy Phản Biện / Càng phụ thuộc càng thui chột tư duy phản biện
-- Bối cảnh: Báo cáo mới từ Microsoft Research và Đại học Carnegie Mellon đã chỉ ra rằng sự phụ thuộc ngày càng tăng vào Generative AI (GenAI) trong công việc khiến tư duy phản biện bị suy giảm.
Nghiên cứu này:
↳ Khảo sát 319 knowledge workers (nhân viên tri thức).
↳ Tập trung vào cách GenAI ảnh hưởng đến khả năng tư duy phản biện: phân tích, đánh giá và phán đoán lý trí.
Dưới đây là các nội dung chính từ nghiên cứu: 👇
1. Tư duy phản biện giảm khi sự tin tưởng vào AI tăng lên
↳ Cốt lõi: Nghiên cứu cho thấy khi nhân viên có niềm tin cao vào AI, họ có xu hướng ít phân tích sâu hơn.
💡 Điểm nổi bật:
✔ Niềm tin vào AI cao hơn → ít suy nghĩ phản biện hơn.
✔ Ngược lại, những người tự tin vào khả năng của bản thân lại duy trì tư duy phản biện tốt hơn, dù điều này đòi hỏi họ phải nỗ lực nhiều hơn.
2. Chuyển đổi nhận thức: Từ thực hiện sang giám sát công việc
↳ GenAI giúp con người giảm bớt sức lao động trong việc thực thi công việc (task ex*****on), nhưng lại khiến họ phải đầu tư nhiều hơn vào giám sát công việc (task stewardship).
💡 Điểm nổi bật:
✔ Khi GenAI xử lý nội dung, con người phải kiểm tra và điều chỉnh đầu ra để đảm bảo phù hợp với tiêu chuẩn.
✔ Rủi ro: Nếu chỉ phụ thuộc vào AI mà không giám sát kỹ, sẽ dễ dẫn đến sai sót hoặc giảm chất lượng công việc.
3. Tư duy dịch chuyển: Từ thu thập thông tin sang xác minh thông tin
↳ GenAI giảm đáng kể nỗ lực thu thập thông tin, nhưng lại tăng nỗ lực để xác minh tính chính xác của thông tin do AI tạo ra.
💡 Điểm nổi bật:
✔ Ít nỗ lực hơn: GenAI tự động tổng hợp và tổ chức thông tin.
✔ Nhiều nỗ lực hơn: Người dùng phải kiểm tra lại thông tin, đặc biệt trong các tình huống cần độ chính xác cao (ví dụ: pháp lý, y tế).
4. Động lực & Rào cản trong tư duy phản biện
↳ Động lực:
Mong muốn nâng cao chất lượng công việc.
Tránh hậu quả tiêu cực (ví dụ: thông tin sai, lỗi kỹ thuật).
Phát triển kỹ năng cá nhân.
↳ Rào cản:
Sự tin tưởng quá mức vào GenAI khiến người dùng không kiểm tra kỹ.
Thiếu thời gian hoặc kỹ năng để đánh giá và cải thiện đầu ra AI.
Nhiệm vụ bị đánh giá thấp về tầm quan trọng (ví dụ: viết email hoặc bài đăng mạng xã hội).
5. Nguy cơ "thoái hóa" tư duy phản biện
↳ Vấn đề lớn nhất: Những kỹ năng tư duy phản biện (như phân tích, đánh giá) không rèn luyện thường xuyên sẽ dần mai một và rất khó khôi phục.
💡 Điểm nổi bật:
✔ GenAI khiến công việc dễ dàng hơn nhưng làm giảm cơ hội thực hành tư duy phản biện.
✔ Đây là một "sự đánh đổi vô thức": con người đang hy sinh khả năng tư duy sâu sắc để đổi lấy sự tiện lợi và tốc độ.
Vài gợi ý để bạn đào sâu x bớt sợ:
10 Tựa Sách Gợi Ý Về Tư Duy Phản Biện & AI
"Thinking, Fast and Slow" - Daniel Kahneman
↳ Khám phá cách bộ não vận hành giữa hai hệ thống: tư duy nhanh dựa trên trực giác và tư duy chậm dựa trên phân tích.
"Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies" - Nick Bostrom
↳ Một cuốn sách kinh điển về tương lai của AI và những ảnh hưởng tiềm tàng đến cách con người tư duy và ra quyết định.
"Deep Thinking: Where Machine Intelligence Ends and Human Creativity Begins" - Garry Kasparov
↳Garry Kasparov, cựu vô địch cờ vua thế giới, chia sẻ về sự tương tác giữa con người và máy móc trong quá trình tư duy sáng tạo.
"The Art of Thinking Clearly" - Rolf Dobelli
↳ Một cuốn sách dễ tiếp cận, giúp nhận diện và tránh các lỗi sai tư duy phổ biến trong công việc và cuộc sống.
"You Look Like a Thing and I Love You" - Janelle Shane
↳ Một cái nhìn hài hước và sâu sắc về cách AI thực sự hoạt động, và vì sao AI không thể thay thế hoàn toàn tư duy con người.
