01/06/2024
BỊ NỢ XẤU CÓ VAY
THẾ CHẤP NGÂN HÀNG ĐƯỢC KHÔNG?
Nợ xấu là các khoản nợ khó thu hồi, đến hạn phải thanh toán nhưng người vay không thể trả đúng hạn như cam kết trong hợp đồng tín dụng. Thông thường nếu khoản nợ quá hạn thanh toán hơn 90 ngày thì được xếp vào nhóm nợ xấu. Vậy nếu bị rơi vào nợ xấu thì có vay thế chấp Ngân hàng được không? Trong phạm vi bài viết này, Công ty Luật TNHH HT ALP xin giải đáp thắc mắc của Quý khách hàng về vấn đề này.
I – Cơ sở pháp lý
Thông tư số 11/2021/TT-NHNN ngày 30/7/2021 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
II – Nội dung
Khi khách hàng có nhu cầu vay thế chấp tại Ngân hàng, các Ngân hàng sẽ căn cứ vào hồ sơ pháp lý cá nhân, hồ sơ pháp lý tài sản và khả năng trả nợ để để đánh giá điểm tín tụng, từ đó xử lý hồ sơ được vay hay không đủ điều kiện vay, một trong những vấn đề rất quan trọng trong quá trình xem xét hồ sơ vay là tra cứu lịch sử nợ của người vay.
Hiện nay, lịch sử nợ của khách hàng sẽ được lưu trữ trên hệ thống của Trung tâm Thông tin tín dụng quốc gia Việt Nam (CIC). Nợ sẽ được phân loại căn cứ Điều 10 Thông tư số 11/2021/TT-NHNN ngày 30 tháng 7 năm 202 như sau:
-Nhóm 1: Nợ đủ tiêu chuẩn
-Nhóm 2: Nợ cần chú ý
-Nhóm 3: Nợ dưới tiêu chuẩn
-Nhóm 4: Nợ nghi ngờ
-Nhóm 5: Nợ có khả năng mất vốn
Dựa theo khái niệm nợ xấu là gì và quy định phân loại các khoản nợ ở trên, những khoản nợ thuộc nhóm 3, 4, 5 (quá hạn trên 90 ngày) là nợ xấu, những khoản nợ thuộc nhóm 1, 2 (quá hạn dưới 90 ngày) không phải nợ xấu. Việc phân loại nhóm nợ xấu sẽ giúp các tổ chức cho vay dễ dàng đánh giá lịch sử tín dụng của khách hàng để đưa ra quyết định liên quan hồ sơ vay.
Đối với từng nhóm nợ khác nhau, các Ngân hàng sẽ có quy định về điều kiện cho vay thế chấp riêng đối với từng nhóm nợ:
Đối với nợ nhóm 1: Là nợ đủ tiêu chuẩn, nếu quá hạn thì cũng chỉ quá hạn dưới 10 ngày nên thông thường, khi khách hàng tất toán xong khoản vay cũ thì các Ngân hàng sẽ duyệt vay thế chấp cho nhóm khách hàng này ngay, thực tế khách thuộc nhóm này là khách hàng tốt, có điểm tín dụng tốt.
Đối với nợ nhóm 2: Vì là nợ cần chú ý nên sau khi khách hàng tất toán xong khoản vay cũ mà có nhu cầu vay thế chấp mới thì thông thường sẽ phải cần đợi sau 01 năm kể từ ngày tất toán xong để có thể tiếp tục vay thế chấp tại Ngân hàng. Tuy nhiên, thực tế cũng tùy theo chính sách từng Ngân hàng, từng trường hợp cụ thể, nguyên nhân phát sinh nợ xấu, đánh giá về pháp lý khách hàng, về tài sản thế chấp và nhiều yếu tố khác để Ngân hàng sẽ có quy định trình ngoại lệ, trình hồ sơ đặc biệt cho từng trường hợp xem xét có khả năng cho vay và có khả năng trả nợ tốt cho Ngân hàng.
Đối với nợ nhóm 3, 4, 5: Vì đây là nợ xấu nên hầu hết thực tế hiện nay các Ngân hàng đều không duyệt vay thế chấp đối với các nhóm nợ này do rủi ro cao, khả năng trả nợ của bên vay thấp. Tất nhiên, quá trình đánh giá rủi ro đối với khách hàng không chỉ dựa trên lịch sử nợ xấu mà còn bao gồm nhiều yếu tố khác, được quy định bởi pháp luật và nội bộ của từng Ngân hàng. Đối với nợ xấu nhóm 3, trong một số trường hợp nhất định, các Ngân hàng vẫn có thể cho khách hàng có nợ nhóm 3 vay thế chấp đi kèm với nhiều điều kiện khắt khe hơn như: Nhóm khách hàng này đã trả toàn bộ cả gốc và lãi nợ trước đó; tài sản thế chấp có giá trị cao (thường là bất động sản); chứng minh thu nhập ổn định; chứng minh việc phát sinh nợ xấu là bởi các lý do khách quan chứ không phải bản thân người vay mất khả năng thanh toán; có kế hoạch sử dụng khoản vay mới một cách cụ thể, khả thi và có lộ trình trả nợ rõ ràng. Tuy nhiên, thực tế Ngân hàng rất hạn chế, rất ít trường hợp duyệt cho vay đối với khách hàng có lịch sử nợ xấu như thế này. Còn đối với nợ nhóm 4, 5 thì hiện nay, khách hàng hầu như không thể vay thế chấp tại Ngân hàng cho dù các điều kiện về tài sản thế chấp, khả năng trả nợ có vượt cao hơn các khách hàng nhóm nợ khác.
Để phát sinh nợ quá hạn (từ nhóm 2 đến nhóm 5) và nợ xấu (từ nhóm 3 đến nhóm 5) là một điều đáng tiếc dù nguyên nhân phát sinh là khách quan hay chủ quan. Việc hạn chế cho vay đối với những khách hàng có điểm tín dụng thấp, bị nợ xấu thì cũng nhằm đảm bảo an toàn cho hệ thống hoạt động của các Tổ chức tín dụng, Ngân hàng, ổn định hoạt động ngành tài chính nhưng đồng thời cũng để đảm bảo khả năng trả nợ cho bên vay, đảm bảo mục đích sử dụng tiền vay được đúng đắn và góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững. Còn lại, thực tế tùy theo quy định, chính sách từng Ngân hàng, từng thời điểm, áp dụng với từng đối tượng khách hàng cụ thể để Ngân hàng sẽ xử lý, xét duyệt cho người có lịch sử nợ xấu vay vốn thế chấp hay không?
Trên đây là những chia sẻ của Công ty Luật TNHH ALP về vấn đề: Bị nợ xấu có vay thế chấp tại ngân hàng được không?