"Critical Thinking: A Beginner's Guide to Critical Thinking, Better Decision Making, and Problem Solving" - Jennifer Wilson
↳ Hướng dẫn cơ bản nhưng đầy đủ về cách phát triển kỹ năng tư duy phản biện.
"The Alignment Problem: Machine Learning and Human Values" - Brian Christian
↳ Thảo luận về thách thức trong việc đồng bộ hóa giá trị giữa con người và AI.
"A Mind for Numbers: How to Excel at Math and Science (Even If You Flunked Algebra)" - Barbara Oakley
↳ Dù tập trung vào toán học, cuốn sách cung cấp các kỹ năng tư duy phản biện để giải quyết vấn đề phức tạp.
"Weapons of Math Destruction" - Cathy O'Neil
↳ Một lời cảnh báo về cách các thuật toán AI có thể gây ra bất công, và quan trọng hơn, tại sao con người cần tư duy phản biện để kiểm soát chúng.
"The Human Edge: How Curiosity and Creativity Are Your Superpowers in the Digital Economy" - Greg Orme
↳ Tập trung vào cách con người có thể phát triển các kỹ năng mềm như sáng tạo và tư duy phản biện để vượt trội trong thời đại AI.
10 Bài TED Talks Đáng Xem
"How to Stay Calm When You Know You'll Be Stressed" - Daniel Levitin
↳ Khám phá cách áp dụng tư duy phản biện trong việc ra quyết định dưới áp lực.
"The Future of AI: What If We Get It Right?" - Grady Booch
↳ Một bài nói chuyện lạc quan về cách con người và AI có thể cùng làm việc hiệu quả.
"Critical Thinking: Why We Need It and How to Get Better at It" - Andrew McAfee
↳ Giải thích tại sao tư duy phản biện là kỹ năng quan trọng nhất trong thời đại công nghệ.
"The Danger of a Single Story" - Chimamanda Ngozi Adichie
↳ Một cách nhìn sâu sắc về sự cần thiết của tư duy phản biện khi tiếp cận thông tin và câu chuyện.
"What Happens When Our Computers Get Smarter Than We Are?" - Nick Bostrom
↳ Thảo luận về tương lai của trí tuệ nhân tạo và vai trò của con người trong việc kiểm soát nó.
"How AI Can Enhance Our Memory, Work, and Social Lives" - Tom Gruber
↳ Tập trung vào cách AI có thể hỗ trợ con người mà không làm suy giảm khả năng tư duy độc lập.
"The Jobs We'll Lose to Machines — and the Ones We Won't" - Anthony Goldbloom
↳ Phân tích các loại công việc và kỹ năng mà AI có thể thay thế hoặc không thể thay thế.
"How to Make Work-Life Balance Work" - Nigel Marsh
↳ Một góc nhìn độc đáo về cách duy trì sự cân bằng giữa công nghệ và tư duy cá nhân trong công việc.
"What AI Is — And Isn't" - Sebastian Thrun
↳ Phân biệt rõ giữa khả năng của AI và những gì vẫn thuộc về con người.
"Do Schools Kill Creativity?" - Ken Robinson
↳ Một bài nói cực kỳ nổi tiếng, giúp nhận ra tầm quan trọng của tư duy sáng tạo và phản biện trong giáo dục và công việc.
✍️ Tâm sự từ tác giả
Nhóm tác giả đến từ Microsoft Research và Đại học Carnegie Mellon gồm các nhà nghiên cứu như:
👉 Hao-Ping Lee (Carnegie Mellon): Một chuyên gia về khoa học máy tính tập trung vào ảnh hưởng của AI đến công việc tri thức.
👉 Advait Sarkar (Microsoft Research): Nhà nghiên cứu về tương tác giữa con người và AI, với trọng tâm là thiết kế công cụ AI hỗ trợ tư duy.
👉 Lev Tankelevitch (Microsoft Research): Chuyên gia về mô hình AI và sự đồng bộ giữa con người và máy móc.
Họ chia sẻ:
"Chúng tôi nhận thấy rằng khi AI ngày càng mạnh mẽ và đáng tin cậy, con người vô tình dần từ bỏ những kỹ năng quan trọng nhất của mình. Đây là một thách thức lớn đối với chúng ta: làm thế nào để AI trở thành công cụ hỗ trợ phát triển tư duy, thay vì thay thế nó."
🌟 Thông điệp cuối cùng: GenAI là công cụ mạnh mẽ, nhưng để tận dụng hiệu quả, chúng ta cần duy trì sự cân bằng: sử dụng AI như một trợ lý, không phải người thay thế.

31/01/2025

Liệu chúng ta đã biết tư duy? Phải chăng nhiều mâu thuẫn trong đối thoại giao tiếp, nhận định vấn đề, giải quyết thách thức, và quyết định chuẩn xác là do chúng ta tư duy quá khác và quá chênh nhau?
Từ thuở nhỏ, tôi đã luôn ngưỡng mộ những người sở hữu kỹ năng tư duy vượt trội, hơn là những ai chỉ đơn thuần tích lũy thông tin hay kiến thức dữ kiện [factual knowledge]. Tư duy giúp con người trở nên đặc biệt, bởi khả năng biến đổi thông tin thành tri thức hữu ích, giống như vua Midas chạm vào mọi thứ và biến chúng thành vàng. Trong quá trình làm việc, tôi đã gặp không ít người có vốn kiến thức phong phú như một bách khoa toàn thư sống, nhưng khả năng phân tích, đánh giá và tạo ra tri thức riêng lại rất hạn chế. Nhận thấy tầm quan trọng của việc phát triển kỹ năng tư duy, tôi đang xây dựng một chương trình học tập mới trong năm nay, tạm đặt tên là Human Intelligence Program – HIP, nhằm giúp các bạn trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên, rèn luyện và nâng cao năng lực hữu ích này.
Mức độ đầu tiên của tư duy liên quan đến việc thu thập thông tin một cách có ý nghĩa thông qua việc đặt câu hỏi và phân loại thông tin theo mô hình 5W1H (Who, What, Where, When, Which, How), tức là tư duy có hệ thống. Ngay cả ở cấp độ này, khi áp dụng ở mức độ cao hơn, chúng ta cần biết cách xác định thời lượng, tần suất và mức độ nghiêm trọng của bất kỳ hiện tượng nào, chẳng hạn như một cảm xúc, một hành vi hay một sự kiện. Việc này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về bản chất của hiện tượng và đặt nền tảng cho các phân tích sâu hơn.
Ngay cả khi đặt câu hỏi về lý do hay nguyên nhân của một hiện tượng, chúng ta cần biết cách xác định nguyên nhân trực tiếp cũng như các điều kiện để hiện tượng đó xảy ra, chẳng hạn như các biến số điều tiết và trung gian, các điều kiện đủ và cần thiết, v.v. Việc này đòi hỏi chúng ta phải xem xét các yếu tố tác động và mối quan hệ giữa chúng, từ đó có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về vấn đề.
Ở cấp độ tiếp theo, chúng ta cần thành thạo tư duy phản biện [critical thinking], không phải như một phương tiện để tranh luận chống lại một quan điểm hay ý kiến nào đó, mà để phân biệt thông tin đúng sai, các tuyên bố, và do đó đưa ra quyết định đúng đắn với tư cách là người tiêu thụ thông tin. Tư duy phản biện giúp chúng ta đánh giá tính hợp lý của các lập luận, xác định các giả định ẩn và nhận diện các sai lầm logic, từ đó đưa ra những kết luận chính xác và đáng tin cậy.
Tư duy phản biện bao gồm nhiều kỹ năng cụ thể như khả năng phân tích, đánh giá và tổng hợp thông tin. Khi phân tích một vấn đề, chúng ta cần phá vỡ nó thành các yếu tố cơ bản để hiểu rõ hơn về cấu trúc và mối liên hệ giữa các phần tử. Việc đánh giá liên quan đến việc xác định giá trị và độ tin cậy của thông tin, dựa trên các tiêu chí như bằng chứng, nguồn gốc và logic. Tổng hợp thông tin đòi hỏi việc kết hợp các yếu tố đã phân tích và đánh giá để tạo ra một bức tranh toàn diện và mạch lạc về vấn đề. Tư duy phản biện cũng liên quan đến việc nhận diện và loại bỏ các sai lầm logic và các thiên kiến nhận thức, từ những lỗi trong quá trình lập luận, chẳng hạn như suy diễn vô căn cứ hay kết luận từ một mẫu nhỏ không đại diện; đến những lệch lạc trong suy nghĩ do các yếu tố cá nhân, như cảm xúc hay kinh nghiệm trước đó, ảnh hưởng đến khả năng đánh giá thông tin một cách khách quan.
Cấp độ thứ ba yêu cầu chúng ta tư duy biện chứng [dialectical thinking], nhìn nhận bất kỳ hiện tượng nào từ nhiều góc độ và cũng thấy được sự tích hợp của các mặt đối lập không chỉ qua thời gian mà còn trong bản chất hay thực chất của chúng. Tư duy biện chứng giúp chúng ta nhận ra rằng mọi sự vật, hiện tượng đều có mối liên hệ và tác động lẫn nhau, và rằng sự thay đổi là một phần tất yếu của thực tại. Điều này cho phép chúng ta tiếp cận vấn đề một cách linh hoạt và sáng tạo hơn.
Tư duy biện chứng còn hướng tới việc tổng hợp chúng lại để hiểu rõ hơn toàn bộ ý nghĩa và sự vận hành của hiện tượng. Nó giúp chúng ta dự đoán và chuẩn bị cho những thay đổi trong tương lai. Bằng cách nhận ra rằng mọi thứ đều có thể thay đổi và chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, chúng ta có thể linh hoạt điều chỉnh chiến lược và kế hoạch của mình để đạt được kết quả tốt nhất. Tư duy biện chứng khuyến khích sự linh hoạt trong suy nghĩ và hành động, tạo điều kiện cho sự sáng tạo và đổi mới.
Cấp độ thứ tư là tư duy hệ thống [systems thinking]. Tư duy hệ thống là cách nhìn nhận và giải quyết vấn đề một cách tổng thể, bằng cách xem xét các yếu tố liên quan trong một hệ thống, các hiện tượng đột sinh và mối quan hệ tương tác giữa chúng. Tư duy hệ thống giúp chúng ta nhận ra các cấu trúc, quy trình ẩn sau các hiện tượng bề nổi, từ đó đưa ra giải pháp hiệu quả cho các vấn đề phức tạp. Việc áp dụng tư duy hệ thống cho phép chúng ta hiểu rõ hơn về cách các phần tử trong một hệ thống tương tác và ảnh hưởng lẫn nhau, từ đó đưa ra các quyết định hợp lý và hiệu quả hơn.
Tư duy hệ thống mang nhiều khái niệm mới mẻ và thú vị. Chẳng hạn, một hệ-trong-hệ [holon] là một phần tử của hệ thống đồng thời là một hệ thống hoàn chỉnh trong chính nó, cho phép sự tồn tại và cân bằng của các hệ thống phức hợp. Hiện tượng đột sinh [emergence] xảy ra khi các yếu tố đơn lẻ trong hệ thống tương tác với nhau tạo ra các đặc tính mới không thể dự đoán được từ các yếu tố riêng lẻ. Các vòng lặp tuần hoàn [circular loops] trong hệ thống thể hiện sự phản hồi liên tục giữa các yếu tố, tạo ra các chuỗi nguyên nhân-kết quả lặp đi lặp lại và ảnh hưởng lẫn nhau.
Cấp độ thứ năm những cũng chưa chắc là cuối cùng là tư duy chiến lược. Theo nguồn từ Tanca, tư duy chiến lược là quá trình suy nghĩ có hệ thống, phân tích các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự thành công lâu dài của một tổ chức, doanh nghiệp hay cá nhân. Tư duy chiến lược giúp người áp dụng dự đoán các nguy cơ và cơ hội có thể xảy ra, đưa ra các mục tiêu, kế hoạch và giải pháp phù hợp trong bối cảnh kinh doanh luôn thay đổi. Việc phát triển tư duy chiến lược cho phép chúng ta định hướng và lập kế hoạch dài hạn, đồng thời linh hoạt điều chỉnh để thích ứng với những biến động của môi trường xung quanh.
Một trong những yếu tố quan trọng của tư duy chiến lược là khả năng nhìn xa trông rộng, tức là khả năng hình dung và dự đoán các xu hướng và biến đổi trong tương lai dựa trên phân tích hiện tại. Điều này đòi hỏi sự nhạy bén trong việc nhận diện các tín hiệu yếu và các yếu tố dẫn dắt thay đổi, cũng như khả năng sáng tạo để nghĩ ra các kịch bản khác nhau và các phương án ứng phó phù hợp. Sự linh hoạt và khả năng thích ứng cũng là những yếu tố then chốt của tư duy chiến lược, cho phép chúng ta nhanh chóng điều chỉnh chiến lược khi gặp phải những biến động không lường trước. Bằng cách kết hợp các kỹ năng phân tích, sáng tạo và ứng biến, tư duy chiến lược mang lại cho chúng ta lợi thế cạnh tranh và khả năng đạt được các mục tiêu dài hạn một cách bền vững.
Tôi tin rằng, với chương trình này, các bạn trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên, sẽ có cơ hội tiếp cận và xử lý thông tin một cách có hệ thống hơn, từ đó tận dụng tối đa nguồn thông tin quý báu để đạt được thành công vượt bậc trong học tập, công việc và cuộc sống. Việc rèn luyện và phát triển các cấp độ tư duy này không chỉ giúp các bạn nâng cao khả năng học tập mà còn trang bị cho các bạn những kỹ năng quan trọng để đối mặt với mọi thách thức trong tương lai. Chúng ta sẽ cùng nhau mở rộng tầm nhìn, khai phá tiềm năng và tiến bước vững chắc trên con đường chinh phục tri thức và thành công!

22/01/2025

NỂ CÔ HƯƠNG VỀ CÁCH CHĂM CON
Nhớ cách đây 15 năm, cô Thanh Minh Nguyen, lúc bấy giờ là Giảng viên tiếng Anh, Trưởng phòng Hợp tác Quốc tế của FTU, bạn học cùng trường chuyên ngữ với cô Hương, chắc biết Vi nhà mình hòm hòm yêu cầu nên có hỏi mình "Hương bạn mình muốn tìm gia sư dậy tiếng Anh, yêu cầu là dân chuyên ngữ và học FTU, Hà Vi nhà cậu có làm không". Minh chơi với mình đã lâu, biết Vi từ bé và biết quá trình học hành của Vi.
Ngày đó, nhà cô Hương chưa nổi như giờ, còn ở Vinhome Bà Triệu và mình cũng chỉ biết vậy thôi, chứ giờ biết bác Vượng là ai, khéo "áp nực" chẳng dám nhận ý nhờ.
Về nhà nói chuyện với con. Con muốn làm và rủ thêm 2,3 bạn cùng học chuyên ngữ, cùng học FTU ra nhà cô Hương, gặp cô và bắt đầu sự nghiệp làm gia sư cho nhà cô từ đó, dậy cho cả con nhà cô Hằng (em gái cô Hương) nữa (Hoàng, Tôm, Tép, Bông).
Mới học năm thứ nhất, nên mấy cô gia sư này nhiệt tình lắm, hi hi, được trả mức cao hơn bình thường mà và hơn hết bạn Hoàng và các em nhỏ rất ngoan, rất hợp tác và quý các cô. Lúc này anh cả đang học ở Sing.
Đi dậy về, con gái cũng hay kể chuyện bọn nhỏ, nhất là Hoàng, lúc này 9 tuổi rùi nên hay nói chuyện với các cô, và mình biết, ngoài học tiếng Anh, học Toán, còn học đàn, múa... nữa
Cô Hương rất quan tâm đến việc học của con, thường xuyên trao đổi, hỏi han qua email, alo với các cô gia sư.
Không những vậy, cứ đến hè, cô Hương mua vé máy bay cho mấy cô gia sư bay vào Vinpearl Nha trang, ăn ở một tháng cùng các em nhà cô. Thời gian này, học hành là phụ, vui chơi là chính, nhưng cô Hương vẫn không thả con nha, vẫn muốn con học các Cô gia sư không chỉ kiến thức mà còn cả nết ăn nết ở nha.
Mình nhớ có năm khai trương Vinpearl Đà Nẵng, cô Hương còn cho con gái mình và Thuý (bạn Vi cùng làm gia sư), được mời 01 người thân đến ở 3 ngày 2 đêm. Mình và mẹ Thuý đi cùng hai cô con gái. Sung sướng và xúc động phết, vì con chỉ làm gia sư nhưng được nhà chủ quý trọng như vậy, ngày lễ Tết cô đều chuẩn bị quà tặng.
Phải nói, theo quan điểm cá nhân, mình phục và nể cô Hương quá à. Cô ý bận trăm công nghìn việc, áp lực không ít. Nhưng quan tâm đến con thì ít ai bằng thật.
Và nhờ có gương điển hình của nhà cô Hương, mình đã luôn răn dậy hai đứa nhà mình "Các con thấy không, nhà cô chú ý giầu có, ăn bẩy đời không hết, mà các em ý vẫn phải học, học kín thời gian luôn. Không những vậy, còn phải học cả lời ăn tiếng nói, cách cư xử. Các con nhìn đó mà liệu nhé".
Rồi nhà cô Hương chuyển sang Vinhome Riverside, cô lại thuê taxi cho các cô gia sư sang dậy cho các con cháu nhà cô, không ngắt quãng buổi nào, đều đặn.
Đầu bài mình dùng câu "sự nghiệp gia sư cho nhà cô Hương", vì suốt thời gian học đại học, chỉ đến khi ra trường, con gái mình đi học thạc sỹ ở nước ngoài, việc làm gia sư cho nhà cô Hương mới dừng lại.
Nhìn cách nuôi dậy con của cô Hương, mình tin rằng, các con cô sẽ luôn là những người con ngoan, những người có trách nhiệm với bản thân và gia đình và chắc chắn, vứt đâu chúng cũng sống được💕

27/12/2024

PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP FEYNMAN

Một cuốn sách khá thú vị và đặc sắc của hai tác giả Âm Hồng Tín, Lý Vĩ. Vì rất ngưỡng mộ phương pháp học tập của nhà vật lý học nổi tiếng Feynman nên hai tác giả đã dày công nghiên cứu về tư duy cũng như phương pháp học tập mà Feynman đã ứng dụng trong sự nghiệp lẫn công tác giảng dạy của ông.

Cuốn sách tập trung vào 5 bước cốt lõi giúp ta học nhanh, nhớ lâu và tiến bộ vượt bậc. Đây cũng là cuốn sách tiếp theo nằm trong chuỗi 5 cuốn sách về phương pháp học tập và giảng dạy mà mình sẽ chia sẻ tới bạn trước thềm năm mới 2025.

Mình mong rằng các bạn không chỉ ứng dụng các phương pháp này cho bản thân mà còn lấy nó làm nền tảng để định hướng và đồng hành cùng các thế hệ sau của chúng ta. Đó có thể là bé con - quả ngọt giữa ta và người bạn đời, hoặc là các bạn học sinh, sinh viên, học viên - những người ta trực tiếp giảng dạy và đồng hành.

Có phương pháp học đúng không những giúp chúng ta tiết kiệm được nhiều thời gian mà còn có thể nhanh chóng đạt được mục tiêu và hiện thực hoá những mong ước của bản thân. 5 phương pháp này có thể ứng dụng trên mọi khía cạnh, mọi lĩnh vực và mọi độ tuổi đó ạ.

1. XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU

Rất nhiều bạn bỏ dở việc học giữa chừng là vì không xác định được mục tiêu của bản thân ngay từ đầu. Điều này đúng trong nhiều tình huống khác nhau, có thể là một lớp học, một dự án nhưng cũng có thể là một cuốn sách.

Nhiều bạn học vì nghe người khác ca ngợi, đọc sách theo xu hướng và trào lưu. Vậy nên họ rất dễ bỏ cuộc nếu gặp phải khó khăn và thử thách trên hành trình ấy. Do đó việc đầu tiên khi chúng ta muốn làm bất cứ điều gì thì phải xác định được mục tiêu của bản thân bằng hai bước:

✍️Bước một là làm rõ mục đích của việc học. Việc học không những làm thay đổi suy nghĩ của chúng ta một cách sâu sắc mà còn là nền tảng để rèn giũa, hoàn thiện cách tư duy của bản thân theo 4 khía cạnh. Bao gồm tư duy cởi mở, phát triển tư duy phản biện, rèn luyện tư duy logic và tăng cường khả năng truyền đạt.

✍️Bước hai là tập trung vào mục tiêu.
Làm rõ lợi ích to lớn mà nó mang tới cho chúng ta thông qua việc tìm ra hướng đi cho tương lai, đồng thời chú trọng vào hiện tại. Muốn làm tốt hai khía cạnh này chúng ta phải biết cách lên kế hoạch cụ thể, nhằm triển khai mục tiêu và biến nó thành những việc cần làm. Đảm bảo được nguyên tắc SMART trong quá trình đặt mục tiêu.

Mình ví dụ khi đọc cuốn sách nào đó, chúng ta phải xem cuốn sách ấy giúp được gì cho bản thân trong tương lai, về khía cạnh cụ thể nào (nuôi dạy con, phát triển tư duy, sự nghiệp, hay tài chính cá nhân). Đồng thời xem xét xem hiện tại ta có thể ứng dụng nó ra sao trong cuộc sống của bản thân. Từ đó lên lộ trình, kế hoạch để áp dụng ngay và luôn. Có thế kiến thức mới thực sự đi vào đời sống được.

2. NẮM BẮT KIẾN THỨC

Rất nhiều bạn chia sẻ với mình rằng, sau khi đọc xong một cuốn sách nào đó thường các bạn không còn nhớ gì nữa. Lý do vì các bạn ấy chưa xây dựng được cho bản thân một quy trình học tập đúng đắn. Kiến thức ta vừa tiếp nhận chỉ đang nằm trên bề mặt mà thôi. Vậy thì quy trình chuẩn ta cần áp dụng là gì?

✍️Thứ nhất là ký ức ngắn hạn.
Phần này ta cần xây dựng được hệ thống kiến thức với các bộ câu hỏi như: Tại sao chúng ta lại đọc sách? Nó mang tới nội dung cốt lõi gì? Làm thế nào để có thể áp dụng nó vào cuộc sống?

✍️Thứ hai biểu tượng tâm lý.
Phần này ta cần hình ảnh hóa ngôn từ, bởi não bộ của chúng ta sẽ dễ dàng tiếp nhận kiến thức thông qua hình ảnh hơn là từ ngữ.

✍️Thứ ba mã hoá kép.
Phần này giúp chúng ta phát triển sâu hơn về hệ thống kiến thức của mình thông qua hai hệ thống chính đó là hệ thống ngôn ngữ thông qua ý nghĩa của từ ngữ và hệ thống hình ảnh thông qua ý nghĩa của hình ảnh.

✍️Thứ tư là ký ức dài hạn.
Biến những kiến thức vừa mới tiếp nhận được đi từ vùng ký ức ngắn hạn vào vùng ký ức dài hạn thông qua sơ đồ tư duy.

Đây cũng chính là sự kết hợp giữa từ ngữ và hình ảnh mà mình đã chia sẻ lâu nay với các bạn học viên. Khi sử dụng sơ đồ hóa chúng ta có thể hệ thống kiến thức một cách trực quan, bài bản và logic. Kết hợp với việc suy ngẫm, liên hệ và đóng gói bằng những trải nghiệm cá nhân, chúng ta sẽ tạo lên hệ thống kiến thức cá nhân cho riêng mình.

Đây là phương pháp mà mình đã ứng dụng trong suốt hơn 13 năm qua, đồng thời đã hướng dẫn chi tiết, bài bản và hệ thống cho các học viên cũng như các độc giả của mình thông qua cuốn sách đầu tay "muốn chuyển hóa sâu bắt đầu từ sách".

Phần này tác giả cũng mang tới cho chúng ta một bộ nguyên tắc hệ thống hóa rất hữu ích thông qua ba khía cạnh. Bao gồm tư duy ngang, tư duy phân kỳ và tư duy hội tụ.

✍️Trong đó tư duy ngang là cách mà chúng ta phân loại, so sánh kiến thức đó ở nhiều khía cạnh khác nhau.

✍️Tư duy phân kỳ làm việc phát triển, liên tưởng và phân tích mối quan hệ giữa chúng để tạo ra một sơ đồ tư duy cho riêng mình.

✍️Tư duy hội tụ là việc cấu trúc hóa và hệ thống kiến thức lại theo hướng hoàn toán mới bằng chính tư duy và nhận thức của bản thân.

3. CHIA SẺ KIẾN THỨC

Chúng ta có hai cách học, một là học theo cách bị động và hai là học theo cách chủ động. Trong đó việc nghe, nhìn, đọc chỉ là học theo cách bị động.

Để học theo cách chủ động chúng ta sẽ cần có quá trình thảo luận với người khác, áp dụng kiến thức vào thực tế và đặc biệt đó chính là dạy lại cho người khác. Cách này giúp chúng ta nhớ tới 90% những kiến thức mà mình đã tiếp nhận.

Lý do phương pháp này hiệu quả đến như vậy là bởi nếu chúng ta không thực sự hiểu một cách sâu sắc, bài bản thì chúng ta rất khó lòng để có thể truyền tải đến người nghe.

Vậy nên nếu chúng ta luôn nghĩ rằng mình đã nắm rất rõ một lĩnh vực nào đó, nhưng không thể nào truyền tải lại được nó một cách cô đọng, dễ hiểu cho người khác thì thực tế là chúng ta vẫn đang có những điểm mù kiến thức.

Việc của ta lúc này đó chính là hệ thống hóa lại những kiến thức nền tảng của bản thân bằng s sơ đồ. Sau đó học cách trình bày, chia sẻ lại bằn ngôn ngữ của riêng mình thông qua sơ đồ ta đã tạo nên.

Để quá trình này diễn ra một cách hiệu quả và thiết thực, ngoài việc dùng ngôn ngữ dễ hiểu, chính xác, ngắn gọn. Biết cách trình bày một cách sâu sắc thông qua việc phân tích, mở rộng thì chúng ta cần phải học cách thêm vào sự hiểu biết cá nhân.

Đây cũng lĩnh chính là lý do vì sao mà mình luôn yêu cầu các học viên của mình phải cá nhân hóa những nội dung mà bản thân đã đọc được, học được thông qua việc suy ngẫm, quan sát và áp dụng thực tế.

Một phần cũng vô cùng quan trọng trong mục này đó chính là hãy luôn bắt đầu từ đầu ra.

✍️Bằng việc nhận biết những kiến thức cốt lõi, quan trọng thông qua kinh nghiệm và cảm nhận của bản thân. Hãy luôn nhớ lấy chính mình làm trọng tâm trong việc học.

Cùng một cuốn sách nhưng cảm nhận của mỗi người là mỗi khác. Lý do vì tiến trình, mong muốn và đầu ra của mỗi người là hoàn toàn khác nhau.

✍️Sau khi đã nhận biết được đâu là những kiến thức cốt lõi, nền tảng mà chúng ta cần tập trung vào thì ta sẽ đi tới bước tiếp theo chính là giữ gìn. Giữ gìn những kiến thức cốt lõi, quan trọng đó bằng việc tìm hiểu sâu hơn thông qua các nguồn học liệu khác.

✍️Kế tiếp đó là tái hiện lại những kiến thức đó trong tâm trí bằng việc chia sẻ lại với những người xung quanh. Mình thường hướng dẫn học viên là chia sẻ cùng với con, sao cho một đứa trẻ cũng có thể hiểu được nội dung mà chúng ta nói tới. Khi ấy ta chắc chắn thành công.

Mình thường áp dụng phương pháp này, một mặt giúp phát triển kỹ năng truyền đạt của bản thân, một mặt giúp phát triển kiến thức nền cho con gái.

✍️Cuối cùng đó chính là phần hồi tưởng.
Đem những gì mà chúng ta đã học được để áp dụng vào công việc, cuộc sống thông qua quá trình chủ động chia sẻ, đào sâu ở các buổi hội thảo chuyên đề, đào tạo nội bộ hoặc huấn luyện những người kế cận.

4. ÔN TẬP VÀ PHẢN TỈNH

Phần này giúp chúng ta lưu giữ kiến thức mạnh mẽ thông qua thông qua ba bước: nghi ngờ, khám phá; phản tỉnh và tăng cường khả năng ghi nhớ.

✍️Việc nghi ngờ, khám phá về một kiến thức nào đó giúp chúng ta đào sâu, mở rộng và biết cách kiểm chứ chúng hiệu quả. Đồng thời tìm ra được những điểm yếu, điểm mù của bản thân để tinh chỉnh và thay đổi kịp thời.

✍️Quá trình phản tỉnh được diễn ra thông qua việc tự suy ngẫm và tham gia vào các cuộc tranh luận với những người khác. Điều này giúp chúng ta xây dựng được mối quan hệ đa chiều ở các khía cạnh như khoa học, thực tiễn và hệ thống.

Nếu như khoa học giúp chúng ta phát triển về tư duy logic, thực tiễn giúp chúng ta phát triển về tính hiệu quả thì hệ thống giúp chúng ta phát triển về tính tổng thể, toàn diện.

✍️Cả hai quá trình trên đều giúp cho chúng ta tăng cường khả năng ghi nhớ. Bởi lúc này ta đã thường xuyên tập trung vào những kiến thức có ích cho bản thân. Đồng thời luôn nỗ lực để đào sâu và mở rộng những gì mà bản thân đã học được. Đây cũng chính là cách để chúng ta phát triển tư duy nguyên lý. Nghĩa là nhìn thấy những lợi ích tiềm ẩn ở phía sau những điều mà chúng ta đã tiếp cận.

5. ĐƠN GIẢN HOÁ VÀ TIẾP THU

Đây là bước cuối cùng trong phương pháp học tập của Feynman. Bước này giúp chúng ta hệ thống hóa được những gì mà mình đã học, biến nó thành kiến thức hữu dụng mang tính cá nhân. Để ta có thể áp dụng được vào sự nghiệp cũng như cuộc sống. Mục đích này đúng với tất cả các lớp học, các cuốn sách và các nguồn học liệu mà chúng ta tiếp nhận.

Để có thể đạt được kết quả tốt nhất, chúng ta hãy làm theo năm bước cơ bản sau đây.

✍️Bước một là ghi chép lại những kiến thức cốt lõi. Đâu là những kiến thức hữu ích có giá trị với chúng ta? Hãy tô màu, khoanh tròn và ghi chú lại nó.

✍️Bước hai là tổ chức lại kiến thức một cách toàn diện thông qua việc chọn lọc, sắp xếp lại thông tin sao cho logic và hệ thống nhất.

Đây cũng là lý do vì sao mình yêu cầu các học viên sau khi hoàn thành sau những buổi học cùng với mình thì phải ngồi lại để sơ đồ hóa và sắp xếp lại kiến thức theo ý hiểu của cá nhân các bạn ấy.

Việc sao chép, bắt chước chỉ là cách học thụ động. Muốn đạt được kết quả tốt nhất, bạn phải tham gia vào theo hướng chủ động. Chủ động xem xét, tổ chức và hệ thống hoá lại những gì đã học theo góc nhìn và quan điểm cá nhân.

✍️Bước ba để tiếp thu một cách hệ thống bằng việc mở rộng, tổng hợp theo những quan điểm cá nhân. Đây là phần mà mình thấy rất nhiều bạn yếu và sợ phải làm. Tuy nhiên nó lại là một phần vô cùng quan trọng để chúng ta có thể lưu trữ kiến thức trong tâm trí một cách sâu sắc.

✍️Bước bốn là chia sẻ, truyền đạt lại. Bước này mình đã nói rất sâu ở phần phía trên. khi chúng ta học được một kiến thức nào đó mới, hãy đóng gói nó và chia sẻ lại với mọi người. Chính quá trình này sẽ giúp ta nhận được những phản hồi hữu ích và giúp tái tạo lại lượng kiến thức ở bên trong tâm trí.

✍️Cuối cùng là sáng tạo và phát triển kiến thức mới. Khi chúng ta học tập, tư duy càng nhiều thì kiến thức sẽ luôn được tái tạo, kết nối và cộng hưởng với nhau.

Chính điều này sẽ giúp chúng ta tạo ra được những lượng kiến thức mới cho riêng mình. Phần này có thêm trải nghiệm, dấu ấn và sự phát triển cá nhân nên kiến thức ta mang lại rất khác những gì ta đã đọc hay tiếp nhận trước đó. Bởi lúc này đây ta đã có quá trình kiểm chứng thông qua những trải nghiệm của riêng mình.

Đây cũng chính là nền tảng để chúng ta có thể hệ thống hóa được kiến thức cá nhân. Mục tiêu mà bất cứ ai cũng nên hướng tới trong quá trình học tập và phát triển bản thân. Hi vọng bài chia sẻ này sẽ giúp bạn có thêm được những phương pháp, lộ trình đúng đắn trên hành trình ấy!

15/10/2024

Welcome K18 FBE

08/10/2024

[CÔNG BỐ MENTOR CHÍNH THỨC VÒNG THI BÁN KẾT CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHENIKAA]
🌸Vậy là chúng ta đã chọn ra được đội thi xuất sắc nhất trong vòng Phenikaa Round tiếp tục thay mặt trường đi vào vòng bán kết khu vực.
✨Trường Đại học Phenikaa vinh dự có sự đại diện của Thầy Bùi Văn Thành - Giảng viên bộ môn Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng với tư cách là một mentor chính thức vòng bán kết khu vực của trưởng chúng ta
🌟Cùng checkvar ngay profile "siêu khủng" của thầy Bùi Văn Thành:
🏆️Giảng viên đã có 15 năm kinh nghiệm nghiên cứu và giảng dạy trong lĩnh vực Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng (SCM)
🏆Guest – lecture Logistics & SCM các trường Đại học FTU, NEU, CFVG
🏆️Chuyên gia Tư vấn và đào tạo Supply Chain Management cho các Tập đoàn Chuyên gia Tư vấn Doanh nghiệp Chuyển đổi số, triển khai ERP, Tinh gọn Lean Six Sigma, chứng nhận quốc tế, tối ưu hóa hoạt động doanh nghiệp.
🏆️Chuyên gia Khai vấn quốc tế đạt chứng chỉ ICF Coaching, VCI Việt nam.

🔥Với sự dẫn dắt của thầy chắc chắn đội thi của trường chúng ta sẽ phát huy tối đa năng lực và tự tin bước vào vòng bán kết đầy gay cấn với một ý tưởng sáng tạo, tuyệt vời để có thể giành được tấm vé vào vòng chung kết.

Thầy Bùi Văn Thành - Giảng viên Logistics

27/04/2025

02/03/2025

31/01/2025

22/01/2025

27/12/2024

15/10/2024

08/10/2024

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Practice

Shortcuts

Share